Posts filed under ‘તંદુરસ્તિ/હેલ્થ..Health’

માનવ તંદુરસ્તી (૪૦) માનવ દેહના કાનો એટલે માનવીઓની સાંભળવાની શક્તિ

   માનવ તંદુરસ્તી (૪૦)  માનવ દેહના કાનો એટલે માનવીઓની સાંભળવાની શક્તિ

 

 

 

 

 

 

માનવ શરીરે નજરે આવતા બે કાનો અને અંદરના ભાગમાં ના જોઈ શકાય એવી વ્યવસ્થાઓ… આ વર્ણન એટલે ત્રણ વિભાગોમાં કાનો યાને “ઈઅર્સ” (EARS  )વિષેની જાણકારી અને માનવીઓ કેવી રીતે સાંભળી શકે એની “સમજ”.

આવી સમજ ગુજરાતી ભાષામાં આપતા જુદી જુદી “એનાટોમીકલ” ( ANATOMICAL) વર્ણનને અંગ્રેજી નામોરૂપી ઓળખ આપવાની જરૂરત પડી છે.

કાન યાને “ઇઅર” (EAR  )

માનવ શરીરને બે કાનો મળ્યા છે.

દરેક કાનને ત્રણ વિભાગોમાં વર્ણન કરી શકાય.

તે નીચે મુજબ છે >>>

(૧) બહારનો કાન યાને “એક્ષરનલ ઈયર” (EXTERNAL EAR  )

આ વિભાગે હોય >>>

(! ) બહારથી નજર આવતો કાનરૂપી આકાર જેને “પીના” (PINNA  ) કહેવામાં આવે.

(!!) બહારથી નજર આવતું વચ્ચે દેખાતું “કાણું” અને અંદર રહેલી “ઈયર યાને ઓડીટરી કેનાલ ” (AUDITORY CANAL )

આ કાનના આકાર “પીના” કઠણ “કારટીલેજ” (CARTILAGE  ) થી બનેલ છે અને એના ઉપર ચામડી આવી છે….બહારનો આકાર એવો છે કે અવાજના મોજા યાને “સાઉન્ડ વેવ્સ”  (SOUND WAVES ) નજેરે આવતા કાંણા દ્વારા અંદર જઈ શકે.

(૨) વચ્ચેનો ભાગ યાને “મીડલ ઈયર ”  ( MIDDLE EAR )

આ વિભાગ એટલે બે ભાગોરૂપી વર્ણન>>>

(!)  ઈયર કેનાલનાં અંતે આવેલ “ઇયર ડ્રમ યાને ટીમ્પાનીક મેમ્બ્રેઈન  (EAR DRUM or TYMPANIC MEMBRANE  )

(!!) અંદર જોડાયેલી ત્રણ નાની હાડકીઓ જેઓ નામે છે >>

   (અ) હેમર યાને મેલીઓલસ (Hammer or Malleolus  )

   (બ) એનવીલ યાને ઈન્કસ (Anvil or Incus )

   (સ) સ્ટીરપ યાને સ્ટેપલ્સ  (Stapes or Stirrup )

(૩) અંદરનો ઈયર યાને ઈનર ઈયર (INNER EAR  )

આ વિભાગમાં  બે નામો આવે છે

(!) કોક્લીયા (Cochlea ) ગોકળગાય આકારનો ભાગ જેની અંદર પ્રવાણી (Fluid ) ભ્રમણ કરે

(!!) સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સ (Semicircular Canals ) આ ભાગ દ્વારા “સમતોલન” જાળવી શકાય

કોક્લીયા (Cochlea ) બહાર સ્ટેપ્લ્સની હાડકી સાથે જોડાણ અને બીજી બાજુ એક કોક્લીઅર નર્વ (Cochlear Nerve  ) સાથે જોડાણ….અને સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સનું વેસ્ટીબ્યુલર નર્વ (Vestibular Nerve ) સાથે જોડાણ

આ નર્વરૂપી જોડાણ દ્વારા અંતે મગજ યાને “બ્રેઈન” (Brain ) સાથે “ઓડીટરી એરીયા” (Auditory Area ) સાથે જોડાણ

અગત્યની નળીરૂપે એક બીજું જોડાણ >>

આ ઉપરના વર્ણન સાથે વચ્ચેના ભાગની જગા યાને મીડલ ઈયર ( MIDDLE EAR ) સાથે ગળાના ઉપરના ભાગ “ફેરીન્ક્ષ” (PHYRYNX ) સાથે જોડે છે “યુસ્ટેચીઅન ટ્યુબ” (the EUSTCHIAN TUBE ).

સાંભળવાની ક્રિયાની સમજ ઃ

તમે ડાયાગ્રામરૂપે કાનનું ત્રણ વિભાગે વર્ણન છે તેને ફરી નિહાળો.

જે કાંઈ “બોલ”કે “અવાજ”થાય તે તરત જ “સાઉન્ડ વેવ્સ” યાને અવાજના મોજા કરે.

આ અવાજરીપી મોજા બહાર દેખાતા “કાંણા” દ્વારા “ઓડીટરી કેનાલ” (Auditory Canal  ) માંથી પસાર થાય…અને અંતે, અંદર આવેલા “ઈયર ડ્રમ”ના પરડા પર અઠડાય….અને એથી, ત્રણ નાની હાડકીઓ હલે અને અંતે બહારની તરફના “કોક્લીયા”ને મળે….એ ત્યાંથી પસાર થઈ એંતે “કોક્લીયર નર્વ” (Cochlear Nerve  ) ને સાઉન્ડના મોજા પહોંચે. સાઉન્ડ વેવ્સ દ્વારા “સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સ”નું પ્રવાણી પણ હલે અને અંતે મોજારૂપી અસર “વેસ્ટીબ્યુલર નર્વ” (Vestibular Nerve ) પર પડે.

ઉપરના વર્ણન પ્રમાણે આ બેની કહેવાતી “વેસ્ટીબ્યુલો-કોક્લીયર નર્વ” (Vestbulo-cochlear Nerve ) અંતે “બ્રેઈન”ની એવી જગાએ લાવે કે ત્યાં અવાજના મોજાઓમાંથી “સમજરૂપી” પરિવર્તન થાય.

કાનનું ઘડતર આધારે રોગોની સમજ ઃ

સૌએ પ્રથમ એટલું જાણવું જોઈએ કે જ્યારે પણ સાઉન્ડ વેવ્સના પ્રવાસમાં રોકાવટ આવે ત્યારે સાંભળવા માટે તકલીફો ઉભી થાય.

બીજું અગત્યનું જાણવું જોઈએ કે જ્યારે પણ “ઓડીટરી નર્વ” (Auditory Nerve ) કે એના “બ્રેઈન” સાથેના જોડાણ સાથે કોઈ પણ રોકાવટ ઉભી થાય ત્યારે સાંભળવા માટે તકલીફો હોય શકે.

(૧) “એક્ષ્ટરનલ ઈયર” (External Ear )

  બહાર નજરે આવતું “કાંણુ”વાગ્યાથી કે અન્ય કારણે બંધ થાય તો તકલીફો.

 ત્યારબાદ…”ઓડીટરી કેનાલ” (Auditory Canal ) માં “વેક્ષ” (wax ) કે કોઈ ચીજ ભરાય જાય ત્યારે પણ સાંભળવા માટે તકલીફો. અહીં પણ “ઈનફેક્શન” (infection ) હોય શકે અને જેને “એક્ષ્ટરનલ ઓટાઈટીસ” (External Otitis ) કહેવાય

(૨) “મીડલ ઈયર” (Middle Ear )

આ જગાએ આપણે “ઈયર ડ્રમ” (Ear Drum ) થી શરૂઆત કરીએ.

જો કોઈ પણ કારણે ( વાગ્યાથી કે ઈનફેક્શનથી ) એમાં કાણું પડે તો તકલીફો.

આ ડ્રમની “મેમબ્રેઈન” (membrane ) પર કાંઈ ચોંટી જાય તો પણ બરાબર હલી ના શકે એથી તકલીફો.

આ જગાએ ગળાના ઉપરના ભાગે જોડાણ..એના કારણે ગળાના ઈન્ફેક્શનની અસર અહી હોય શકે અને “ઓટાઈટીસ મેડીયા” (Otitis Media  ) થયું એવું કહેવામાં આવે.

નાની હાડકીઓ બરાબર હલે નહી તો પણ તકલીફો.

(૩)” ઈનર ઈયર” (Inner Ear )

આ જગાએ પણ રોગો કારણે તકલીફો હોય શકે.

“સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સ”(semicircular canals ) કે ” કોક્લીયા” ( cochlea) ના પ્રોબ્લેમ્સ કારણે તકલીફો.

નર્વમાં ટ્યુમર (nerve tumor ) કે અન્ય કારણે નર્વ કામ ના કરી શકે ….કે પછી “સ્ટ્રોક” (stroke ) ના કારણે અવાજમોજા જ્યાં પહોંચવા જોઈએ ત્યાં ના પહોંચી શકે.

જ્યારે પણ નર્વ ડેમેજની વાત આવે ત્યારે “ઈમ્પ્લાન્ટ” (implant )ની વાત ઉપાયરૂપે હોય એવી ચર્ચાઓ થાય.

માનવી કેવી રીતે સાંભળી શકે ?

આવી સમજ “સરળ”ભાષામાં કહેવા આ મારો પ્રયાસ છે.

જે શબ્દોમાં કહ્યું એના કરતા તમો પ્રગટ કરેલા ડાયાગ્રામો ફરી ફરી નિહાળજો. આવા નિર્ક્ષણથી તમો જ જાતે વધું સમજી શકશો એવું મારૂં અનુમાન છે.

 

ડો.ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

FEW WORDS ( English)…

ANATOMY/PHYSIOLOGY of EARS :

The Ear is the organ that detects SOUND.

It also aids in the “balance & body position”.

The externally visible part of the Human Body is called “ear lobe” or the “pinna”.It is made of the hard cartilege covered by the skin.

The Ear consists of >>>

(1) External Ear 

(2) Middle Ear 

(3) Inner Ear.

The External Ear consists of :

(i) External Ear Lobe or Pinna

(ii) Non visible inner Ear Canal or Auditory Canal

The Middle Ear

It is an air filled space which has 3 small bones which by their shapes are called>>>

(a) Malleolus or Hammer

(b) Incus or Anvil

(c) Stapes or Stirrup

These 3 bones are connected such a way that one’s shaking can be transmitted to another.

The Middle Ear is connected to the upper throat via the Tube called “Eustchanian Tube”

The Inner Ear consists of :

(i) Vestibule & Semicircular Canals

(ii) Cochlea

The cochlea finally gives the connection to the vestibulo-cochleal Nerve via which the sound waves can reach the AUDITORY AREA of the BRAIN which is in the Temporal Region.It if here that the “sound waves” are analysed & sensed as the “right sensible sounds ” as the Humans understand.

HEARING :

Hearing is a COMPLEX PROCESS in which the SOUNDS travelling as the WAVES, after passing from the hole (meatus) at the AUDITORY CANAL, eventually reaches the EAR DRUM membrane which is shaken & thus initiating the MOVEMENTS of the 3 small BONES and thus the COCHLEAR APPARATUS is reached & thus finally the NERVES which transmits the WAVES to that TEMPORAL portion of the BRAIN where the FINAL ANALYSIS takes place & thus the HUMAN understands that EXTERNAL SOUND.

Any OBSTRUCTION or the DEFECT that interferes in this TRANSMISSION cause the HEATING IMPAIRMENT or the DEAFNESS.

The POSSIBILITIES for the Hearing Impairments are>>>

(1) Mechanical Obstruction in the Path Eg Wax, Foreign Body

(2) Infections/Fluid Collections

(3) Tumors

(4) Blood Circulation Problems such as the Strokes

(5) Nerve Injury/Defects

It must be noted that the CONNECTION with the THROAT can make the Ears getting the infections from a distance.

Along with the HEARING problems..the “balance & positioning” of the Body can be be affected too.

This is a BRIEF SIMPLE understanding of EARS & HEARING.

Dr. Chandravadan Mistry

 

 

જુલાઇ 2, 2015 at 1:17 પી એમ(pm) 6 comments

માનવ તંદુરસ્તી (૩૯).. જીવનશૈલી અને રોગ : આપણી તંદુરસ્તી અને નવયુગમાં થયેલ પરિવર્તનની અસરો વિષે…..એક ચર્ચા !

માનવ તંદુરસ્તી (૩૯)    જીવનશૈલી અને રોગ : આપણી તંદુરસ્તી અને નવયુગમાં થયેલ પરિવર્તનની અસરો વિષે…..એક ચર્ચા !

Overweight Man Pouring Ketchup on a Hamburger

The MODERN DIET with the FAST FOODS & ADDED CHEMICALS

The MODERN COMFORTS and LIMITED ACTIVITIES of LIFE

     માનવ તંદુરસ્તી (૩૯)    જીવનશૈલી અને રોગ : આપણી તંદુરસ્તી અને નવયુગમાં થયેલ પરિવર્તનની અસરો વિષે…..એક ચર્ચા !

આજની આ “માનવ તંદુરસ્તી”ની પોસ્ટના લેખનમાં એક ડોકટરી વિચારધારા નથી પણ એક માનવ તરીકે આ યુગના રોગોને નિહાળી એના કારણો શોધવાનો એક ” માનવ પ્રયાસ ” છે.

