માનવ તંદુરસ્તી (૪૦) માનવ દેહના કાનો એટલે માનવીઓની સાંભળવાની શક્તિ

July 2, 2015 at 1:17 pm 6 comments

   માનવ તંદુરસ્તી (૪૦)  માનવ દેહના કાનો એટલે માનવીઓની સાંભળવાની શક્તિ

 

 

 

 

 

 

માનવ શરીરે નજરે આવતા બે કાનો અને અંદરના ભાગમાં ના જોઈ શકાય એવી વ્યવસ્થાઓ… આ વર્ણન એટલે ત્રણ વિભાગોમાં કાનો યાને “ઈઅર્સ” (EARS  )વિષેની જાણકારી અને માનવીઓ કેવી રીતે સાંભળી શકે એની “સમજ”.

આવી સમજ ગુજરાતી ભાષામાં આપતા જુદી જુદી “એનાટોમીકલ” ( ANATOMICAL) વર્ણનને અંગ્રેજી નામોરૂપી ઓળખ આપવાની જરૂરત પડી છે.

કાન યાને “ઇઅર” (EAR  )

માનવ શરીરને બે કાનો મળ્યા છે.

દરેક કાનને ત્રણ વિભાગોમાં વર્ણન કરી શકાય.

તે નીચે મુજબ છે >>>

(૧) બહારનો કાન યાને “એક્ષરનલ ઈયર” (EXTERNAL EAR  )

આ વિભાગે હોય >>>

(! ) બહારથી નજર આવતો કાનરૂપી આકાર જેને “પીના” (PINNA  ) કહેવામાં આવે.

(!!) બહારથી નજર આવતું વચ્ચે દેખાતું “કાણું” અને અંદર રહેલી “ઈયર યાને ઓડીટરી કેનાલ ” (AUDITORY CANAL )

આ કાનના આકાર “પીના” કઠણ “કારટીલેજ” (CARTILAGE  ) થી બનેલ છે અને એના ઉપર ચામડી આવી છે….બહારનો આકાર એવો છે કે અવાજના મોજા યાને “સાઉન્ડ વેવ્સ”  (SOUND WAVES ) નજેરે આવતા કાંણા દ્વારા અંદર જઈ શકે.

(૨) વચ્ચેનો ભાગ યાને “મીડલ ઈયર ”  ( MIDDLE EAR )

આ વિભાગ એટલે બે ભાગોરૂપી વર્ણન>>>

(!)  ઈયર કેનાલનાં અંતે આવેલ “ઇયર ડ્રમ યાને ટીમ્પાનીક મેમ્બ્રેઈન  (EAR DRUM or TYMPANIC MEMBRANE  )

(!!) અંદર જોડાયેલી ત્રણ નાની હાડકીઓ જેઓ નામે છે >>

   (અ) હેમર યાને મેલીઓલસ (Hammer or Malleolus  )

   (બ) એનવીલ યાને ઈન્કસ (Anvil or Incus )

   (સ) સ્ટીરપ યાને સ્ટેપલ્સ  (Stapes or Stirrup )

(૩) અંદરનો ઈયર યાને ઈનર ઈયર (INNER EAR  )

આ વિભાગમાં  બે નામો આવે છે

(!) કોક્લીયા (Cochlea ) ગોકળગાય આકારનો ભાગ જેની અંદર પ્રવાણી (Fluid ) ભ્રમણ કરે

(!!) સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સ (Semicircular Canals ) આ ભાગ દ્વારા “સમતોલન” જાળવી શકાય

કોક્લીયા (Cochlea ) બહાર સ્ટેપ્લ્સની હાડકી સાથે જોડાણ અને બીજી બાજુ એક કોક્લીઅર નર્વ (Cochlear Nerve  ) સાથે જોડાણ….અને સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સનું વેસ્ટીબ્યુલર નર્વ (Vestibular Nerve ) સાથે જોડાણ

આ નર્વરૂપી જોડાણ દ્વારા અંતે મગજ યાને “બ્રેઈન” (Brain ) સાથે “ઓડીટરી એરીયા” (Auditory Area ) સાથે જોડાણ

અગત્યની નળીરૂપે એક બીજું જોડાણ >>

આ ઉપરના વર્ણન સાથે વચ્ચેના ભાગની જગા યાને મીડલ ઈયર ( MIDDLE EAR ) સાથે ગળાના ઉપરના ભાગ “ફેરીન્ક્ષ” (PHYRYNX ) સાથે જોડે છે “યુસ્ટેચીઅન ટ્યુબ” (the EUSTCHIAN TUBE ).

