Archive for જાન્યુઆરી 31, 2015

ચંદ્રવિચારધારા (૧૬)…મનની શાંતી અને પરમ આનંદ

SELF THINKING & getting the GYAN

 

0001

GROUP THINKING & SHARING the GYAN

ચંદ્રવિચારધારા (૧૬)…મનની શાંતી અને પરમ આનંદ

માનવી એક જીવ તરીકે જગતમાં જન્મે ત્યારથી એના છુપપેલા “સ્વભાવ”રૂપે ફક્ત “આનંદ”ની જ ઈચ્છા રાખે છે.

જીવનસફરે એ એવા આનંદની શોધમાં રહે છે.

એવી શોધમાં એ સંસારી “મોહમાયા”ના બંધને બંધાય છે. “ક્ષણીત” કે પળભરના આનંદ મળતા એને જ “પરમ આનંદ” માની લેય છે. આવો ભ્રમ સ્વભાવીક છે કારણ કે મોહમાયા, જે પ્રભુએ જ ઘડેલી તેની સાથે સામનો કરી હટાવવી કે જીત મેળવવી સહેલી વાત નથી. ગીતામાં મોહમાયાના કરેલા ઉલ્લેખ મુજબ દરેકે પોતાની જાતે જ સામનો કરી જીત મેળવવાની છે. આ કાર્ય કઠીણ પણ અશક્ય તો નથી જ.તો, અહીં સવાલ ઉભો થાય છે “મોહમાયાનો ત્યાગ”. આ સવાલનો જવાબ આપવા પહેલા માનવ જીવનના “ઉંડાણ”થી દર્શન કરીએ. એક બાળક જન્મ લેતા જ રડે, હસે, હાથ અને પગો હલાવે….દુધથી ભુખ ભાંગે, શ્વાસોથી હવા મેળવે….આ બધી ક્રિયાઓ એટલે “કર્મો” કરવાની શરૂઆત. જેમ બાળક મોટો થાય તેમ એને “સમજ” મળે અને તો પણ એ એની ઈચ્છા પ્રમાણે કે ઈચ્છા વિરોધ “કર્મો” કરે.આ જીવન સફરમાં પ્રાણ ટકાવવાના માટે હવા લેવી, પાણી કે અન્નનું ગ્રહણ કરવું તો “ફરજિયાત” કર્મો પંણ ચાલવું કે ના ચાલવું, કોઈને મદદરૂપે સહાય કરવું વિગેરે તો “ઈચ્છા આધિન” કર્મો જેમાં “જોયેલું,જાણેલું, સાંભળેલું ” એ સર્વનો સમાવેશ થાય. આ બધા “અનુભવો” એને “જ્ઞાન પંથ” તરફ દોરે છે. જ્ઞાન પ્રકાશ જ માનવીને “મનની સ્થીરતા” અને “આત્મબળ”જેવી સમજ આપે છે.

પણ….સંસારી મોહમાયા એનો પીછો છોડતી જ નથી. આ જાણી, હું કહું કે …..એવા સમયે, “સ્વીકાર” અને તે પણ “સંતોષભર્યો સ્વીકાર” જ મનની શાંતી અને પરમ આનંદની પ્રાપ્તી માટે પહેલું પગલું છે.

તમે મને તરત જ પૂછશો જે ઃ”એ કેવી રીતે ?”

માનવીને કર્મો તો કરવા જ પડે…અહીં કોઈ છુટકારો તો નથી જ, એ એક હકિકત છે.

માનવી પોતાના દેહને નિહાળે. એ દેહની કાળજી લેતા એ તંદુરસ્ત રહે અને આનંદ અનુભવે. આ આનંદમાં લીપટાઈ એ “સ્વ”ના મોહમાં પડે. તો, શું એ સ્વાર્થી છે ?  દેહની કાળજી રાખવી એ સ્વાર્થ ના ગણી શકાય. એની સાથે, એ એની નજીકના સર્વોને નિહાળી એઓ માટે કરે..યાને પરિવાર માટે કર્મો કરે. તો, પરિવારના “ભલા” માટે કરવું એ “સ્વાર્થ” કહેવું ? માનવી એને એની ફરજ ગણી કરે અને આનંદ અનુભવે તો એમાં શું ખોટું ?

માનવ સફરે પોતાનું અને પોતાના પરિવારનું કરવું એ શરૂઆતરૂપે “સ્વભાવીક” પગલાઓ છે. પણ જ્યારે આવી સફર ચાલુ હોય ત્યારે પરિવાર સિવાય “અન્ય” માટે વિચારો રાખવા, ખીલવવા, અને અન્યના “ભલા” માટે કર્મો કરવા એ જ “સેવા”ની શરૂઆત.

આ પ્રમાણે…માનવ જીવનમાં પરિવર્તન ….અને પરિવર્તન જ જીવનનો એક અંસ.