હું કાંઈ વધુ લખું તે પહેલા શ્રી દાવડાજીએ જે લેખ લખી એમની વિચારધારા દર્શાવી તે જ નીચે પ્રગટ કરૂં છું>>>>

 

જીવનશૈલી અને રોગ

આજથી ૬૦-૭૦ વર્ષ પહેલાં મેલેરિયા, ટાઈફોઈડ, અને શીતળા જેવા રોગો અને કોલેરા અને પ્લેગ જેવા રોગચાળા અસ્તિત્વમાં હતા. વિજ્ઞાન અને દવાઓના ક્ષેત્રોમાં થયેલી શોધોને પરિણામે આ રોગો ઉપર સારો એવો કાબુ કરી લેવામાં આવ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ ચાર દાયકાઓથી આ રોગોનું સ્થાન હ્રદયરોગ, ડાયાબીટીસ, કેન્સર અને આરથ્રાઈટીસ જેવા રોગોએ લેવા માંડ્યું છે. આ આધુનિક રોગોને જીવનશૈલીના રોગો એવું ફેન્સી નામ આપવામાં આવ્યું છે.

છેલ્લી અર્ધી સદીમાં આપણી રોજીંદી પ્રવૃતિઓ અને ખાનપાનમાં મોટેપાયે ફેરફારો થયા છે. શહેરીકરણની ઝડપ વધી છે, ખેડુતોના દિકરા-દિકરીઓ ભણીગણીને શહેરોમાં નોકરીએ લાગ્યા છે. અગાઊ શહેરોમાં પણ નોકરીઓમાં શારીરિક શ્રમ કરવો પડતો હતો, કાપડની અને જ્યુટની મિલો, અન્ય સામાન બનાવવાનાં કારખાના વગેરેમાં મહેનત મજૂરી કરવી પડતી. વિજ્ઞાનની મદદથી હવે આવા કારખાનાઓમાં ઓટોમેશન આવી જવાથી તમારે મશીન પાસે ઊભા રહીને બધું બરાબર ચાલે છે કે નહિં, એટલું જોવાનું જ હોય છે. ઓફીસના કામો તો તદ્દન બેઠાડુ જ હોય છે. નાના નાના અંતરનું ચાલવાનું પણ લોકો ટાળે છે અને ટ્રામ, બસ, ટેક્ષીનો ઉપયોગ કરે છે. લીફટ્વાળા મકાનોમાં લોકો બે ત્રણ માળ ચઢવાનું પણ ટાળે છે.

અગાઉ જ્યારે મીક્ષી, ડીશવોસર, વેક્યુમ ક્લીનર અને વોશીંગમશીનો ન હતા ત્યારે ગૃહીણી શું શું શારીરિક કામો કરતી એનું અહીં વર્ણન કરવું જરૂરી નથી. આજે આધુનિક જીમ્સ પણ એ કસરતોની બરોબરી કરી શકે એમ નથી. ધોયેલાં કપડા ઝાટકીને દોરી ઉપર સૂકવતી સ્ત્રીઓને ક્યારે પણ Frozen Shoulder ની તકલીફનો સામનો ન કરવો પડતો.

બીજો મોટો બદલાવ આપણા ખાનપાનમાં આવ્યો છે. એક મધ્યમવર્ગી ગુજરાતીની થાળીમાં રોટલી, શાક, કઠોળ, દાળ અને ભાત તો હતા, સાથે આદુ, મરી, આથેલાં મરચાં, દહીં કે છાસ વગેરેનો સમાવેશ થતો. આમાં જરૂરી કાર્બોહાઈડ્રેટ, પ્રોટીન અને વિટામીન મળી રહેતા. તળેલી અન મીઠી વાનગીઓ તહેવારો અને પ્રસંગો પૂરતી મર્યાદીત હતી. વચ્ચે વચ્ચે પાચનક્રીયાના અવયવોને આરામ આપવા અપવાસ એકટાણાં પણ ધાર્મિક માન્યતાઓ સાથે વણી લઈને કરવામાં આવતા. આજે શહેરોમાં પીઝા, વડાપાઉં, કેસેડિયા, એન્ચીલાડા, પાસ્તા વગેર જેવા ફાસ્ટ ફૂડ અને બાળકોમાં મેગી જેવા નૂડલ્સનું પ્રમાણ વધતું જાય છે. છાસની જગ્યા કોલ્ડડ્રીંકસે લઈ લીધી છે. તળેલી વસ્તુઓનો અને મીઠાઈઓનો વપરાસ વધ્યો છે. આ ફેરફારની અસર હવે ઝડપથી દેખાવા લાગી છે. ભારતમાં જે રીતે ડાયબીટીસ અને હ્રદયરોગનો ફેલાવો વધવા લાગ્યો છે એ આંકડા ચોંકાવી દે એવા છે,

અહીં બીજી એક વાત પણ કરી લઉં. પેઢીઓથી શાકાહાર કરનારાનું પાચનતંત્ર અને શરીરના કોષો આવા ખોરાકથી ટેવાયલા હોય છે. જ્યારે કોઈ આધુનિક દેખાવા, માંસાહાર શરૂ કરે ત્યારે એનું પાચનતંત્ર એને પચાવવામાટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર હોતું  નથી, અને શરીરના કોષો પણ એમાંથી ઊર્જા મેળવતાં અચકાય છે. આ વિષયમાં મને બહુ જ્ઞાન ન હોવાથી વધારે લખતો નથી પણ લોજીકમાં બેસે એવી વાત છે એમ હું માનું છું.

આ જીવનશૈલીના બદલાવને લીધે થતા રોગોની રોકથામ માટે ગંભીરતાથી વિચારવાની જરૂર છે કારણકે આ વિષય જીવન-મરણનો છે.

-પી. કે. દાવડા

 
બે શબ્દો…
તંદુરસ્તી વિષે લેખ છે શ્રી દાવડાજીનો.
એક અનુભવીએ સંસારમાં થયેલ અનુભવો વિષે લખ્યું.
અહીં “અસલ”ના યુગ સાથે સરખામણી છે “નવ યુગ”ની.
નવયુગે “સુવિધાઓ”ના કારણે માનવીઓ મહેનત-મજુરીથી થતા કામો ઓછા કરતા થયા. જેના કારણે “પરસેવો”લાવી જે કાર્યો કરતા તે છોડી દઈ “સરળતા”થી કાર્યો કરવાના કારણે શરીરને લાગુ પડતી “બુરી અસરો”નો સામનો કરવો પડે છે…જેમાં આ યુગના અનેક “રોગો”નો સમાવેશ થાય છે.
તો શું આ યુગે આ બધી જ સુવિધાઓનો ત્યાગ કરવો જોઈએ ?
હું કહું કે સુવિધાઓનો ઉપયોગ “ચતુરાય” સાથે કરવાની જરૂર છે.
આવી “ચતુરાય”મા છે જીવનમાં થોડા નિયમોનું પાલન>>>>
(૧) જે તમે ખાવો તેમાં “કેલોરી” યાને “શક્તિનું પ્રમાણ” હોય. જે આરોગ્યું તેની “કેલોરી” કસરત/અન્ય કાર્યોથી કેવી રીતે “બર્ન” યાને વાપરવી એનું વિચારવું.
 
(૨) જે ખોરાક ઘરે બનાવો એના પર તમે નિરક્ષણ કરી યોગ્ય ખોરાક ચુંટી શકો તો તમે બનતો પ્રયાસ કરો કે “બહારનું ખાવાનું” ઓછું થાય..એનો અર્થ એ નહી કે કોઈ દિવસ “બહાર”નું ખાધું તો ગુનો કર્યો.
 
(૩) આ યુગે “માનસીક” તણાવને ઓછું કરવા “મેડીટેશન” કે “યોગ”અપનાવો તો એ જરૂર તંદુરસ્તી જાળવવા સહાય કરશે જ !
 
ઉપર મુજબ પાલન કરવાથી “બધા જ રોગો” દુર થઈ જાય એ ખોટી માન્યતા છે.
પણ….ડાયાબીટીઝ જેવા “જેનેટીક”રોગોની અસર મોડી કે વૃધ્ધ અવસ્થામાં જોવા મળે….કેન્સર જેવા રોગોના કારણ ખોરાકમાં “કેમીકલ્સ” હોય તો ઘરનું સાદુ ખાવાથી એ થવા સંભવતા ઓછી થાય.
તમે આ નવ યુગે છો તો, શું કરવું કે ના કરવું એની જવાબદારી તમારી છે.
તંદુરસ્તી તમારા હાથોમાં પણ છે, એ કદી ના ભુલશો !
 
ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.
FEW WORDS…
This Post on the HEALTH is UNIQUE.
It is based on the OBSERVATIONS of ONE PERSON ( P.K. DAVADA).
Mr. Davda has compared the the LIFESTYLE of the PAST to the PRESENT.
In doing so…he has pointed the DISADVANTAGES of the MODERN LIFE to our HEALTH.
As a DOCTOR, I had AGREED.
But….I have TRIED to tell the PUBLIC that it is YOU who can CHOOSE how you ACT/EAT keeping the HEALTH VALUE in the mind.
The Key to GOOD HEALTH is in YOUR HANDS.
Dr. Chandravadan Mistry

જૂન 17, 2015 at 1:13 પી એમ(pm) 7 comments

માનવ તંદુરસ્તી (૩૮) માનવીની આંખો એટલે જગતને નિહાળવાની બારીઓ

 

 

eye information

eye information

eye information

માનવ તંદુરસ્તી (૩૮)  માનવીની આંખો એટલે જગતને નિહાળવાની બારીઓ

માનવ શરીર વિષે અનેક સીસ્ટમોના વર્ણન દ્વારા બધું જ કહી દીધું હોવા છતાં મને થયું કે એક પોસ્ટરૂપે આંખોની સમજ આપવી યોગ્ય હશે.

એથી જ, આજે હું આ પોસ્ટ લખી રહ્યો છું.

જીવીત ચીજો સાથે પ્રાણીઓને આંખો પ્રભુના વરદાનરૂપે દેહના બાંધારણે મળી હતી.

આંખો દ્વારા કુદરતનો શણગાર જોવાની શક્તિ.

માનવી જ એક પ્રાણી છે કે જે દેહરૂપે મળ્યું તેને વધુ સમજવા હંમેશા પ્રયાસો કરતો રહે છે.

આવી નવી શોધની માનવ દોડ કારણે જે જાણવા મળ્યું એને આપણે બે વિભાગે ચર્ચા કરીશું>>>

(૧) આંખો એક માનવદેહના ભાગરૂપે યાને એની “એનોટોમી” ( ANATOMY )

(૨) આંખો દ્વારા કેવી રીતે જોય શકાયની જાણકારી યાને “ફીઝીઓલોજી” ( PHYSIOLOGY )

ચાલો તો વિસ્તારે ચર્ચાઓ કરીએ.

(૧) આંખોનું એનાટોમીકલ (ANATOMICAL ) વર્ણન

(i) આંખના ગોળાની બહાર અને ફરતે સહાય કરતા ભાગો

માનવીનો દેહ નિહાળતા પ્રથમ હાડપિંજરના દર્શન.

માથાના ભાગે બે ઉંડી જગાઓ યાને “ઓરબીટસ” ( ORBITS )

બે જગાઓ એટલે બે આંખોરૂપી ગોળાઓ.

આ ઓરબીટલ (ORBITAL ) જગા જુદા જુદા નામના નાના મોટા હાડકાઓથી બનેલી છે.

આંખનો ગોળાની ફરતે જુદા જુદા નામના મસ્લસો (MUSCLES  ) છે.

આ મસ્લ્સો દ્વારા ગોળો જુદી જુદી દિશાઓમાં ફેરવી શકાય છે.

આ મસ્લસો( MUSCLES) એક ગ્રુપરૂપે “એક્ષટ્રાઓક્યુલર મસલ્સ” ( ETRAOCULAR MUSLES) કહેવાય છે.

આવા મસલ્સ સિવાય છે આંખના ગોળા સાથે જોડાયેલ “એડેનેક્ષીઆ” ( ADENEXIA)જેમાં સમાવેશ થાય છે>>>

( a) આયલીડસ (Eyelids )

( b) લેક્રીમલ એપરાટસ  (Lacimal Aparatus )

આઈલીડસ બંધ થતા આંખોનું રક્ષણ થાય છે.

લેક્રીમલ એપરાટસ દ્વારા આંસુંઓ બને અને આંખોને ભીની રાખે અને એ રીતે એનું રક્ષણ કરે છે.

(A) આંખનો ગોળાનું વિગતે વર્ણન

આવા વર્ણનમાં નીચેની માહિતી જાણવી રહી>>>>

(i) કોન્જક્ટાઈવા (CONJUCTIVA ) 

આ રહ્યું એકદમ પાતળું તત્વ જે આંખની બહારનું “કોટીંગ” ( coating) છે.

એકદમ ટ્રાન્સપેરેન્ટ (Transparent )

(ii) કોર્નીઆ (CORNIA )

આ મધ્ય ભાગે છે.

એકદમ ટ્રાન્સપેરેન્ટ (Transparent ) અને એના પણ જુદા જુદા વિભાગે વર્ણન છે.

એના પોષણ માટે એની પાછળના ભાગે પ્રવાહી તત્વ દ્વારા છે

(iii) આક્યસ હુમર (AQUOUS HUMOUR )

કોર્નીઆની પાછળ અને “લેન્સ” (Lens ) આગળના ભાગે જે જગા છે ત્યાં પાણી જેવું પ્રવાહી.

આ પણ ટ્રાન્સપેરેન્ટ છે.

(iv) લેન્સ (LENS ) 

આ એક આકાર બદલી શકાય એવો ભાગ જે મધ્યમાં આવેલો છે

આમાંથી પ્રકાશ કિરણો પસાર થઈ શકે.

(v ) વીટ્રીઅસ હુમર (VITREOUS HUMOUR  ) 

લેન્સની પાછળના ભાગે આવેલું પ્રવાહી તત્વ જેમાંથી પણ પ્રકાશ કિરણો પસાર થઈ શકે

( vi) આંખના આકારની દિવાલરૂપી હદ

અહીં, આપણે ત્રણ વિભાગે વર્ણન કરી શકીએ>>>

(a) રેટીના (RETINA  )

આકાર આપતો અંદરનો ભાગ.