સાંભળવાની ક્રિયાની સમજ ઃ

તમે ડાયાગ્રામરૂપે કાનનું ત્રણ વિભાગે વર્ણન છે તેને ફરી નિહાળો.

જે કાંઈ “બોલ”કે “અવાજ”થાય તે તરત જ “સાઉન્ડ વેવ્સ” યાને અવાજના મોજા કરે.

આ અવાજરીપી મોજા બહાર દેખાતા “કાંણા” દ્વારા “ઓડીટરી કેનાલ” (Auditory Canal  ) માંથી પસાર થાય…અને અંતે, અંદર આવેલા “ઈયર ડ્રમ”ના પરડા પર અઠડાય….અને એથી, ત્રણ નાની હાડકીઓ હલે અને અંતે બહારની તરફના “કોક્લીયા”ને મળે….એ ત્યાંથી પસાર થઈ એંતે “કોક્લીયર નર્વ” (Cochlear Nerve  ) ને સાઉન્ડના મોજા પહોંચે. સાઉન્ડ વેવ્સ દ્વારા “સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સ”નું પ્રવાણી પણ હલે અને અંતે મોજારૂપી અસર “વેસ્ટીબ્યુલર નર્વ” (Vestibular Nerve ) પર પડે.

ઉપરના વર્ણન પ્રમાણે આ બેની કહેવાતી “વેસ્ટીબ્યુલો-કોક્લીયર નર્વ” (Vestbulo-cochlear Nerve ) અંતે “બ્રેઈન”ની એવી જગાએ લાવે કે ત્યાં અવાજના મોજાઓમાંથી “સમજરૂપી” પરિવર્તન થાય.

કાનનું ઘડતર આધારે રોગોની સમજ ઃ

સૌએ પ્રથમ એટલું જાણવું જોઈએ કે જ્યારે પણ સાઉન્ડ વેવ્સના પ્રવાસમાં રોકાવટ આવે ત્યારે સાંભળવા માટે તકલીફો ઉભી થાય.

બીજું અગત્યનું જાણવું જોઈએ કે જ્યારે પણ “ઓડીટરી નર્વ” (Auditory Nerve ) કે એના “બ્રેઈન” સાથેના જોડાણ સાથે કોઈ પણ રોકાવટ ઉભી થાય ત્યારે સાંભળવા માટે તકલીફો હોય શકે.

(૧) “એક્ષ્ટરનલ ઈયર” (External Ear )

  બહાર નજરે આવતું “કાંણુ”વાગ્યાથી કે અન્ય કારણે બંધ થાય તો તકલીફો.

 ત્યારબાદ…”ઓડીટરી કેનાલ” (Auditory Canal ) માં “વેક્ષ” (wax ) કે કોઈ ચીજ ભરાય જાય ત્યારે પણ સાંભળવા માટે તકલીફો. અહીં પણ “ઈનફેક્શન” (infection ) હોય શકે અને જેને “એક્ષ્ટરનલ ઓટાઈટીસ” (External Otitis ) કહેવાય

(૨) “મીડલ ઈયર” (Middle Ear )

આ જગાએ આપણે “ઈયર ડ્રમ” (Ear Drum ) થી શરૂઆત કરીએ.

જો કોઈ પણ કારણે ( વાગ્યાથી કે ઈનફેક્શનથી ) એમાં કાણું પડે તો તકલીફો.

આ ડ્રમની “મેમબ્રેઈન” (membrane ) પર કાંઈ ચોંટી જાય તો પણ બરાબર હલી ના શકે એથી તકલીફો.

આ જગાએ ગળાના ઉપરના ભાગે જોડાણ..એના કારણે ગળાના ઈન્ફેક્શનની અસર અહી હોય શકે અને “ઓટાઈટીસ મેડીયા” (Otitis Media  ) થયું એવું કહેવામાં આવે.

નાની હાડકીઓ બરાબર હલે નહી તો પણ તકલીફો.

(૩)” ઈનર ઈયર” (Inner Ear )

આ જગાએ પણ રોગો કારણે તકલીફો હોય શકે.