હવે…જરા માનવીના “મન” વિષે વાતો કરીએ. મનને એક રીત માનવીનો “સાથીદાર”. મન દ્વારા જ એની “વિચારધારા”. મનને કોઈ બંધનો નહી, એ આઝાદ. એથી જ ચંચળ અને ભટકતું રહે. મનની ચંચળતા એટલે “મોહમાયા” નજીક જવાની વાત થઈ. કર્મો તો કરવા જ પડે. કોઈ પણ કર્મનું “પરિણામ” શું એનો માનવી અજાણ..ઈચ્છા મુજબ હોય તો ખુશી, અને ઈચ્છા વિરોધ હોય તો “નિરાશા” સાથે દુઃખ, ક્રોધ વિગેરે. અહીં આવે છે “સ્વીકાર”ની ઘડી. જો એવા સમયે “સંતોષ”નું જોડાણ હોય તો એ “સંતોષભર્યો સ્વીકાર” હોય શકે. સુખ કે દુઃખને અનુભવવું એ તો મનનું કાર્ય. મનને “સ્થીર” કરવું એ “સ્વીકાર” માટે પહેલું પગલું. કર્મનું પરિણામ આપણા હાથમાં નથીની સમજ માનવીને “સંતોષભર્યા” સ્વીકાર કરવા પ્રેરણા આપે છે. સુખ કે દુઃખને “સમભાવે” નિહાળવાની શીખ મળે છે…આવી શીખનું પાલન એટલે માનવ “વૃત્તિ”માં બદલાવ.કર્મોનું “ફળ” કે પરિણામ સ્વીકાર કરવાની “ટેવ”.

હવે, આ સ્વીકારને અન્ય દ્રષ્ટિએ નિહાળીયે.

કોઈક, સ્વીકાર કરતા સમયે “ભાગ્ય”ને વચ્ચે લાવે.સ્વીકાર કરતા એ કહે “ભાગ્યમાં લખ્યુ હતું એથી થયું”. દરેક માનવી પુર્નજન્મના હિસાબરૂપે ભાગ્યરૂપી “ખજનો” લાવે, એવી સમજને યોગ્ય માનીએ. પણ, પૂરાણો એવું પણ કહે કે જે ભાગ્યમાં હોય તેમાં “પુરૂષાર્થ”થી બદલાવ લાવી શકાય..એવી શક્તિ તેનું નામ છે “આત્મબળ”. ચાલો, આ વિચારને વધું સમજવા એક સામાન્ય દાખલો લઈએ. બાળક અભ્યાસ કરતા પરિક્ષાઓ લખે. પરીક્ષા એટલે પરિણામ. ધરવા પ્રમાણે સારા માર્કો ના મળ્યા. જો એ બાળક એનો સ્વીકાર કરી શાંત થાય અને વધું મહેનત કરવા એને પ્રેરણા ના મળી શકે અને જાણે ભાગ્યમાં લખ્યું એવું માની લીધું કહેવાય. પણ આ બાળક પરિણામનો સ્વીકાર કરી પોતાને જ કહે વધૂ મહેનત કરી સારૂં પરિણામ લાવીશ” ત્યારે એ એના “આત્મબળ”નો સાથ લઈ પ્રયાસ કરી બદલાવ લાવી શકે છે.

આ  દાખલાની સમજ પહેલા આપી હવે આપણે અન્યના ભલાનું નિહાળીએ. આ વિષયે ચર્ચા કરતા દાનનું કહીશું

માનવી કર્મોથી ધન પ્રાપ્ત કરે. આ કમાણીમાંથી “પોતાને” અને પરિવારનું ભલું નિહાળે. કામણીમાં સંતોષ અનુભવે. આવા સંતોષ સમયે અન્યના ભલા માટે વિચારો રાખે….સંજોગો જોતા બચતમાથી અન્ય માટે કંઈ કરવા વિચારી અમલ કરે. માનો કે એવું ના કરે અને ફક્ત પોતાનું જ વિચારી કમાણી વધારતો જાય એટલે “લોભ”નો જન્મ. અહીં પણ એક રીતે જોતા માનવ સ્વીકાર સાથે “સંતોષ” છે. અહીં “સ્વાર્થ” છે અને ફરી મોહમાયા છે. જ્યારે લોભ હોય ત્યારે એને અન્ય પ્રત્યે “ઇર્ષા, કોર્ધ હાની” ભર્યા વિચારો હોય. તો, “યોગ્ય” સંતોષભર્યો સ્વીકાર શું?

 

મનન વિષે કહી, હવે તમોને હું માનવીની નવી અવસ્થા તરફ દોરી રહ્યો છું. મનનની ટેવ એને વિચારોને “એક પ્રકાશ”માં સ્થીર થયાના દર્શન કરાવે છે. ધીરે ધીરે એવા પ્રકાશમાં “પરમ શક્તિ”નું જ્ઞાન આપે છે. આ પદે પહોંચતા ધીરજની જરૂરત છે. કોઈને આ સમયે એના પ્રભુના દર્શન થાય. આવા દિવ્ય દર્શનમાં “પ્રભુ નથીનો વિચારનો અંત ” આવે છે…”જે છે તે બધું જ પ્રભુ ઈચ્છાથી”ની સમજ પડે છે..એ જાણે અજાણે ભક્તિપંથે હોય છે. જ્યારે માનવી આવા પંથે હોય ત્યારે વિશ્વમા સૌમાં એ પ્રભુને નિહાળી, અન્ય પ્રત્યે “પ્રેમભાવ” સાથે અન્યના ભાલાનું જ વિચારે…એ પ્રભુમાં પુર્ણ વિશ્વાસ સાથે “શ્રધ્ધા”ના સથવારે પ્રભુશરણું સ્વીકારે છે….આ જ “અંતિમ સ્વીકાર”. કારણે કે અહીં જ “હુંપણા”નો અંત.અને જેની સાથે, મનની શાંતી સાથે “પરમ આનંદ”ની પ્રાપ્તી.

આથી હું કહું કે>>>>માનવી એના જીવન સફરે નવું નવું શીખી એનામાં જ “પરિવર્તન” લાવી શકે….એવા બદલાવમાં એ એના “સ્વભાવ”માં પણ પરિવર્તન લાવી, “સંતોષભર્યા સ્વીકાર”ની વૃત્તિને અપનાવી શકે છે અને એવું શક્ય કરવા માટે એને “મનની સ્થીરતા”ની જરૂરત પડે અને જે “મનન કે મેડીટેશન”ના માધ્યમે મેળવી શકાય છે, અને જે કોઈ આ પ્રમાણે કરવા પ્રયાસો રાખી જીવન સફર ચાલુ રાખે તો એ જાણે અજાણે દિવ્ય-શક્તિ સમજે “ભક્તિ” પંથે વળે છે અને અંતે એ એના મનની શાંતી સાથે “પરમ આનંદ”ને પામે …….અને આ બધું કર્મયોગ જ્ઞાનયોગ સાથે અંતે ભક્તિયોગ જોડી જીવનસફરે શક્ય કરી શકે છે !

 જે પ્રમાણે વિસ્તારે સમજ આપવા પ્રયાસ કર્યો તે બરાબર સમજવી શક્યો ના હોય તો એક “સાર”રૂપે નીચે મુજબ>>>

(૧) માનવીનો “સ્વભાવ” અને એનું “મન”.

(૨) “મનન” દ્વારા “મનની સ્થીરતા” અને “સ્વભાવ પરિવર્તન”

(૩) કર્મો કરતા “સ્વીકાર”ની ટેવમાં “સંતોષ”

(૪) “સંતોષભર્યા સ્વીકાર” સાથે “આત્મબળ”નું જ્ઞાન

(૫) “ભાગ્ય” સાથે “પુરૂષાર્થ”ની સમજ

(૬) નિસ્વાર્થે કર્મો, અને મોહમાયા ત્યાગ ભાવના.

(૭) કર્મયોગ, જ્ઞાનયોગ સાથે ભક્તિયોગનું જોડાણ

(૮) અંતે…હોય “મનની શાંતી” અને “પરમ આનંદ”.

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી

આ લેખન તારીખ ઃ જાન્યુઆરી,૨૩,૨૦૧૫

બે શબ્દો…

એક દિવસ ઘરે હતો….શાંત વાતાવરણ હતું. અચાનક મનમાં “મન” અને “પરમ આનંદ”નો વિચાર.

વિચાર સાથે એક પેપર પર લખતો રહ્યો..જે લખ્યું એને વાંચી “નવા” વિચારો સાથે સુધાર્યું.

અંતે જે થયું તેને ટાઈપ કર્યું.

એ જ આ પોસ્ટ..યાને એક “ચંદ્રવિચારધારા”.

આવો વિચાર એ તો ફક્ત મારી સમજ.

અન્ય આ સાથે સહમત ના હોય …એમની વિચારધારા કાંઈક જુદી હોય.

પધારો..વાંચો….અને પ્રતિભાવરૂપે  તમારા વિચારો લખશોને ? હું વાંચવા આતુર છું 

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

 

FEW WORDS….

This is a Post as “CHANDRAVICHARDHARA” meaning “THOUGHTS by CHANDRA”.

The Topic for dicussion is>>>PEACE of MIND (Shanti of Mind)  and ULTIMATE EVERLASTING HAPPINESS ( Param Anand).

This is MY UNDERSTANDING….others can have the DIFFERENT VIEW.

I like to know that to better understand me.

Your  COMMENTS appreciated.

Dr. Chandravadan Mistry

જાન્યુઆરી 31, 2015 at 3:45 એ એમ (am) 7 comments


Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 178 other followers

તાજેતરની પોસ્ટ્સ

Top Rated

શ્રેણીઓ

અમી નજર ભરેલી મુલાકાત બદલ આભાર..ફરીથી પધારજો

Locations of visitors to this page <input type="button" value="Type Gujarati" onclick="win = window.open('','Comment', 'toolbar=0,menubar=0,location=0,width=550,height=550'); win.document.write(' var id='TEXTAREAID';'); win.focus();">

Blog Stats

  • 392,825 hits

Disclimer

સંગ્રહ

જાન્યુઆરી 2015
સોમ મંગળ બુધ ગુરુ F શનિ રવિ
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031