અહી મગજમાથી શરૂ થતી “ઓપટીક નર્વ” (OPTIC NERVE )  અને એની સાથે “ફોટો સેન્સીટીવ”  ( PHOTOSENSITIVE) “રોડ્સ અને કોન્સ”  (RODS/CONES) નો સમાવેશ થાય છે.

( b) યુવીઆ (UVEA  ) 

આ વચ્ચે રહેલ ભાગે “કોરોઈડ” (CHOROID ) નામે તત્વ છે અને અહીં લોહીના ભ્રમણની વ્યવસ્થા અને અન્ય તત્વો છે.

“આઈરીશ” ( IRIS) અને “સીલીઅરી બોડી” (CILIARY BODY  ) નો સમાવેશ થાય. સીલીઅરી બોડી થકી આગળ અને પાછળના પ્રવાહીનો સબંધ છે, અને, આઈરીશ દ્વારા કલર અને મધ્યમાં કાંણા યાને પ્યુપીલ (PUPIL  ) ને નાનું મોટું કરવાની શક્તિ.

( c) સ્કેલરા (SCLERA ) 

આ તત્વના બંધારણમાં “કનેક્ટીવ ટીસયું (Connective Tissue ) છે.

આ કોર્નીઆ અને આઈરીશની એક જગાએથી પ્રવાહી તત્વ ભ્રમણમાં ફાળો આપે છે.

( B )આંખોની જોવાની શક્તિ યાને વીઝન (VISION )

આ વિષયે ચર્ચાઓ કરવી એટલે આંખની “ફીઝીઓલોજી” (PHYSIOLOGY  ) વિષે માહિતી આપવી.

આંખો દ્વારા બહારના દ્રશ્યોને જોઈને એની સમજી અનુભવવું.

આવી ક્રિયાની સરળ સમજ નીચેના વર્ણન દ્વારા આપવા મારો પ્રયાસ છે>>>>

( i) બહારની ચીજોરૂપી આકાર, સાથે પ્રકાશ.

   બહારના ભાગેની “કોર્નીઆ”  (CORNEA )ના “પ્યુપીલ ” ( PUPIL) રૂપી પ્રેવેશદ્વાર કારણે પ્રકાશનું અંદર જવું, આગળના પ્રવાહી તત્વમાંથી પસાર થવું અને ત્યારબાદ “લેન્સ” (LENS ) માંથી પસાર થઈ પાછળના પ્રવાણી તત્વમાંથી પસાર થઈ અંતે રેટીના (RETINA  )ના ફોટોસેનસીટીવ ( ii) જગાએ બહારના દ્રશ્યના આકારરૂપી “ઈમેઈજ” ( IMAGE)નું ત્યાં પહોંચવું.

આટલી ક્રિયાથી ત્યાંની નર્વસ સીસ્ટમ જાગૃત થાય છે.

( iii) ઓપટીક નર્વ (Optic Nerve  ) ના તાંતણે આ બહારના ઈમેઈજને મગજના અંદર “વીસીયુઅલ કોર્ટેક્ષ” ( Visual Cortex) સુધી પહોંચાડવાનું કાર્ય પુર્ણ થાય છે.

 અહીં પહોંચતા, મગજમાં એની સમજનું જ્ઞાન શક્ય બને છે.

(iv) આવી સમજ દ્વારા માનવી દ્રશ્ય શું છે તે સમજી શકે છે.

આવા વર્ણનને આપણે એક કેમેરારૂપે નિહાળીએ.

પ્રકાશ કે લાઈટના કિરણો સાથે આકાર બહારથી કેમેરાની અંદરની લેન્ક દ્વારા પાછળ એક “નેગેટીવ” (NEGATIVE )રૂપે પ્રીન્ટ થાય છે….આ ક્રિયા એટલે રેટીના સુધી પહોંચવું જેવું થયું

પણ જ્યારે નેગેટીવની “પોઝીટીવ”રૂપી પ્રીન્ટ થાય ત્યારે જ ખરું પીકચરની જાણ થાય…..યાને મગજમાં સંદેશો પહોંચી “સમજ”રૂપી જ્ઞાન થયું એવું કહેવાય.

અંતિમ વિચારો અને સમજરૂપે>>>>

(૧) આંખના બધા જ તત્વો જે પ્રમાણે કુદરતે બક્ષ્યા છે તે પ્રમાણે જ રહે ત્યારે જ માનવી પાસે જોવાની શક્તિ છે એવું કહી શકાય.

કોઈ પણ તત્વમાં ખામી હોય ત્યારે જોવા માટે તકલીફો કે જરા પણ ના જોઈ શકાય યાને અંધાપો કે “બ્લાઈન્ડનેસ” (BLINDNESS )

(૨) જો કોર્નીઆ ટ્રાન્સપેરન્ટ ના હોય તો એ ધોળી કે “ઓપેક” (OPAQUE ) થઈ ગઈ હોય ત્યારે જોઈ ના શકાય કે જોવા માટે તકલીફો

  રોગો કારણે કે વાગ્યું હોય ત્યારે આવું થાય.
(૩) આગળના ભાગે આવેલ “આક્યુઅસ હુમર” રૂપી પ્રવાહી તત્વ જો કારણોસર એની “ટ્રાન્સપરન્સી”ગુમાવે તો જોવા માટે તકલીફો રહે

(૪) “લેન્સ” ( LENS) એની ટ્રાનસપરેનસી (Transparency ) ગુમાવે ત્યારે મોતિયો કે “કેટેરેક્ટ” (Cataract)થયો એવું કહેવાય. આ કારણે જોવામાં તકલીફો.

(૫)લેન્સની પાછળના ભાગનું પ્રવાહી તત્વ લોહી અન્ય પદાર્થે કારણે બદલાઈ જાય તો જોવામાં તકલીફો

(૬)રેટીનાની અન્ય રોગોના કારણે બિમારી કે ત્યાં લોહીનું બહાર “હેમોરેઈજ” (Hemorrage) રૂપે નીકળવું….તો, એના કારણે જોવામાં તકલીફો.

(૭) ફોટો સેન્સીટીવ વિસ્તારે રોડ્સ/કોન્સ  (Rods/Cones  ) બરાબર ના હોય તો પણ જોવા માટે તકલીફો..અહીં વાઈટીમીન “એ” ઓછા પ્રમાણે હોય ત્યારે પણ આવું થાય.

(૮) અંતે દ્ર્શ્યની સમજ માટે “ઓપટીક નર્વ” (Optic Nerve ) નું મહત્વ ઘણું જ છે. બહારનું દ્રશ્યનું ઈમેઈજ (Image ) મગજની યોગ્ય જગાએ ના પહોંચી શકે તો જોઈ આ શકાય.

 

અંતે મારે એટલું કહેવું છે કે>>>>બહારની ચીજને જોતા એનું “ઈમેઈજ” (Image ) રેટીના પર પડે અને ત્યારબાદ એ ઓપટીક નર્વના તાંતણે મગજ તરફ જાય ત્યારે વચ્ચે એવા નર્વ બંડલનું “કોસીંગ” થાય. આથી, જમણી આંખનું ઈમેઈજ ડાબી બાજુના મગજના વીસ્યુઅલ એરીઆ (Visual Area  ) માં જાય અને ત્યાં એનું ફાઈનલ એનાલસીસ  (Final Analysis ) થાય અને આપણે શું જોઈ રહ્યા છીએ એનું જ્ઞાન થાય.

આ યાદ રાખવાનું રહે કારણ કે એક બાજુની મગજની રોગ કે મારની અસરનો પ્રભાવ બીજી બાજુ પડે છે.

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

 

 

EYES : Anatomy & Physiology

After saying in Gujarati, this is the short narration on the Eyes in English.

Eyes are a paired Organs of VISION.

Each eye is located in the bony socket called the Orbital space, and the eyeball within are supported by>>>

(i) various muscles which allows the eye to move in many directions.

(ii) other supporting structures namely

(a) Eyelid

(b) Lacrimal Glands & its draining system for the tears.

The Eyeball itself consists of>>>

( A) The Transparent Medium of

(i) Conjunctiva

(ii) Cornea

(iii) Lens

(iv) Aqueous & Vitreous Humour

(B) The Body consisting of :

(i) Retina

(ii) Uvea

(iii) Sclera

Retina is the inner layer of the eyeball and it with the Optic Nerve has its connection with the area of the Brain that deals with the VISION.

The Uveal track consists of :

(i) Choroid

(ii) Ciliary Body

(iii) Iris

The Sclera is the outermost & it is vascular & made up of the Connective tissues.

The VISION is the end result of a COMPLEX pathway in which the IMAGE of the EXTERNAL OBJECT is first carried to the the PHOTOSENSITIVE portion of the Retina and then the MESSAGE is taken to that area of the BRAIN which has the relationship to the VISION. It is here that the FINAL UNDERSTANDING of the IMAGE is done and thus the RECOGNITION of that EXTERNAL OBJECT.

One must know that the OPTIC NERVE fibers cross in its path & so the RIGHT EYE takes the IMAGE to the LEFT side of the BRAIN.

This is the brief narration for the EYE & the VISION

Dr. Chandravadan Mistry

જાન્યુઆરી 4, 2015 at 1:38 પી એમ(pm) 16 comments

માનવ તંદુરસ્તી (૩૭ ) ..ડોકટરપૂકાર (૧૨)…થાઈમસ ગ્લાન્ડ અને સેલુલર મેમોરી યાને યાદશક્તિ

anterior view of chest showing location and size of adult thymus
File:Illu thymus.jpg

 

 

 

 

 .માનવ તંદુરસ્તી (૩૭ )…… ડોકટરપૂકાર (૧૨)…થાઈમસ ગ્લાન્ડ અને સેલુલર મેમોરી યાને યાદશક્તિ

 

આજની “માનવ તંદુરસ્તી”ની પોસ્ટ “ડોકટરપૂકાર”રૂપી જવાબરૂપે છે.

આગળ પ્રગટ કરેલી પોસ્ટમાં પ્રજ્ઞાજુબેને એક સવાલ કરી “સેલુલર મેમોરી” ( CELLULAR MEMORY) વિષે ઉલ્લેખ કર્યો હતો…એના ટુંકા જવાબે મેં થોડું લખ્યું હતું.

આજે એ વિષયે વધુ ચર્ચાઓ કરતા….આપણે વિગતવાર જાણવવા પ્રયાસ કરીશું>>>

(૧) થાઈમસ ગ્લાન્ડ (THYMUS GLAND )

 

(૨) સેલુલર મેમોરી ( CELLULAR MEMORY)

 

(૩) આ ઉપરની ચર્ચા સાથે મગજ યાને બ્રેઈન અને નર્વસ સીસ્ટમનો ઉલ્લેખ

તો…..પ્રથમ વાંચો સવાલ અને જવાબ જે આગળની પોસ્ટ પર પ્રગટ થી ચુક્યા હતા>>>

 

1.pragnaju | મે 12, 2014 at 1:02 pm

સામાન્ય સમજ માટે પુરતું છે
મન વિષે વધુ ચિંતનાત્મક લખવા વિનંતિ
ખાસ કરીને એના સેલ્યુલર મેમરી અને થાયમસની મિત્રોને દુશ્મન ગણવાની મેમરીમા ફેરફાર કરવા અંગે અને માનવશરીરમા રહેલા બેકટેરીઆ-વાયરસના મનમા ફેરફાર કરી તેમને મિત્રો બનાવી શકવાના ….

અને તે અંગે આપના આધ્યાત્મિક અનુભૂતિઓનું સંકલન કરવા વિનંતિ

 

 

2.chandravadan | મે 12, 2014 at 2:34 pm

પ્રજ્ઞાજુબેન,

તમે આવી પ્રતિભાવ આપ્યો, એ માટે આભાર.

તમે પ્રતિભાવમાં મન, થાઈમસ અને સેલ્યુલર મેમોરી વિષે વધુ કહેવા માટે ભલામણ કરી.

આ વિષય માટે માહિતી ભેગી કરતા સમય થઈ જાય…પણ, ભવિષ્યમાં એવો પ્રયાસ કરીશ.

ત્યારે, એક પોસ્ટરૂપે હશે !

…ચંદ્રવદન
Dr. Chandravadan Mistry

 

થાઈમસ ગ્લાન્ડ (Thymus Gland )

થાઈમસ ગ્લાન્ડ એટલે શરીરની અંદરનો એક સ્પેસીઅલ ઓરગન.

આ ગ્લાન્ડ સાથે શરીરનું રક્ષણ-તંત્ર યાને “ઈમ્યુનીટી” ( Immunity) સાથે જોડાણ છે.

અહીં, માનવ શરીરના બનેલા “ટી-સેલ્સ” ( T cells) નામના લીમ્ફોસાઈટ્સ (Lymphocytes ) પેદા થાય અને શરીરના રક્ષણરૂપી “ઈમ્યુન સીસ્ટમ” (Immune System )નો આધાર બની જાય છે.

આ થાઈમસ ગ્લાન્ડ છાતીના વચ્ચેના હાડકા “સ્ટરનમ” ( Sternum)ની પાછળ છે અને હ્રદયની ઉપર છે.

આ જે આકારે છે તે બે લોબ (Lobes ) રૂપી ભાગોમાં છે.દરેક લોબમાં વચ્ચેનો ભાગ એટલે “મેડ્યુલા” (Medulla ) અને બહાર તરફનો ભાગ એટલે “કોર્ટેક્ષ” (Cortex) કહેવાય છે. અહીં, થાઈમસ સેલ્સ યાને “સ્ટોમલ” ( Stomal) સેલ્સ જે લોહીને લગતા “હેમોપોએટીક” (Heomopoietic ) સેલ્સથી બનેલા છે અને એમાંથી “ટી-સેલ્સ” (T-cells) બને છે.

માક્રોસ્કોપથી જોતા, જે સેલ્સથી એ બનેલો છે તેનું નામ છે “થાઈમોસાઈટ્સ” (Thymocytes)….અહીં, “ટી-સેલ્સ” જે બને તે બહારના તત્વોની ઓળખ સાથે એમની કાયામાં એવું પરિવર્તન લાવે કે એન્ટીજન (Antigen )રૂપી ઓળખ સાથે બહારથી પ્રવેશ કરતા તત્વો પર હુમલો કરે અને શરીરની અંદર એની ખરાબ અસર ના પડે એવું શક્ય કરે, અને આ પ્રમાણે શરીરનું રક્ષણ કરે.

આવી યોજના દ્વારા બાળક જન્મે ત્યારથી થાઈમસ તે યુવાનીના દિવસોમાં પણ એનું કાર્ય ચાલુ રાખે છે…પણ જેમ જેમ વર્ષો વધે તેમ આ ગ્લાન્ડ નાનું થતું જાય છે અને અંતે કાર્યહીન બની ગયું એવું લાગે છે….શરીરના રક્ષણ કરવાનું કાર્ય જાણે પુર્ણ થયું લાગે પણ ખરેખર તો રક્ષણનું કાર્ય ટી-સેલ્સ” સાથે જરૂરત પ્રમાણે ચાલુ રહે છે. આ પ્રમાણે થાઈમસના સેલ્સનું મરણ અને ત્યાં ચરબી કે “એડીપોસ” (Adipose ) થઈ જવું એમાં શરીરના “સેક્ષ હોર્મોન્સ”નો ફાળો છે….પણ આવા સમયે પણ શરીરમાં “ટી-સેલ્સ” (T-Cells ) બનતા રહે છે એ અગત્યની જાણકારી છે. શરીરના લોહી/લીમ્ફાટીક્સ ( Blood/Lymphatics) દ્વારા ફરતા “ટી-સેલ્સ”નામના “લીમ્ફોસાઈટ્સ” ( Lymphocytes) રક્ષણનું કાર્ય ચાલુ રાખે છે. આ પ્રમાણે, જીવીત રહેલી “ઈમ્યુયન સીસ્ટમ” શરીરના રક્ષણ માટે અગત્યનો ફાળો ભજવે છે.

 

(૨) સેલ્યુલર મેમોરી (Cellular Memory )

આ એક વિચારધારા છે….આ એક “સાઈકો- સાઈન્ટિફીક થીઅરી (Pshycho-Scientific Theory ) છે.

એનો સિધ્ધાંત છે કે….શરીરના દરેક સેલ્સ એક જીવીત યુનીટ (Unit ) છે, જેમાં માનવ જીવની “બ્લુ પ્રીન્ટ” ( Blue Print) છે જેવી રીતે કે કોમપ્યુટરમાં “ચીપ” (Chip ) હોય તે પ્રમાણે, દરેક સેલમાં “મેમોરી” ( Memory) યાને યાદશક્તિ છે….બસ, આ વિચાર એ જ “સેલ્યુલર મેમોરી” (Cellular Memory ).

આપણે, આગળ ચર્ચાઓ કરેલી તેમાં આપણે મગજ યાને “બ્રેઈન” (Brain ) અને એની સાથે જોડાયેલી “નર્વસ સીસ્ટમ” (Nervous System )ના ફાળાનું મહત્વ ગણી, એની સાથે “મન”ને જોડી “મેમોરી”યાને યાદશક્તિની સમજ મેળવી હતી. અહીં, શરીર સાથે “મન”નું જોડાણ અને ઉંડાણમાં જઈ આત્મા યાને “સોલ” (Soul ) નું જોડાણ કરી માનવીની શક્તિને સમજવાની કોશીષો કરી હતી.

હવે….શરીરના દરેક સેલ્સ જાણે જુદી જુદી મેમોરી ફેક્ટરીઓ ( Factories) હોય એવું અનુમાન કરી એક “નવી સમજ”નું જ્ઞાન આપવાનો આ માનવ પ્રયાસ છે.

દરેક સેલને તમે નિહાળો…દરેકમાં “ડીએનએ” ( DNA) રૂપી “જેનેટીક” ( Genetic) તત્વ છે એ એક હકિકત છે.

આવા જેનેટીક તત્વમાં વંશવેલાની યાદ છે…અને કદાચ ભુતકાળનો કર્મોની “પ્રીન્ટ” (Print) હોય શકે. તો જ, આપણી ‘સબકોન્સીયસ” ( Sub Conscious) મેમોરી ત્યાં હોય શકે….આ બધુ જ એક સેલના લેવલે આપણે મેમોરીરૂપી શક્તિ તરીકે અનુમાન કરી શકીએ.

આ વિચારધારાને કોમ્યુટરની ભાષામાં સમજાવી શકાય….કે પછી, અસલ ઋષીમુનીઓની વિચારધારારૂપે શરીરના ચક્રો (Chakro ) અને શરીરના સર્વ અંગો કે ત્યાંના દરેક સેલ્સ સાથે કોઈક જોડાણ હોય એવા દાવારૂપે સ્વીકાર કરી “સેલ્યુલર મેમોરી”ની સમજ આપી શકીએ.

આવી વિચારધારામાં રહી, આપણે “પોઝીટીવ” અને “નેગેટીવ” શક્તિનો સ્વીકાર કરીએ.જ્યારે પણ મન દ્વારા “પોઝીટીવ” વિચારો હોય ત્યારે માનવ શરીરને “બેલેન્સ”(Balance ) યાને સમતોલનતા મળે…અને માનવી તંદુરસ્તીના પંથે હોય.

જ્યારે ક્રોધ, ભય, શરમ વિગેરે “નેગેટીવ” વિચારોમાં માનવ હોય ત્યારે નેગેટીવ શક્તિ મનની શાંતીમાં ભંગ કરે છે, અને અંતે તંદુરસ્તી પર ખરાબ અસર લાવે છે.

આ વિચારધારામાં અનુમાનનો ફાળો છે…પણ, વિજ્ઞાનને તો પુરાવા જોઈએ.

આપણા શરીરમાં અનેક “એન્ડોર્ફીન્સ” (Endorphins ) નામના તત્વો પેદા થઈ ભ્રમણ કરે છે….આ માટે વિજ્ઞાન પુરાવો આપે છે.

આ બધા તત્વોની વધ ઘટ માનવીના “ઈમોશન્સ” ( Emotions) સાથે જોડાયેલ છે. આથી, “પોઝીટીવ” વિચારો તંદુરસ્તી તરફ વાળે છે…અને, “નેગેટીવ” વિચારો તંદુરસ્તી બગાડે છે.

જ્યારે, આવા તત્વો પ્રમાણસર ના હોય ત્યારે “વાઈરસ” (Virus ) જેવા જંતુઓ શરીરમાં પ્રવેશ કરી શરીરના “રીસેપ્ટર” પર કબજો કરી લેય છે, અને એ કારણે ખરાબ અસર યાને રોગ થાય છે. આવી જ વિચારધારા જુની આર્યુવેદીક સારવારમાં પણ નિહાળવા મળે છે…અને, આ જ વિચારધારા આધ્યત્મિક પંથે યાને “સ્પીરીચ્યુઅલ” (Spiritual ) પંથે લઈ જાય છે.

પણ….”સેલ્યુલર મેમોરી”ની ચર્ચાઓ કરતા, આપણે “ન્યુરોટ્રાન્સમીટર્સ” ( Neurotransmitors) ની વાતો તરફ ગયા…જે કારણે, આપણે મગજ, અને નર્વસ સીસ્ટમને જોડી, યાદશક્તિ કે “મેમોરી” ક્યાં છે તેની શોધમાં મગજના આગળના ભાગ યાને “ફ્રોન્ટલ લોબ” (Frontal lobe ) માં યાદશક્તિ છે એવી સમજ મેળવી….વધુ રીસર્ચ સાથે મગજના અંદરના ભાગે આવેલ “હીપોકેમ્પલ”માં મેમોરી સંગ્રહ સાથે જોડાયેલ છે એવું સમજ્યું…અને દ્રષ્ઠીના તાંતણે રહી મેમોરીને સાઈડના મગજના લોબ નામે “પેરાઈટલ લોબ” (Perietal Lobe ) સાથે પણ જોડાણ કર્યું. આ પ્રમાણે, નર્વસ સીસ્ટમનો ફાળો મેમોરી સાથે છે એવું જાણ્યું….પણ જ્યારે રક્ષણની મેમોરી કે પછી, અન્ય રીતે સચવાયેલ મેમોરીની ચર્ચા કરીએ ત્યારે જીન્સ કે ટી-સેલ્સરીરૂપી “સેલ્યુલર મેમોરી” ની વાત સાથે જોડાણ વગર ચર્ચાઓ કરવી એ અધુરી કહેવાય.

એક સારરૂપે મારે એટલું કહેવું છે >>>>

થાયમસ ગ્લાન્ડ શરીરને ટી સેલ્સ કે એવા સ્પેસીયલ “લીમ્ફોસાઈટ્સ” ( Lymphocytes) વિષે દોરી, શરીરના રક્ષણ માટે ફાળો આપે અને એની સાથે એવા સેલ્સ અને શરીરના સર્વ સેલ્સમાં રહેલ “ડીએનએ”(DNA )રૂપી તત્વ સાથે મેમોરીનો ઉલ્લેખ “સેલ્યુલર મેમોરી” (CELLULAR MEMORY ) ના વિષયે દોરે છે. અને મગજ અને એની સાથે જોડાયેલી નર્વસ સીસ્ટમ આપણને મગજમાં ક્યાં ક્યાં મેમોરીના તાંતણાની શોધમાં ફ્રોન્ટલ લોબ તેમજ મગજના અન્ય વિભાગે લઈ જાય છે.

આવી ચર્ચા સાથે શરીરમાં બનતા “એનડોર્ફીન્સ” (ENDOPHRINS ) જેવા તત્વોની શોધ આપી એક નવા પંથે લઈ થોડી વધુ સમજ આપે છે.

જે જાણ્યું એમાં ભવિષ્યમાં વધુ જ્ઞાન હશે, એવું મારૂં અનુમાન છે.

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

FEW WORDS…

Today’s Post is the THYMUS GLAND of the Human Body & its role in the CELLULAR MEMORY.

This Post was inspired after a Comment of Pragnajuben Vyas, who expressed the Desire to know of this Gland & the Cellular Memory.

The details given Gujarati may be useful to this understanding.

Hope you enjoy !

Dr. Chandravadan Mistry

 

 

 

 

જાન્યુઆરી 2, 2015 at 2:44 પી એમ(pm) 9 comments

માનવ તંદુરસ્તી (૩૬) ચંદ્રપૂકાર (૧૧ ) ઃજુદા જુદા વીટામીન તત્વો અને શરીરને મળતા લાભો

 

A bottle of high potency B-complex vitamin

          PHOTO via GOOGLE SEARCH

 

 

 

 માનવ તંદુરસ્તી (૩૬)  ચંદ્રપૂકાર (૧૧ )  ઃજુદા જુદા વીટામીન તત્વો અને શરીરને મળતા લાભો

 

આગળ પ્રગટ કરેલી પોસ્ટો દ્વારા મેં સૌને માનવ શરીર વિષે પુર્ણ માહિતી આપી છે.

અને. આગળ ઉલ્લેખ કર્યો હતો તે પ્રમાણે “માનવ તંદુરસ્તી” રૂપે હવે “ચંદ્રપૂકાર” રૂપી પોસ્ટો હશે..જેમાં વાંચકોએ કરેલા સવાલોના જવાબરૂપી એ પોસ્ટો હશે.

એનું માન રાખી….પુર્વીએ એક સવાલ કર્યો હતો એ નીચે મુજબ છે>>>

8.Purvi Malkan | મે 10, 2014 at 2:46 am

બહુ સુંદર. અંકલજી. પણ હવે એ સમજાવો કે ૫૦ ની ઉમર પછી વિટામિન લેવા જરૂરી બની જાય છે. તો આ વિટામિન શરીર માટે કેવી રીતે કર્યા કરે છે?

પૂર્વી

આ સવાલ હતો “લીવર”ની માહિતી આપતી પોસ્ટ ઉપર.

એ સમયે, મારો જવાબ હતો>>>>

 

9.chandravadan | મે 10, 2014 at 2:01 pm

પુર્વી,

આવી પ્રતિભાવ આપ્યો, એ માટે આભાર.

તારો સવાલ ઃ ૫૦ વર્ષની ઉમર પછી વાઈટામીન લેવાની જરૂરત ?

આનો જવાબ એટલો કે ઉમર થાય તેના કારણે વાઈટામીન લેવા જ એ ખોટી વાત.

આજના ખોરાક દ્વારા બધા જ વાઈટામીનો જરૂરત પ્રમાણે મળી રહે છે.

જે કોઈને ભુખ ના લાગતી હોય કે પ્રમાણસર ખોરાક લઈ શકતા ના હોય ત્યારે લેવા યોગ્ય હોય.

જો કોઈને વાઈટામીન ડેફીસીયન્સી યાને શરીરમાં ઓછા પ્રમાણે હોય ત્યારે સારવારરૂપે લેવાની સલાહ હોય

શરીરને જરૂરીત વાઈટામીનોના નામો “એ, બી, સી ડી ઈ હોય છે

શરીરને એક તંત્રરૂપે કામ કરવા માટે જરૂરીત છે….દાખલારૂપે જુદા જુદા વાઈટામીન “બી” દ્વારા શરીરનું “મેટાબોલીઝમ” ચાલે…ખોરાકના પ્રદાર્થો લોહી અને અંગો સુધી પહોંચી શકે…એમાં “બી૧૨” લોહી માટે અગત્યનો છે…”ડી” કેલસીઅમ માટે જરૂરીત એટલે હાડકાઓ માટે અગત્યનો વિગેરે.