“સેમીસરક્યુલર કેનાલ્સ”(semicircular canals ) કે ” કોક્લીયા” ( cochlea) ના પ્રોબ્લેમ્સ કારણે તકલીફો.

નર્વમાં ટ્યુમર (nerve tumor ) કે અન્ય કારણે નર્વ કામ ના કરી શકે ….કે પછી “સ્ટ્રોક” (stroke ) ના કારણે અવાજમોજા જ્યાં પહોંચવા જોઈએ ત્યાં ના પહોંચી શકે.

જ્યારે પણ નર્વ ડેમેજની વાત આવે ત્યારે “ઈમ્પ્લાન્ટ” (implant )ની વાત ઉપાયરૂપે હોય એવી ચર્ચાઓ થાય.

માનવી કેવી રીતે સાંભળી શકે ?

આવી સમજ “સરળ”ભાષામાં કહેવા આ મારો પ્રયાસ છે.

જે શબ્દોમાં કહ્યું એના કરતા તમો પ્રગટ કરેલા ડાયાગ્રામો ફરી ફરી નિહાળજો. આવા નિર્ક્ષણથી તમો જ જાતે વધું સમજી શકશો એવું મારૂં અનુમાન છે.

 

ડો.ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

FEW WORDS ( English)…

ANATOMY/PHYSIOLOGY of EARS :

The Ear is the organ that detects SOUND.

It also aids in the “balance & body position”.

The externally visible part of the Human Body is called “ear lobe” or the “pinna”.It is made of the hard cartilege covered by the skin.

The Ear consists of >>>

(1) External Ear 

(2) Middle Ear 

(3) Inner Ear.

The External Ear consists of :

(i) External Ear Lobe or Pinna

(ii) Non visible inner Ear Canal or Auditory Canal

The Middle Ear

It is an air filled space which has 3 small bones which by their shapes are called>>>

(a) Malleolus or Hammer

(b) Incus or Anvil

(c) Stapes or Stirrup

These 3 bones are connected such a way that one’s shaking can be transmitted to another.

The Middle Ear is connected to the upper throat via the Tube called “Eustchanian Tube”

The Inner Ear consists of :

(i) Vestibule & Semicircular Canals

(ii) Cochlea

The cochlea finally gives the connection to the vestibulo-cochleal Nerve via which the sound waves can reach the AUDITORY AREA of the BRAIN which is in the Temporal Region.It if here that the “sound waves” are analysed & sensed as the “right sensible sounds ” as the Humans understand.

HEARING :

Hearing is a COMPLEX PROCESS in which the SOUNDS travelling as the WAVES, after passing from the hole (meatus) at the AUDITORY CANAL, eventually reaches the EAR DRUM membrane which is shaken & thus initiating the MOVEMENTS of the 3 small BONES and thus the COCHLEAR APPARATUS is reached & thus finally the NERVES which transmits the WAVES to that TEMPORAL portion of the BRAIN where the FINAL ANALYSIS takes place & thus the HUMAN understands that EXTERNAL SOUND.

Any OBSTRUCTION or the DEFECT that interferes in this TRANSMISSION cause the HEATING IMPAIRMENT or the DEAFNESS.

The POSSIBILITIES for the Hearing Impairments are>>>

(1) Mechanical Obstruction in the Path Eg Wax, Foreign Body

(2) Infections/Fluid Collections

(3) Tumors

(4) Blood Circulation Problems such as the Strokes

(5) Nerve Injury/Defects

It must be noted that the CONNECTION with the THROAT can make the Ears getting the infections from a distance.

Along with the HEARING problems..the “balance & positioning” of the Body can be be affected too.

This is a BRIEF SIMPLE understanding of EARS & HEARING.

Dr. Chandravadan Mistry

 

 

Entry filed under: તંદુરસ્તિ/હેલ્થ..Health. Tags: .

ગંગાકાકી મારા અમેરીકા પધાર્યા ! માનવની જગ-યાત્રા !

6 Comments Add your own

  • 1. P.K.Davda  |  July 2, 2015 at 2:36 pm

    કાન વિષે વિગતવાર માહીતી મળી.

    Reply
  • 2. pravina Avinash kadakia  |  July 2, 2015 at 4:32 pm

    કાન ખૂબ અગત્યનું અંગ છે. આ ઉમરે જેટલું ઓછું સાંભળીએ તે આપણા હિતમાં છે.