આ વિષે એક પોસ્ટ હોય ..ભવિષ્યમા હશે !

ડો. ચંદ્રવદન

તો આજે ચંદ્રપૂકાર નામે આ પોસ્ટમાં જુદા જુદા નામોના વીટામીનો વિષે ચર્ચા છે.

 

(૧) વીટામીનોના નામો

તમે જાણશો કે જુદા જુદા વીટામીનોના નામો અંગ્રેજી આલફાબેટના શબ્દો છે..જેમ કે “એ”, “બી”,”સી”, “ડી”,”ઈ”, અને અંતે “કે” ( A, B, C, D E  and K)

તો આ પ્રમાણે કેમ ?

“ઈ” પછી વચ્ચે કોઈ આલફાબેટ નહી અને અંતે “કે” શા કારણે ?

જ્યારે વીટામીનને એક શરીર માટે અગત્યના બહારથી મળતા પ્રદાર્થરૂપે જાહેર થયું ત્યારબાદ નવી શોધરૂપે વીટામીનો કહેલા અન્ય આલફાબેટના વીટામીન જાહેર કરેલા પ્રદાર્થો તો શરીર પોતાની જાતે બનાવી શકે એવું જાણ્યું, કે કોઈક “બી” જેવા જ લાગ્યા…આથી, અંતે કોઈકને વીટામીન ના ગણ્યા તો કોઈકને “બી” સાથે જોડી દીધા. તો “ઈ” પછી, અંતે “કે” સાથે લોહીનું કોએગ્યુલેશન (Coagulation )નો સબંધ હતો અને જર્મન ભાષામાં એ શબ્દ “કે”(K) પરથી શરૂ થતો હતો અને એટલા માટે યોગ્ય ગણી સ્વીકાર્યો.

(૨)જુદા જુદા વીટામીનો શરીરમાં શા માટે જરૂરીત ?

આગળ ઉલ્લેખ કર્યો તે પ્રમાણે આ સર્વ શરીરમાં ના બની શકે તેમ છતાં શરીરને એક તંત્ર તરીકે કામ કરે તે માટે એ સર્વની ખાસ જરૂરત.

બહારથી લેવાતા ખોરાક દ્વારા જ આ સર્વે શરીર અંદર પ્રવેશ કરી શરીરના કાર્યોમાં સહાય કરી તંદુરસ્તી જાળવી શકે છે.

(૩) જુદા જુદા વીટામીનો…નામોનું લીસ્ટ સાથે એમના કાર્યોનું વર્ણન

 

(1) વીટામીન “એ” (A )

(i) રસાયણ કે “કેમીકલ” (Chemical ) નામ …..”રેટીનોલ” (Retinol )

જેની સાથે ૪ કેરોટેનોઈડ્સ (Carotenoids ) નો સમાવેશ થાય.

(ii) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ (Dose ) ….૯૦૦ માઈક્રોગ્રામ.

(iii) પ્રમાણમાં ના હોય યાને ડેફીસ્યનસી (Deficiency ) હોય તો….રાત્રીએ બરાબર દેખાવું નહી યાને “નાઈટ બ્લાઈન્ડનેસ” (Night Blindness)….ચામડી જાડી કે ખરાબ થઈ જવી યાને “હાયપરકેરાટોસીસ”( Hyperkeratosis) અને “કેરાટોમલેસીયા” (Keratomalacia )

(iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય?>>>મોસંબી અને પાકેલા ફળો, લીલા-પાન વાળી વેગીટેબલ્સ, કેરેટ અને પંપ્કીન ( ) દુધ, સોયાબીન્સ, અને લીવર, માછલી

(2) વીટામીન “બી” (B )

 

આ નામે જુદા જુદા પ્રદાર્થો છે.

આ બધા જ પ્રવાહી પાણી તત્વમાં હોય શકે યાને “વોટર સોલુબલ (Water Soluble ) છે.

(૧) વીટામીન “બી-૧” (B-1 )

(i )રસાયણ કે કેમીકલ (Chemical ) નામ છે>>>થાયામીન (Thiamin )

( ii)જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ…૧.૨ મીલીગ્રામ

( iii) પ્રમાણમાં ના હોય કે ડેફીસીયન્સી (Deficiency ) હોય તો….બેરીબેરી (BERIBERI )નો રોગ થાય…અને પ્રમાણ કરતા વધે તો…ઉંઘ જેવું યાને ડ્રાઉઝીનેશ (Drowsiness ) અને નવર્સ ઢીલી થઈ જાય.

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ? >>>>લીલા વેજીટેબલો, બટાકા, બ્રાઉન ભાત, ઓટમીલ, તેમજ લીવર, પોર્ક-માંસ, ઈંડાઓ

 

(૨) વીટામીન “બી-૨”( B-2)

( i) રસાયણ યાને કેમીકલ (Chemical ) નામ છે>>>રાઈબોફ્લેવીન (Riboflavin )

( ii) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ….૧.૩ મીલીગ્રામ

( iii) પ્રમાણમાં ના હોય કે ડેફીસીયન્સી (Deficiency ) હોય તો…..જીબ પર સોજો યાને “ગ્લોસાઈટીસ” (Glossitis) અને મોની અંદર સોજો યાને સ્ટોમોટાઈટીસ (Stomatitis ) થાય

(iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>>દુધ અનેદુધમાંથી બનતી ચીજો, કેળા, બીન્સ યાને કઠોર, લીલા વેજીટેબલો, પોપકોર્ન કે ધાણી અને એસપારગસ (Asparagus )નામનું વેજીટેબલ.

 

 

(૩) વીટામીન “બી-૩” ( )

( i) રસાયણ યાને કેમીકલ (Chemical ) નામ છે>>>નાયાસીન ( Niacin)

(ii) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ……૧૬.૦૦ મીલીગ્રામ

(iii) પ્રમાણમાં ના હોય કે ડેફીસીયન્સી ( Deficiency) હોય તો…”પેલાગ્રા (Pellara )નામનો રોગ થાય

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>ઘણા વેજીટબલો, મુશરૂમ, જુદા જુદા નટ્સ (Nuts )… શીંગ, બદામ, અખરોટ, પીસ્તા વિગેરે,માંસ (Meat ), માછલી, ઈંડા

 

(૪) વીટામીન “બી-૫” (B-5 )

( i) રસાયણ કે કેમીકલ ( ) નામ છે>>>”પેન્ટોથેનીક એસીડ” (Pantothanic Acid )

( ii) જરૂરતનો ડોઝ દિવસનો ડોઝ>>>૫.૦૦ મીલીગ્રામ

(iii) પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” ( Deficiency) હોય તો….નર્વમાંથી બહેર મારી જવું યાને “નમનેસ” (Numbness ) વિગેરે ચિન્હો જેને “પારેસ્થેયા” ( Parasthesias) કહેવાય એવું થવું

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>બ્રોકલી (Broccali ) નામનું વેજીટેબલ તેમજ “આવાકારડોસ” ( Avacardo) નામનું ફળ, અને માંસ (Meat )

 

(૫) વીટામીન “બી-૬” (B-6 )

(i) રસાયણ કે કેમીકલ ( ) નામ છે>>>”પીરીડોક્ષીન” ( Pyridoxin)

( ii) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ>>>૧.૩-૧.૭ મીલીગ્રામ

(iii ) પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયસી” હોય તો….(૧) એનીમીઆ (Anemia ) (૨) પેરીફરલ ન્યુરોપથી (Perpheral Neuropathy )

(iv ) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>વેજીટેબલ યાને શાકભાજી, કેળા, જુદા જુદા “ન્ટ્સ” (Nuts ) જેવા કે બદામ, પીસ્તા વિગેરે, અને માંસ યાને મીટ (Meat )

 

(૬) વીટામીન “બી-૭” ( B-7)

(i) રસાયણ કે કેમીકલ (Chemical ) નામ છે>>>”બાયોટીન” (Biotin )

(ii ) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ>>>>૩૦.૦૦ મીક્રોગ્રામ

( iii) પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” (Deficiency ) હોય તો>>>(૧) ચામડીની ખજવાળ યાને “ડરમાટાઈટીસ” ( Dematitis) (૨) આંતરડાનો સોજો યાને “એનટ્રાઈટીસ” ( Enteritis)

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>લીલા પાનરૂપી વેજીટેબલ, શીંગા દાણા, લીવર અને કાચા ઈંડાનો યોક (Egg Yolk )

 

(૭) વીટામીન “બી-૯” (B-9 )

( i) રસાયણ કે કેમીકલ (Chemical ) નામ છે>>>>”ફોલીક એસીડ” (Folic Acid )

(ii) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ>>>>>૪૦૦ મીક્રોગ્રામ

( iii) પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” ( Deficiency) હોય તો>>>મેગાલોબ્લાસ્ટીક એનીમીઆ (Megaloblastic Anemia ), અને જ્યારે સ્ત્રી ગર્ભવતી હોય અને આ તત્વ ઓછા પ્રમાણમાં હોય તો બાળકમાં બર્થ ડીફેક્ટ્સ (Birth Defects) જેવી કે ન્યુરલ ટ્યુબ ડીફેટ ( Neural Tube Defects) જોવા મળે છે

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>વેજીટેબલ્સ યાને શાકભાજી, પાસ્તા, બ્રેડ, સીરીયલ અને લીવર

 

( ૮) વીટામીન “બી-૧૨” ( B-12)

(i) રસાયણ યાને કેમીકલ (Chemical ) નામ….સાઈનોકોબાલોમીન (Cyanocobalamine )

(ii) જરૂરીત દિવસનો ડોઝ>>>>૨.૪ માઈક્રોગ્રામ

(iii) જો પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” હોય તો>>>મેગાલોબ્લાસ્ટીક એનીમીઆ (Megaloblastic Anemia )

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>મીટ યાને માંસ અને બીજા પ્રાણીના પ્રદાર્થો.

 

( ૩) વીટામીન “સી” (C )

(i) રસાયણ યાને કેમીકલ (Chemical ) નામ….”એસકોર્બીક એસીડ (Ascorbic Acid )

(ii ) જરૂરીત દિવસનો ડોઝ>>>૯૦.૦૦ માઈક્રોગ્રામ

( iii) જો પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડીફીસીયન્સી” હોય તો>>>>”સ્કરવી” (Scurvy ) નામનો રોગ

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ? >>>>ફળો, વેજીટેબલ્સ, અને લીવર

 

( ૪)વીટામીન “ડી” ( D)

(i ) રસાયણ કે કેમીકલ (Chemical ) નામ….કોલેકસીફેરોલ (Cholecalceferol )

(ii ) જરૂરીત દિવસનો ડોઝ>>>>૧૦ માઈક્રોગ્રામ

(iii ) જો પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” હોય તો>>>>બાળકોમાં “રીકેટ્સ” (Rickets ) અને મોટાઓમાં “ઓસ્ટીઓમલેશીયા” (Osteomalacia) જેવા રોગો થાય

(iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ? >>>માછલી, ઈંડાઓ, લીવર અને મશરૂમ્સ (Mushrooms )

 

( ૫) વીટામીન “ઈ” ( E)

( i) રસાયણ કે કેમીકલ (Chemical ) નામ…..”ટોકોફેરોલ્સ” (Tocopherols )

(ii) જરૂરીત દિવસનો ડોઝ>>>>૧૫ મીલીગ્રામ

(iii ) જો પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” હોય તો>>>>નવા જન્મેલા બાળકમાં “હેમોલીટીક એનીમીઆ (Hemolytic Anemia ) કે પુરૂષોમાં સ્ટેરીલીટી ( Sterility) અને સ્ત્રીઓમાં “એબોર્શન” (Abortion ) હોય શકે….પણ આવી “ડેફીયન્સી” થવાની સંભવતા ઘણી જ ઓછી હોય છે.

( iv) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>ફળો, વેજીટેબલ્સ, નટ્સ જેવા કે બદામ પીસ્તા વિગેરે,તેમજ પંપકીન અને અન્ય દાણાઓ

 

( ૬ ) વીટામીન “કે” (K )

(i) રસાયણ કે કેમીકલ (Chemical ) નામ….ફાઈલોક્વીલોન્સ (Phylloquinones )

(ii ) જરૂરતનો દિવસનો ડોઝ…..૧૨૦ માઈક્રોગ્રામ

( iii) જો પ્રમાણમાં ના હોય કે “ડેફીસીયન્સી” હોય તો>>>લોહીના રોગો યાને “બ્લીડીંગ ડીસઓર્ડર” (Bleeding Disorder ) થાય

(iv ) ક્યાંથી મેળવી શકાય ?>>>>લીલા પાનવાળા વેજીટેબલ્સ જેવી કે સ્પીનીચની ભાજી, ઈંડાની અંદરનો પીળો યોર્ક, લીવર

તમે સર્વ વીટામીનો વિષે થોડી માહિતી વાંચી.

તમે એ પણ જાણ્યું કે શરીર આવા તત્વો બનાવી ના શકે અને એથી એ બધા ખોરાક દ્વારા જ શરીર મેળવી શકે…ક્યા ક્યા ખોરાકોમાંથી શું શું મળે તે પણ તમે જાણ્યું.

જો જરૂરત પ્રમાણે આ તત્વ ના હોય તો એની ખરાબ અસર કે કોઈ રોગ પણ હોય શકે.

તો…ઉલ્લેખ કર્યો તે પ્રમાણે થોડી બિમારીઓ વિષે ચર્ચાઓ કરીએ.

( ૧) નાઈટ બ્લાઈન્ડનેસ અને કેરાટોમલેસીયા (Night Blindness & Keratomalacia )

 

જ્યારે વીટામીન “એ” પ્રમાણમાં ના હોય ત્યારે રાત્રી કે સાંજના સમયે બરાબર જોઈ ના શકાય. અને, એની સાથે આંખોની અંદર ચીઝ જેવા ધોળા સ્પોટ્સ યાને “બેટોટ્સ સ્પોર્ટ્સ” (Betot Spots ) નજરે પડે. આંખોની “કોર્નીઆ” (Cornea ) સુકાય જાય.અને, સારવાર ના શરૂ થાય તો ચાંદા કે “અલસર” (Ulcer ) પડે અને અંતે “કેરાટોમલસીયા” (Karatomalacia ) યાને કોર્નીયા ફુટી જાય અને કાયમ માટે અંધાપો યાને “બ્લાઈન્ડનેસ” (Blindness) થઈ જાય.

 

(૨) બેરીબેરી (Beriberi )

 

જ્યારે વીટમીન “બી-૧” યાને “થાયામીન” (Thiamine ) પ્રમાણમાં ના હોય ત્યારે જે રોગ થાય તેને “બેરીબેરી” કહેવામાં આવે છે.

અસલ આ રોગની શોધ થઈ ત્યારે જાણવા મળ્યું હતું કે જેઓ એકદમ ધોળા પોલીસ્ડ ( ) ભાત ખાય તેઓને “થાઈમીન”ના મળી શકે.

આવા રોગીઓની “નર્વસ” (Nerves )ને પોષણ ના મળે અને એ સર્વ એમનું કામ કરી ના શકે…આથી, “પેરાલસીસ” (Paralysis ) થાય, મસલો (Muscles ) એમનું કામ ના કરી શકે….માનસીક બિમારી તેમજ ઉલટી વિગેરે નજરે આવે…આને, સુકી બેરીબેરી (Beriberi ) કહેવાય છે.

જ્યારે માનવ શરીર “હાર્ટ ફેલીઅર” (Heart Failure )ના કારણે ફુલી જાય ત્યારે એને “વેટ બેરીબેરી”(Wet Beriberi ) કહેવાય.

જ્યારે નાના બાળકોમાં આ રોગ થાય ત્યારે બાળકોનું વજન વધે નહી, એકદમ દુબળા પાતળા દેખાય અને આવા રોગી બાળકો હાર્ટ ફેલીઅરને કારણે મૃત્યુ પામે.

 

(૩)પેલાગ્રા (Pelegra )

 

જ્યારે શરીરમાં “નાયાસીન” (Niacin ) ના હોય ત્યારે “સાઈકોલોજીકલ” ( Psychological) રોગના ચિન્હો જોવા મળે….એકદમ આજવાળા કે કોઈક સુગંધો સાથે ઉલટીઓ તેમજ ચક્કર જેવું યાને “ડીઝીનેસ” (Dizziness ) થાય. માનવી એની “ઈમોશનલ” (Emotional ) સ્થીરતા ગુમાવે છે. આફ્રીકા અન્ય દેશોમાં જ્યાં મકાઈ જ મુખ્ય ખોરાક હોય ત્યાં આવા રોગો જોવા મળે છે.

 

(૪) મેગાલોબ્લાસ્ટીક એનીમીયા (Megaloblasic Anemia )

 

જ્યારે શરીરમાં વીટામીન “બી-૧૨” અગર “ફોલીક એસીડ” (Folic Acid ) પ્રમાણમાં ના હોય ત્યારે લોહીના લાલ યાને રેડ સેલ્સ બરાબર બની ના શકે. મોટા અને પુરી કાર્ય-શક્તિ વગર હોય એથી પ્રાણવાયુને લઈ જવા માટે જોઈએ તેવી મદદ ના મળે. આથી આવા રોગને આ નામે “એનીમીયા”(Anemia ) કહેવાય છે. રેડ સેલ્સના “ડીએને” (DNA )ના બંધારણમાં ખામીઓ રહી જાય છે એટલે આ રોગ.

જ્યારે સ્ત્રી ગર્ભવતી હોય ત્યારે બાળકના પોષણ માટે “ફોલીક એસીડ” ( Folic Acid) વધારે જોઈએ, અને ના મળે ત્યારે આવો એનીમીયા થાય…પણ ડોકટરો ત્યારે સૌ સ્ત્રીઓને ફોલીક એસીડ ટેબલેટરૂપે આપે છે.

“બી-૧૨”ની ડીફીસીયન્સી ઘણીવાર જઠરની અંદરના ભાગે બગાડ હોય અને ત્યારે આવો વીટામીન લોહીમાં પ્રવેશ ના કરી શકે ત્યારે આવા એનીમીયા થાય છે.

 

(૫) સ્કર્વી (Scurvy )

 

જ્યારે વીટામીન “સી” (C ) પ્રમાણમાં ના હોય ત્યારે પ્રથમ થાક લાગવું ..ત્યારબાદ, ચામડી પર ડાગાઓ યાને “સ્પોટ્સ” (Spots ) પડવા અને ત્યાંથી લોહી નીકળવું અને અંતે “ઈનફેક્શન” (Infection ) થઈ પાકવું….આ રોગને “સ્કર્વી” કહેવામાં આવે છે.

અહીં, વીટામીન “સી” ના હોવાના કારણે શરીરમાં “કોલાજન” (Collagen ) બની ના શકે.

અસલ જ્યારે લાંબી દરિયાની સફરો થતી ત્યારે ખોરાકમાં ફળો વિગેરે ના મળતું અને એથી આવો રોગ જોવા મળતો.

આજે તો ફળો (જેવા કે લીંબુ, મોસંબી વિગેરે ) મળે છે તેમજ ટેબલેટરૂપે પણ આ વીટમીન લઈ શકાય છે.

 

ફક્ત થોડા રોગો વિષે જ માહિતી આપી છે. તમારા ડોકટર પાસે વિગતે જાણી શકો છો.

 

 

 

 

સારરૂપી સલાહો >>>

(૧) આજના મળતા ખોરાકોમાં અનેક વીટામીનો આવે છે. એના કારણે વીટામીનો રોજની જરૂરતના મળી રહે છે. એ કારણે રોગો થવાની સંભવતા ઓછી થઈ ગઈ છે.

(૨) સ્ત્રીઓ ગર્ભવતી બને ત્યારે બાળકના પોષણ માટે “ફોલીક એસીડ” (Folic Acid ) ની વધારે જરૂરત પડે અને આવી જરૂરત ફક્ત ખોરાક પુરતી ના કરીન શકે..આથી, ડોકટરો આ વીટામીન ટેબલેટરૂપે આપે છે.

(૩) સ્ત્રીઓની ઉમર થાય…. ઈસ્ટ્રોજન હોર્મોન્સ (Estogen Hormone ) ઓછા થવાના કારણે શરીરમાં “કેલસીઅમ” (Calcium) પ્રમાણમાં ના મળી શકે. આથી, એ માટે કેલસીઅમ ટેબલેટરૂપે લેતા સાથે વીટામીન “ડી” લેવાની જરૂરત પડે છે. આ પ્રમાણે લેવાથી હાડકાઓ મજબુત રહી શકે છે.

(૪) ઈંગલેન્ડ કે યુરોપના દેશોમાં સુર્ય પ્રકાશ જોઈએ તેવો ના મળે. વીટામીન “ડી” ને શરીરમાં યોગ્ય રીતે જવા માટે સુર્ય પ્રકાશ્ની જરૂરત રહે છે..એથી, આ વીટામીન ટેબલેટરૂપે લેવા સલાહ રહે છે.

(૫) આજના જમાનામાં જુદી જુદી જાતના ફળો, શાકભાજી વિગેરે મળે જ છે…આવા ખોરાકમાંથી પ્રમાણમાં વીટામીનો મળતા જ રહે છે. વૃધાવસ્થામાં પણ ખોરાક પ્રમાણમાં લઈ શકાતો હોય તો રોજ વીટામીનો લેવાની જરૂરત ના હોય. કોઈને ખુખ ના લાગતી હોય, શક્તિ ઓછી હોય અને વૃધ્ધ હોય ત્યારે ડોકટરી સલાહ પ્રથમ લેવી રહે. કોઈ રોગના ચિન્હો ના હોય એવું ટેસ્ટો દ્વારા થયા બાદ, કદાચ વીટામીનો લેવાની સલાહ હોય શકે…આજે તો વીટામીન બલ્ડ લેવલ પણ કરી શકાય તો એવી ટેસ્ટો પણ કરી શકાય.

(૬) આજે વીટામીનો ખોરાક દ્વારા પ્રમાણમાં હોવા છતાં, જાહેરાતો અને અનેક વીટામીનો ટીકડીરૂપે હોવાથી અનેક દરરોજ લેય છે..આ કારણે વીટામીન “ટોક્ષિસીટી” (Toxicity) થવા સંભવતા રહે છે તે ધ્યાનમાં લેવાનું છે.

દાખલારૂપે….નાયાસીન ખુબ જ લેવાથી “લીવર”પર ખોટી અસર પડે છે….વીટામીન “ઈ” વધુ લેવાથી હાર્ટ ફેલીઅરના દર્દીઓ જોવા મળ્યા છે…..” પીરીડોક્ષીન” ખુબ લેવાથી નર્વને “ડેમેજ”(Damage ) કરી શકાય છે….વીટામીન “બી-૧૨”વધુ લેતા ખીલ જેવા ચામડી પર ડાગો પડે છે.

ઉપરનું બધુ ધ્યાનમાં લઈ….આજે વિજ્ઞાન દ્વારા માનવીઓ એ ઘણું સમજ્યું છે એ જ ખુશીની વાત છે !

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

FEW WORDS…

Today’s Health Post is a detailed discussions on the different types of VITAMINS which are essentials for the body.

The names of these Vitamins bears the ALPHBETIC WORDS>>>>A, B, C, D, E, K.

Under the Vitamin B are many VITAMINS namely B1, B2, B3, B5, B6,B7, B9, B12…And Vitamin C also is Water Soluble.

All B Viamins are WATER SOLUBLE.

Vitamins A,D, E and K are FAT SOLUBLE.

Those who desire to know MORE about all the Vitamins can read by the LINK>>>>

http://en.wikipedia.org/wiki/Vitamin

Hope you like this Heath Post.

 

Dr. Chandravadan Mistry

ઓગસ્ટ 3, 2014 at 12:10 પી એમ(pm) 10 comments

માનવ તંદુરસ્તી (૩૫)….અંતીમ ચર્ચા !

 

માનવ તંદુરસ્તી (૩૫)….અંતીમ ચર્ચા !

 

તમોએ “ચંદ્રપૂકાર”ના બ્લોગ પર પધારી, ૨૦૧૦થી “માનવ તંદુરસ્તી”ની અનેક પોસ્ટો વાંચી.

પોસ્ટ નંબર ૩૪ દ્વારા એક ડોકટર તરીકે મારી ઈચ્છા હતી તે પુર્ણ કરી.

જ્યારે હું ૨૦૦૬માં ડોકટરી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયો ત્યાર બાદ, બ્લોગમાં અન્ય પોસ્ટો પ્રગટ કરી આનંદ હતો….છતાં, મારા હૈયે કાંઈક અધુરાપણું હતું.

૨૦૧૦માં “માનવ તંદુરસ્તી”પોસ્ટરૂપે કરવાના નિર્ણય સાથે મેં સૌને સરળ ગુજરાતી ભાષામાં મેડીકલ જ્ઞાન દ્વારા માનવીઓને એમના શરીર વિષે જાણકારી આપી, રોગો વિષે પણ સમજ આપવાનો મારો હેતુ હતો.

તો, પ્રથમ શરીરની સમજ ….અને ત્યારબાદ, “ડોકટર પૂકાર” નામકરણે બિમારીઓ કેવી રીતે થાય એવું જ્ઞાન આપવા પ્રયાસ કર્યો હતો. ડાયાબીટીસ, હ્રદયના રોગો, પ્રોસ્ટેટ કે કેન્સરના રોગો, જઠરનું ચાંદુ કે “પેપટીક અલસર” (Peptic Ulcer ) કે “લુપસ” (Lupus ) જેવા ચામડીના રોગ તેમજ અન્ય વિષયે ચાર્ચાઓ કરી સરળ સમજ આપવા મેં પ્રયાસ કર્યો.

“માનવ તંદુરસ્તી”ની ત્રીસ ( ૩૦)મી પોસ્ટ દ્વારા મને થયું કે “એલોપથી સારવાર” વિષે મારૂ જ્ઞાન માનવ શરીર વિષે હતું તે બધુ જ મેં સૌને કહી દીધું. આ વિચારથી મારા મનમાં શાંતીભર્યો સંતોષ હતો. તેમ છતાં, મેં ૩૧થી ૩૪ સુધીની પોસ્ટો પ્રગટ કરી. શા કારણે ?

આવી પોસ્ટો દ્વારા મેં, અલોપથી સારવાર સિવાય, અન્ય સારવારો યાને “ઓલટનેટીવ થેરાપી” ( Alternative Theapies) વિષે થોડી ઝલક આપી. આવી ઝલકમાં (૧) આર્યુવેદીક સારવાર (૨) હોમીઓપથી સારવાર અને (૩) “એક્યુપંક્ચર કે એક્યુપ્રેસર” (Accupuncture/Accupressure ) વિષે થોડી સમજ આપી. એક એલોપથી ડોકટર તરીકે આ પ્રમાણે કરવું એ જ અચંબાની વાત બની જાય છે. એવું શા માટે ?

એક એલોપથી ડોકટર તરીકે કામ કરતા, મેં અનેકવાર અનુભવ કર્યો કે કોઈક રોગોને નાબુદ ના કરી શકાય એવા વિચારો સાથે નિરાશા હતી. કોઈ રોગની સારવાર કરતા, ઘણીવાર એવા સંજોગો હોય કે દર્દી કે દર્દીના સબંધીઓને કહેવા પડતું કે ” હવે કોઈ ઈલાજ નથી….કે થોડા દિવસોમાં દર્દી મૃત્યુને ભેટશે “. આવા સમયે હું પોતે આવા શબ્દો કહેતા અચકાતો અને કહેતો ” અમારાથી થાય તેવું બધું જ કર્યું છે, હવે બધું પ્રભુના હાથમાં છે !” આવી ઘડીએ આવા શબ્દો દ્વારા જ “આશાઓ”જાગૃત રહે છે. કોઈવાર, કોઈ ડોકટરે જીવનને થોડા સમયની મુદત આપી હોય તેઓએ “ચમત્કાર”રૂપે અનુભવ્યું છે એવા દાખલાઓ પણ જોવા મળે છે. તો, કોઈકવાર, એલોપથી સારવાર બંધ કર્યા બાદ, “હર્બલ”(Herbal ) કે “આર્યુવેદીક” ( Arvuvedic) સારવાર કારણે રોગમાં રાહત કે રોગ નાબુદ થયાના દાખલાઓ પણ જાણ્યા છે.

આવા મારા અનુભવો કારણે મેં આવી “ઓલટરનેટીવ” (Alternative ) સારવાર વિષે “માનવ તંદુરસ્તી”માં ઉલ્લેખ કરવો યોગ્ય ગણ્યો. આશા એટલી જ કે તમો સૌ પણ મારા આ નિર્ણય સાથે સહમત હશો.

૩૧થી ૩૪ની પોસ્ટો દ્વારા મેં બીજી અગત્યની વાત કહી છે. રોગો પર વિજય કે હાર સાથે જોડાયેલ છે “આત્મ-વિશ્વાસ”. આત્મવિશ્વાસ એટલે એક રીતે “દિવ્ય શક્તિ”નો સ્વીકાર. જગતના સર્જનહારને પણ યાદ કરવાની મારી સલાહ રહી છે. તમે જો કોઈ કહેવાતા સારા ડોકટર પાસે ઈલાજ માટે જાઓ ત્યારે તમો એવા ડોકટર પર “શ્રધ્ધા” રાખો છો. જો એવી વ્યક્તિ પર જરા પણ વિશ્વાસ ના હોય ત્યારે એની આપેલ સારવારથી રાહત મેળવવાનું કઠીણ બની જાય છે. આવી વિચારધારા દ્વારા મેં સારવારમાં પ્રભુને પણ જગા આપી છે.

હું એક “એલોપથી” સારવારનો પ્રેમી. હું એવું પણ કહું કે “ઈનફેક્શન” જેવા રોગો માટે સમયસર એલોપથી ઉપચારો દ્વારા અનેકને જીવનદાન પણ મળ્યું છે એ એક સનાતન સત્ય છે. અનેક રોગો જલ્દી સારા થયાના દાખલાઓ છે. પણ જ્યારે રોગો જાણે કાયમના હોય જેવા કે “આસ્તમા” (Asthma ) કે ગુંટણોના રોગો (Arthritis ) ત્યારે “આર્યુવેદીક કે અન્ય સારવાર દ્વારા રાહત કાયમ માટે મળ્યાના દાલાઓ ઘણા છે…આવી રાહત મળતા થોડો સમય લાગે પણ આવી સારવારથી ખરાબ અસરો યાને “સાઈડ ઈફેક્ટસ” (Side Effects )પણ ઘણી જ ઓછી જોવા મળે છે. આવા સત્યનો સ્વીકાર હવે એલોપથી કરે છે અને એથી જ મેડીકલ શિક્ષણમાં આવી શીખ આપવાની શુભ શરૂઆત થઈ ચુકી છે.

જો, આર્યુવેદીક કે અન્ય સારવારોમાં “કંઈક” કારણ હશે, એવો ભાવ હશે ત્યારે “રીસર્ચ” હશે….અને એલોપથીના જાણકારો આર્યુવેદીક દવાઓમાંથી નવી દવાઓ દર્દીઓ માટે શોધી જનક્લ્યાણનાં પંથે હશે. અહીં, હું એટલું કહું કે માનવીઓ માટે ભવિષ્ય સારૂં જ હશે.

 

 

આ પોસ્ટ સાથે મારી સલાહો નીચે મુજબ છે>>>>

(૧) “એલોપથી” સારવાર અનેક રીસર્ચો આધારીત અને પરિણામો આધારીત એક વિજ્ઞાન છે ! આવી જ્ઞાન-સમજ દ્વારા અનેક રોગો માટે જલ્દી રાહત મળી શકે છે ,એ એક સત્ય છે. આવા સત્યનો સ્વીકાર હોવો જોઈએ.

આવા જ્ઞાન સાથે એલોપથી સારવાર સમયે, એવી પણ સમજ અપાય છે કે જે રોગ ફક્ત દવાઓથી સારો ના હોય ત્યારે “સર્જરી”ની જરૂરત છે એવી પણ સલાહ આપે જ છે.

આવા જ્ઞાનરૂપી સારવારનો રોગ માટે સહારો લેવો એ યોગ્ય જ કહેવાય.

(૨) એલોપથી સારવાર સર્વ રોગોને નાબુદ કરી ના શકે એવી કબુલાત પણ છે…જ્યારે રોગ નાબુદ ના કરી શકાય ત્યારે એની રાહત માટે દવાઓનો સહારો આપે છે.આ પણ યોગ્ય કહેવાય.

(૩) જ્યારે રોગો “કાયમના” યાને “ક્રોનીક” (Chronic ) હોય ત્યારે એની સારવાર માટે કોઈ “ઈમરજ્ન્સી” (Emergency ) ના હોય. એના ઉપચાર માટે સમય હોય…ત્યારે, કોઈ “એલોપથી” સિવાય બીજી સારવારનો વિચાર કરે તે પણ યોગ્ય કહેવાય.આવા ઉપચારથી સારી અસરો ધીરે ધીરે જણાય, અને જો બૂરી અસરો યાને “સાઈડ ઈફેક્ટ્સ” (Side Effects ) ઓછી કે ના હોય અને જો અંતે રોગને જડમૂળથી કાઢી નાંખવા માટે સફળતા હોય તો એવા પગલા લેવા એ જ યોગ્યતા કહેવાય.

(૪) ઉપરની મુખ્ય સલાહો સાથે, નીચેની જાણકારી આપવાનો મારો હેતું છે>>>

( i) એલોપથી દવાઓ સાથે દર્દીની તપાસ યાને “ફીઝીકલ એક્ષામીનેશન” (Physical Examination ) થાય છે અને દર્દીએ જણાવેલું તે સિવાય ચિન્હો આધારીત રોગની પરખ થાય અને એ આધારે દવાઓ અપાય છે.તો, સર્વ દર્દીઓની ફરજ બને છે એમણે ડોકટરને પુરી માહિતી આપવી જોઈએ.

(ii) ઘણીવાર, રોગને જાણવા માટે ટેસ્ટો કરવાની જરૂરત પડે છે. એવા સમયે લોહી, પેશાબ કે અન્ય ટેસ્ટો ..દાખલારૂપે “એક્ષરેયે, કેટે સ્કેન,એનજીઓગ્રાફી વિગેરે ( X-rays, CAT Scans, Angiography) .

જે ચીજ તમારા શરીરની છે તેના હક્કદાર તમે યાને દર્દી છે.

ભલે, ડોકટર એવી ટેસ્ટની સમજ આપે પણ એવા “રીપોર્ટ” ( Report)ના માલીક દર્દી છે એ જાણવું અગત્યનું છે. જો દર્દી એવા રીપોર્ટની કોપી માંગે તો એ એનો હક્ક છે.

મારી જાણ પ્રમાણે ભારતમાં દર્દીએ કોઈ લેબમાં જઈ ટેસ્ટો કર્યા બાદ, રીપોર્ટ ડોકટરની ઓફીસે લઈ જવાનું હોય છે..તો એવા સમયે સર્વ રીપોર્ટો કોપી કરી પોતાની ઘરે રાખેલી ફાઈલમાં મુકી શકે છે…આ યોગ્ય કહેવાય.

પણ…અમેરીકા કે ઈંગલેન્ડમાં રીપોર્ટો સીધા ડોકટર પાસે પહોંચે છે, અને ત્યારબાદ, ડોકટર દર્દીને એની સમજ આપે છે. એવા સમયે પણ દર્દી એની કોપી માંગી શકે છે..એ એનો હક્ક છે. પણ દર્દી એવું સમજે કે કોપી માંગીશ તો ડોકટર “અવિશ્વાસ” છે એવું અનુમાન કરી ડરે છે. તો અહીં હું સૌને કહું કે કોપી માંગવાની જો તમે ટેવ રાખશો તે કોઈ દિવસે તમોને બીજા ડોકટરને તમારા રોગની મહિતી આપવામાં મદદરૂપ બનશો.

(iii ) એલોપથી સારવાર સમયે ડાયાબીટીસ જેવા રોગ જાણ્યા બાદ, પ્રથમ ડોકટરો કહે કે આ રોગનો દવાઓથી “કંટ્રોલ” કરી શકાય પણ તદ્દન નાબુદ ના કરી શકાય.

ત્યારે, “હર્બલ” (Herbal ) કે આર્યુવેદીક દવાની સારવાર સમયે દર્દીઓને એવું કહેવામાં આવે કે “હવે આ દવાઓથી ડાયાબીટીસ જડમૂળથી નાબુદ”તો તમો જરા સાવધાન રહેશો…ભલે, ઈનસુલીન ના લેવી પડે કે એલોપથી દવાઓ ઓછી લેવી પડે….તો પણ એટલું કહેવું પડે કે “ડાયાબીટીસ આ નવી સારવારથી વધું કંટ્રોલમાં છે “રોગ નાબુદ થાય એવા દાવાઓ પર વિચારો કરજો…વિચારો કરી ટેસ્ટો કરી નિહાળતા રહેજો એવી મારી સલાહ છે.

અનો અર્થ એ નહી કે આર્યુવેદીક કે અન્ય સારવાર દ્વારા કોઈક રોગો નાબુદ ના હોય શકે.

(૫) અહીં, બીજા વિચાર છે કે આજે પક્ષિમના દેશોમાં યાને એમેરીકા કે ઈંગલેન્ડમાં ડોકટરો રોગો કે સારવાર વિષે પુર્ણ માહિતી દર્દીઓને આપે, જે એમની ફરજ બની જાય છે.આવા સમયે, વૃધ્ધ દર્દી હોય ત્યારે સગાસબંધીઓ કોઈક વાર કેન્સર જેવા રોગો સમયે “પુર્ણ સત્ય” જાહેર કરવા અચકાય છે. આવા વર્તનનું કારણ છે એ કે જો દર્દી સત્ય જાણી હાતાશ થઈ જશે. પણ શું એઓને આવું સત્ય છુપાપવાનો હક્ક ખરો ?

જ્યારે, ભારત કે અન્ય દેશોમાં શિક્ષણ કે અન્ય સમજની જ્યોત હશે ત્યારે વૃધ્ધ દર્દી પણ “પુર્ણ સત્ય” જાણવા માટે આતુર હશે.

(૬) મારો અંતીમ અને ખુબ જ અગત્યનો સલાહરૂપી વિચાર….દરેક માનવીએ પોતાની અંતીમ ઘડી યાને મૃત્યુ વિષે સ્વીકાર કરવો એ પ્રથમ અગત્યનું પગલું છે. એવા સ્વીકાર બાદ, પોતાએ સમજવાનું છે આ ઘડી અચાનક હોય. એવા સમયે, આજની મેડીકલ સારવારમાં “કારડીયો-પલમનરી” (Cardio-Pumonary  ) સારવાર દ્વારા પ્રાણ જતા અટકાવવાની શક્તિ છે…કોઈવાર પરિણામે શરીર એવી હાલતે પણ હોય શકે કે “બેભાન” અવસ્થામાં માનવ લાંબો સમય ગાળી શકે…અહીં, મશીન સપોર્ટ (Machine Support )ની વાત જોડી હોય છે.જો દર્દીએ એના અંતીમ વિચારો દર્શાવ્યા ના હોય તો એની નજીકના સબંધીઓ પર આવો નિર્ણય નભે છે…અને, સૌ મુજવણોમાં હોય શકે. પણ જો આવા સમયે, એક “વીલ” (Will )રૂપે આગળથી વિચારી કરી હોય તો પરિવારના વ્હાલાઓને નિર્ણય લેવામાં ખુબ જ સરળતા મળી શકે છે.”સીપીઆર” (CPR ) કરવી કે નહી ? શ્વાસો અને પ્રાણ ટકાવી રાખવા મશીન સપોર્ટ લેવો કે નહી ? અને મશીન સપોર્ટ ચાલુ હોય તો ક્યારે એને બંધ કરી ફક્ત નળીથી પ્રાણવાયુની સારવાર ચાલુ રાખવી ? ક્યારે કેન્સર જેવા રોગોની સારવાર સમયે “કીમોથેરાપી” (Chemotharapy ) ના આપવાના નિર્ણય સાથે ફક્ત “કમફર્ટ કેર” કે “હોસપીસ કેર” ( Comfort Care or Hospice Care ) તરફ પગલા લેવા ? વિગેરે સર્વ વિષે નિર્ણયો લેવા માટે સરળતા રહે.

 

આજે, આ પોસ્ટ પ્રગટ કરતા, મારા હૈયે ખુબ જ ખુશી છે.

 

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી

 

FEW WORDS…

This Post on HEALTH is only a GENERAL DISCUSSION.

By this Post, I tell the readers  that I had narrated everything I had desired to inform all about the HUMAN BODY.

In addition, I had discussed some DISEASES….like Diabetes Mellitus, Heart Diseases, Skin Disease like Lupus, & Peptic Ulcer Etc.

By Post Number 30, I had told about the whole HUMAN BODY and also about some common Diseases.

Then… I published the Posts 31-34 which talked about the ALTERNATIVE THERAPIES like AYRUVEDA, HOMEOPATHY and even ACCUPRESSURE/ACCCUPUNCTURE.

I also introduced the DIVINE ENERGY which plays a role in the HEALING.

I finally informed all that ALTERNATIVE Therapies are now accepted by the ALLOPATHY MEDICINE. May be new RESEARCHES on the ARYUVEDIC Medicines give us the NEWER Medicines in the FUTURE. And in the end, I had SOME ADVICES for the Public.

This Post concluded my NARRATION of the Post….my be we will meet on this Blog for the READ as DOCTORPUKAR Posts as the answer to the READERS’ QUESTIONS about some DISEASES.

Dr. Chandravadan Mistry

મે 19, 2014 at 12:01 એ એમ (am) 9 comments

માનવ તંદુરસ્તી (૩૪) ઃઆર્યુવેદીક દવાઓ અને શરીરની સારવાર અને ચર્ચાઓ

 

 

 

માનવ તંદુરસ્તી (૩૪) ઃઆર્યુવેદીક દવાઓ અને શરીરની સારવાર અને ચર્ચાઓ

સર્વ ગુજરાતી તેમજ સૌ ભારતવાસીઓ આર્યુવેદીક દવાઓ વિષે જરૂર જાણે છે એ હકિકત છે.

પણ, આજના જમાનામાં થોડા જ લોકો આવી સારવાર ચાલુ કરવાના નિર્ણય પર હોય !

જ્યારે પણ કોઈને માંદગી આવે ત્યારે એ પ્રથમ એમના ડોકટર પાસે ઈલાજ કરાવા જાય.

આજના ડોકટરો મેડીકલ કોલેજોમાં ભણતર કરી “એલોપથી”દવાઓ અને સારવાર કરવા યોગ્યતા બતાવે છે.

આજે જે કંઈ સારવારરૂપે છે તે અત્યારની “રીસર્ચ” આધારીત હોય….આજે જે પ્રમાણે રોગોની જાણકારી માટે જુદી જુદી બ્લડ ટેસ્ટો છે….હવે સાદા “એક્ષરે” (X-Ray ) ની જગાએ “કેટ સ્કેન ( CT Scan) અને એમઆર આઈ (MRI ) જેવી સુવિધાઓ છે. થોડી દવાઓ હતી તેની જગાએ જાત જાતની દવાઓ સારવાર માટે ડોકટરને મદદરૂપ થાય છે.

આવા વાતાવરણમાં આર્યુવેદીક દવાઓનું મુલ્ય ઓછું થઈ ગયું હતું.

પણ….જ્યારે જ્યારે એલોપથી સારવાર અસફળ રહી….કે એવી સારવારથી ખરાબ અસરો યાને “સાઈડ ઈફેટો”(Side Effects ) થઈ, ત્યારે આર્યુવેદીક સારવારની યાદ તાજી થઈ. એવું થયું ત્યારે પણ “એલોપથી”માં માનવાવાળાઓ યાને “મેડીકલ કોમ્યુનીટી” (Medical Community ) એવી સારવારનો સ્વીકાર કરવા તૈયાર ના હતા.

પણ…સમય વહેતો ગયો….આર્યુવેદીક દવાઓ પણ “રીસર્ચ” સાથે જઠ્ઠામાં બનવા લાગી. એની સાથે ભારત સરકારે આર્યુવેદીક ભણતર માટે કોલેજો શરૂ કરી. આથી,આર્યુવેદીક દવાઓના લાભો વિષે લોકોને જાણકારી વધવા લાગી. અનેકે આર્યુવેદીક દવાઓનો સહારો લીધો અને રોગ પર સારી અસરો નિહાળી.

એલોપથીની સારવારમાં અસફળતા અનુભવો વધતા, અને કદાચ દવાઓની ખરાબ અસરોના કારણે એલોપથીના રીસર્ચેરોએ આર્યુવેદીક દવાઓને રીસર્ચ કરી એના લાભોનો સ્વીકાર કરવા માંડ્યો…દાખલારૂપે લસણ (Garlic ) અને આદુ (Ginger ) દ્વારા થતા હાર્ટના રોગો પર થતી સારી અસર….કે પછી, તુલસીના પાનોમાં ઔષદી અસરો સાથે “એનટીબાઓટીક્સ”(Antibiotics)રૂપી અસરની જાણકારી થઈ. હજુ રીસર્ચો ચાલુ છે અને ભવિષ્યમાં તુલસી પાનોમાથી અસરજનક તત્વની શોધ કરી એલોપથી દવા તરીકે સારવાર માટે ડોકટરી “પ્રીસ્ક્રીપશનો” પણ હોય શકે. આપણે એલોપથી દવાનો ઈતિહાસ તરફ નજર કરીએ તો ડીજીટાલીસ નામના વનસ્પતીના છોડમાંથી “ડીજીટાલીસ” (Digitalis) નામની દવા હ્રદયની બિમારી માટે જાણે ભગવાને જ એક જાદુઈ દવા આપી હોય એવો અનુભવ ડોકટરોએ માણ્યો હતો. તો, ભવિષ્ય આપણને નવી શોધોમાં આર્યુવેદીક દવાઓ ફાળો જોવાની તકો આપશે, એવું મારૂં અનુમાન છે.

અહીં, મારે કહેવું છે કે….આર્યુવેદીક સારવાર ફક્ત દવાઓ પર જ ભાર નથી મુકતી…આર્યુવેદીક દવાઓ સાથે આખા માનવ શરીરના લાભ માટે નીચેની બાબતો પર સુચન કરે છે>>>

(૧) યોગ્ય ખોરાક ખાવાની સલાહોમાં પરેજી કરવાની સલાહ ભાર સાથે આપવામાં આવે છે.

આગળની પોસ્ટ દ્વારા જાણ કરી હતી કે ત્રણ પ્રકારના ખોરાકોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો તેમાં પાંચ તત્વો (૧) ધરતી (૨) આકાશ (૩) પાણી (૪) વાયુ (૫) અગ્નિના આધારે ત્રણ ઔષદી તત્વો ( આકાશ-વાયુરૂપી વાટ….અગ્નિ-પાણીરૂપી પિત્ત …પાણી-ધરતીરૂપી કફ )ની સમજ ઈલાજમાં લેવામાં આવે છે.કયો ખોરાક કફ કે પિત્ત કે વાયુકે વાટરૂપી અસર કરે તેનું જ્ઞાન આર્યુવેદીક ડોકટરોને હોય છે, આ જ્ઞાન આધારે પરેજીની સલાહો હોય છે. આવો ખોરાક પર ભાર એલોપથીએ કદી કર્યો જ નથી….ફક્ત ત્રણ તત્વોરૂપી જ્ઞાનમાં અહીં (૧) કારબોહાઈડ્રેઈટ્સ (Carbohydarates ) (૨) ફેટ યાને ચરબી(Fat) અને (૩) પ્રોટીન (Protein )ની ગણતરી કરવામાં આવે છે.

 

(૨) ખોરાક બાદ, શરીરનું બંધારણ નિહાળી, વજનનું ધ્યાનમાં લઈ, કસરતો/યોગ આસનો કરવાની સલાહો હોય છે

પહેલા, એલોપથી સારવારમાં આ માટે ભાર અપાતો નહી, પણ આજે દરરોજ ચાલવું…કસરતો કરવી વિગેરેની સલાહો હોય છે.

(૩)આર્યુવેદીક સારવારમાં, શરીર અને મનનો સબંધ ઘણો જ અગત્યનો ગણાયો છે.

“મેડીટેશન” (Meditation ) યાને મનન મન/મગજને શાંત કરે છે.

આવી શાંતી દ્વારા શરીરમાં જે પદાર્થો બને તે શરીરનું રક્ષણ કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.

એલોપથીએ પણ રીસર્ચ દ્વારા એનો પુરાવો આપ્યો છે.

કાદાચ…આર્યુવેદીક સારવાર રોગના મૂળ કારણની શોધમાં મનના આવા ફાળાને સમજ હશે.

(૪) માનવીની વિચારધારા કેવી છે તે અગત્યનું છે.

“પોઝીટીવ”વિચારો દ્વારા જે હોર્મોન્સ કે અન્ય બને તેમાંથી રોગને લડી શકે તેવા તત્વો હોય છે….કદાચ, આવું શક્ય કરવા માટે મેડીકલ સલાહો હોય શકે.

જ્યારે “પોઝીટીવ” વિચારો હોય ત્યારે “એન્ડોર્ફીન્સ” (Endorphins ) નામના તત્વો લોહીમાં વધારે પ્રમાણમાં જોવા મળ્યા છે…તો…એના કારણે દુઃખાવો ઓછો થાય છે અને શરીર રક્ષણ કરવામાં સફળતા મેળવે છે.

ભવિષ્યમાં, કેન્સર સેલ્સને મારવા શરીરમાંથી કોઈ એવો તત્વ મળી જાય એવું પણ બને !

 

ઉપર મુજબ, મેં તમોને મારી સમજ પ્રમાણે આર્યુવેદીક સારવાર સાથે એલોપથી સારવારનું લખ્યું અહીં, હકિકતો અને જાણકારી આધારીત બધુ લખાયું છે. કોઈક જગાએ મારી સમજ તેમજ અનુભવ આધારે અનુમાનરૂપે લખાયું છે….તો, કોઈ એ માટે સંમત ના હોય. એવા સમયે, પોતે પોતાના વિચાર પર ભાર મુકવો, એવી મારી સલાહ છે.

આ મુખ્ય ચર્ચાઓ બાદ, મારે “ઓલટરનેટીવ” (ALTERNATIVE ) સારવારરૂપે માન્ય થયેલ સારવારો વિષે થોડો ઉલ્લેખ કરવો છે>>>

(૧) “એક્યુપ્રેસર” (ACCUPRESSURE ) સારવાર

અહીં, સિધ્ધાંત એવો કે માનવ શરીરના હાથો, પગો અને અન્ય જગાએ નર્વ હોય ..જે માનવ શરીરના મુખ્ય તંત્ર બ્રેઈન ( Brain) યાને મગજ સાથે જોડાણમાં છે. કોઈક એવા પોઈન્ટ હોય ત્યાં ડબાવવાથી કે પ્રેસર આપવાથી ત્યાંથી જે સીગનલો શરૂ થાય તે અંતે દુર આવેલા ઓરગન પર એની અસર કરે અને આવી અસરથી દુરના ઓરગનના કાર્યમાં મદદ થાય….આવી મદદ દ્વારા રોગોની બુરી અસરો ઓછી કે નાબુદ થાય. દાખલારૂપે હાથની હથેળીના એક જગાએ “પેનક્રીઆસ” ( Panceas) જે “ઈનસુલીન” ( Insulin)બનાવે તેને અસર પડે ….આ પ્રમાણે, ડાયાબીટીઝ રોગ પર “સારી અસર” હોય શકે અને જેથી રોગનો “કંટ્રોલ” વધે.

તો, આવા વિજ્ઞાનની જાણકારીવાળા પાસે સારવાર લેવામાં આવે તો તંદુરસ્તી માટે લાભદાયક હોય શકે.

કોઈવાર, દુઃખાવો હોય અને એલોપથી દવાઓ રાહત ના આપે ત્યારે આવી સારવારથી અનેકને લાભ થયાના દાખલાઓ છે.

 

(૨) “એક્યુપંક્ચર” (ACCUPUNCTURE ) સારવાર

આ સારવારમાં શરીરના ભાગો પર આવેલા “પોઈન્ટો”પર દબાવવાના બદલે સોયો કોચી ત્યાં થોડા સમય માટે રાખવામાં આવે છે. આ પ્રમાણે ત્યાંથી નર્વ સીગનલો નર્વમાંથી પસાર થઈ, દુરના ઓરગનમાં પહોંચી, ત્યાં સારી અસર કરે છે…એવા ઓરગનની બિમારી હોય તો આવી સારવાર લાભ આપે છે.

આ સારવાર અને “એક્યુપ્રેસર” સિધ્ધાંતરૂપે એક છે.

અનેકને આવી સારવારથી લાભ થયાના દાખલાઓ છે.

મારે જે કહેવાનું તે મેં કહી દીધું.

આશા છે તમોને આ પોસ્ટરૂપી જ્ઞાન ગમે !

જે કહ્યું એ મારી સમજ પ્રમાણે છે..પુર્ણ સમજ માટે તમો તમારા ડોકટર પાસે પુરી માહિતી મેળવશો.

 

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

FEW WORDS…

This Health Post is more DETAILED DISCUSSION on ARYUVEDIC MEDICAL Treatment.

It talks of the ACCEPTANCE of ARYUVEDIC THERAPY as the ALTERNATIVE THERAPY for the Treatment of Illnesses, esp. PAIN RELIEF & some CHONIC DISORDERS.

It also briefly mention about ACCUPRESSURE & ACCUPUNCTURE Therapies.

Those interested in knowing more can do so by the LINK below>>>

http://acupressure.com/?gclid=CLiRtsTzn74CFY6RfgodyUYAew

I hope you like this Health Post.

 

Dr. Chandravadan Mistry

મે 15, 2014 at 12:15 પી એમ(pm) 11 comments

Older Posts


Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 174 other followers

તાજેતરની પોસ્ટ્સ

Top Rated

શ્રેણીઓ

અમી નજર ભરેલી મુલાકાત બદલ આભાર..ફરીથી પધારજો

Locations of visitors to this page <input type="button" value="Type Gujarati" onclick="win = window.open('','Comment', 'toolbar=0,menubar=0,location=0,width=550,height=550'); win.document.write(' var id='TEXTAREAID';'); win.focus();">

Blog Stats

  • 268,449 hits

Disclimer

આર્કાઇવ્સ

માર્ચ 2017
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
« ઓગસ્ટ    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031