    પ્રવિનાશ

    Reply
  • 3. captnarendra  |  July 2, 2015 at 6:07 pm

    આજનો લેખ માહિતીપૂર્ણ છે અને તેમાંથી ઘણી મહત્વની વાતો જાણવા મળી. મારાં માતા અને માસી, બન્નેની શ્રવણશક્તિ અત્યંત ક્ષીણ થઈ હતી. કશું સાંભળી શકતા નહોતાં. ENTનાં નિષ્ણાતના પરીક્ષણને અંતે જાણવા મળ્યું કે તેમનાં કાનના પડદામાં સૂક્ષ્મ છેદ થયાં હતાં જેના કારણે તેમને આ વ્યાધિ હતો. આપે મૂકેલી આકૃતિઓ દ્વારા આ વાત સરખી રીતે સમજમાં આવી જે માટે આપનો આભાર. મારી પોતાની સાંભળવાની શક્તિ વયોમાનના કારણે કે કેમ કમજોર થઈ છે અને તેથી કોઈની સાથે ટેલીફોન પર કે પ્રત્યક્ષ વાત કરવામાં પણ તકલીફ થાય છે. પ્રવીણાબહેનની વાત એકદમ સચોટ છે! આ ઉમરે જેટલું જેટલું ઓછું સાંભળીએ – અને પરિણામે જેટલું ઓછું બોલીએ તે ખાસ કરીને મારા તો હિતમાં છે તે કહી શકું!

    Reply
  • 4. pravinshastri  |  July 3, 2015 at 1:31 am

    “મેં ભી ડિચ” પહેલી વાત ડોકટર સાહેબ સરળ ભાષામાં કોમ્પ્લેક્ષ વાત સમજાવી.
    બીજી વાત..પ્રવીણા બહેન સાથે ૧૦૧% સહમત.
    ત્રીજી વાત…હું ૭૫% બહેરો છું. કેપ્ટન નરેન્દ્રભાઈ સાથે સરખામણી કરતાં ફોન પર સંભળાય છે. મશીન પહેરું ત્યારે સંભળાય ખરું પણ સમજાતું નથી. શબ્દો ઓળખાતા નથી. અવાજ સંભળાય પણ જાણે ભાષા જ ન આવડી હોય એવી સ્થિતિ છે. જો મશીન વધારે સમય પહેરવું પડે તો વર્ટિગો થાય છે. જેટલી વખત ઓડિયોલોજીસ્ટ પાસે જઈએ ત્યારે દર વખતે નવા એક્ષ્પેનસીવ મશીન વેચવાની વાતો કરે. ENT એ હાથ ઊંચા કરી દીધા. ગ્રુપ ઘેધરિંગમાં ક્ષોભ અનુભવું છું.

    Reply
  • 5. chandravadan  |  July 3, 2015 at 3:08 pm

    This was an Email Response>>>

    Re: NEW POST…..માનવ તંદુરસ્તી (૪૦) માનવ દેહન

    Jay Gajjar

    To Chandravadan Mistry Jul 2 at 8:29 AM
    Thanks!
    Very informative.
    Have a nice day
    Jay Gajjar
    >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
    Jaybhai,
    Thanks !
    Chandravadan

    Reply
  • 6. chandravadan  |  July 3, 2015 at 9:26 pm

    This was an Email Response>>>

    Re: NEW POST…..માનવ તંદુરસ્તી (૪૦) માનવ દેહન

    Dharamshi Patel

    To Chandravadan Mistry Jul 2 at 7:49 PM
    Hari om,,,

    Waw

    Dharamshi
    >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>
    Dharamshiji….Abhar>>>Chandravadan

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 172 other followers

Recent Posts

Top Rated

Categories

અમી નજર ભરેલી મુલાકાત બદલ આભાર..ફરીથી પધારજો

Locations of visitors to this page <input type="button" value="Type Gujarati" onclick="win = window.open('','Comment', 'toolbar=0,menubar=0,location=0,width=550,height=550'); win.document.write(' var id='TEXTAREAID';'); win.focus();">

Blog Stats

  • 260,514 hits

Disclimer

July 2015
M T W T F S S
« Jun   Aug »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

%d bloggers like this: