માનવ તંદુરસ્તી (૨૫)..ડોકટરપૂકાર (૧૦) સીસ્ટમીક લુપસ એરીથમાટોસીસ (Systemic Lupus Erythematosis or SLE)

July 2, 2012 at 12:09 am 13 comments

Picture of Systemic Lupus Erythematosus
TYPICAL BUTTERFLY RASH of LUPUS (SLE)
Systemic
 Lupus Erythematosus
POSSIBLE COMPLICATIONS of SLE

 

 

માનવ તંદુરસ્તી (૨૫)..ડોકટરપૂકાર (૧૦) સીસ્ટમીક લુપસ એરીથમાટોસીસ (Systemic Lupus Erythematosis or SLE)

એસ એલ ઈ યાને “લુપસ”નામની બિમારીના વિષે જાણવા માટે કે એની માહિતી  ગુજરાતીમાં લખી સૌને જાણ કરવા માટે ઈચ્છા જાગ્રુત થઈ એકબીજાના ઈમેઈલો  દ્વારા….અને એ ઈચ્છા હતી નીચે મુજબ>>>

સવાલ…

વિનંતિઃ   આ સુંદર લેખનું જનહિતાય ગુજરાતીમા ભાષાંતર કરશોજી આ અંગે માનનિય શ્રી સુરેશભાઈ જાનીનો અનુભવ પણ માણવા  જેવો/પ્રેરણાદાયી….પ્રજ્ઞાબેન…..આ વિનંતીને એક “સવાલ” રૂપે  ગણીશું….લુપસ રોગ વિષે કાંઈ માહિતી આપશો ?

જવાબ ….

લુપસ બિમારીનું ડેફીનેશન (Definition)…

આ રોગ એટલે માનદેહના જુદા જુદા અંગોના બંધારણ પર સોજારૂપી અસર, જે  કાયમને માટે હોય પણ સમય સમયે એના ચિન્હો ઓછા થાય, પણ સમય વહેતા આ રોગની અસર ફરી નિહાળવા મળે…આને કારણે આ રોગને “ક્રોનીક રેલેપ્સીન્ગ ઈનફ્લામેટ્રીક  ડીસઓર્ડર” (Chronic Relapasing Inflammatory Diorder )કહેવાય.

આ બિમારીનું કારણ યાને ઈટીઓલોજી (Etiology)…

જાણ્યા પ્રમાણે, માનવદેહ પોતાના રક્ષણ માટે દેહની અંદર તત્વો બનાવે, જેને “એન્ટીબોડીસ” (Antibodies) કહેવામાં આવે….પણ એ તો બહારથી પ્રવેશ  કરતા જંતુઓને સામે રક્ષણ માટે હોય..પણ, જ્યારે માનવ દેહ એવી એન્ટીબોડીસ  દેહના અંગો સામે જ કરે ત્યારે એને “ઓટોએન્ટીબોડીસ” ( Autoantibodies) કહેવાય. આ ઓટોએન્ટીબોડીસ માનવ શરીરની અંદર રહેલા “સેલ્સ” ના મધ્યમ ભાગેમાં  આવેલા “ન્યુક્લીઅસ” (Nucleus)તેમજ એની ફરતેના પદાર્થ “સાયટોપ્લાઝમ (Cytoplasm ) ઉપર હુમલો કરે અને બુરી અસરની શરૂઆત થાય અને ત્યાં “ઈનફ્લામેશન” ( Inlamation)  યાને “સોજો” થાય….આવું ચામડી સાંધાઓ, હ્રદય, કે લોહીમાં , કીડની, નર્વસ સીસટમ (Skin, Joints, Heart & Blood,  Kidneys, Nervous System )માં હોય શકે.
આ કારણે આ રોગને “ઓટોઈમ્યુઅન ડીઝીસ” (Autoimmune Disease )પણ કહેવામાં આવે છે. આ ફેમીલીમાં આ  સિવાય અનેક બીજા રોગોનો સમાવેશ થાય છે દાખલારૂપે રુમાટોઈડ આરથ્રાઈટીસ ( Rheumatoid Arthritis ).
બીજા રોગોથી લુપસને જુદો ગણવા માટે  અમેરીકન કોલેજ ઓફ રૂમાટોલોજીએ માનવ દેહના “ચિન્હો” સાથે “થૉડી લેબ ટેસ્ટો” પણ “પોસીટીવ” હોય એવી જરૂરતનો આગ્રહ રાખ્યો છે.

રોગની “પેથોફીઝીઓલોજી” યાને શરીરના તંત્રમાં થયેલી બુરી અસર દ્વારા થયેલા ફેરફારો…

માનવ દેહમાં ખરેખર અંગો પર કેવી બુરી અસર થઈ છે એની જાણકારી.
આગળ ઉલ્લેખ કર્યો તે પ્રમાણે, આ “ઓટોઈમ્યુઅન રોગ”ની અસર જુદી જુદી  જગ્યાએ હોય શકે..જુદી જુદી જગ્યાએ નાના યાને “માઈક્રો બ્લડ વેસલો” (Micro  Blood Vessels) સાંકડા થઈ જાય અને એની બુરી અસર એ જગ્યાએ પડે…એ હોય શકે  ફેફસાઓમાં, હ્રદયમાં, મગજમાં ચામડીમાં વિગેરે
પણ….સવાલ એ રહે છે કે શા કારણે દેહમાં આવું થાય છે ?
એની પુરી માહિતી હજુ મળી નથી, અને અનેક કારણો હોય શકે….જેમાં   “જેનેટિક્સ”, જાતી, કે બહારનું વાતાવરણ (Genetics, Racial, Environment) ની અસર હોવાની સંભવતા માનવામાં આવે છે.
જરા વધુ સનજીએ !
માનવ દેહમાં આવી ખરાબ અસર થવાનું કારણ એવું હોય હે  એ વ્યક્તિના “જીન્સ” જલદી એ રોગની અસર માટે લાચારી બતાવે, અને અંતે એના કારણે જુદી જુદી જગ્યાએ ખરાબ અસર નિહાળવામાં આવે….એવા સમયે, દેહના લોહીના “વાઈટ બ્લડ  સેલ્સ”માંના સ્પેસીઅલ સેલ્સ યાને “બી” અને ” ટી”સેલ્સ (B & T Cells) જેઓ નોર્મલી
એન્ટીબોડીસ બનાવે તેઓને ખોટું માર્ગદર્શન મળે અને એઓ “ઓટોએન્ટીબોડીસ” (Autoantibodies) બનાવે અને જે દ્વારા શરીરના પોતાના અંસો પર ખરાબ અસર પડે ! એવી અસર જુદી જુદી સીસ્ટમો પર હોય શકે…..એક દિવસ નવી શોધો કે જાણકરી  દ્વારા આ કેમ થાય તે જાણી આ રોગને નાબુદ કરવા માટે શક્યતા રહે છે.આ વિષયે  ઘણી
જ  જાણકારી વધી છે..પણ એવી ચર્ચા ના કરતા, આ રોગની જાણકારી આધારીત એની કેવી રીતે સારવાર હોય શકે તે પર ચર્ચા કરીશું.

આ રોગનો “ડાયાગ્નોસીસ” (Diagnosis )…

આપણે રોગને જુદા જુદા “સ્ટેઈજ” યાને સાધારણ કે બહું ગંભીર હાલતમાં નિહાળી શકીએ છીએ.
(૧) જ્યારે રોગની પ્રથમ શરૂઆત હોય ત્યારે માનવ શરીરમાં “ઓટોએન્ટીબોડીસ” બને. પણ પ્રમાણમાં  એ ઓછી હોય ત્યારે કાંઈ જ ચિન્હો ના હોય કે સાધારણ શરીરનો “દુઃખાવો” હોય.
     તો કોઈવાર, ચેહેરા પર “રેશ” (Rash) હોય…પણ આ રેશ એવી રીતે હોય કે એને “બટરફ્લાઈ રેશ” (Butterfly Rash) નામે કહેવામાં આવે…આવો રેશ “લુપસ”રોગની શંકા કે શક્યતા વધારે છે, અને બીજી ટેસ્ટો તરફ વાળે છે.
(૨) કોઈકવાર, રોગના કારણે હાર્ટે, મગજ, ફેફસાઓ, કીડનીઓ (Heart,  Brain, Lungs, Kidneys) ના નાના બ્લડ વેસલોમાં રોગના કારણે નળીઓ સાકડી કે “બ્લોક” થઈ જાય, અને એ કારણે હાર્ટ એટેક, સ્ટોર્ક, પલમોનરી એમબોલીઝમ, કે  કીડની ફેલીઅર ( Heart Attack, Sroke, Pumonary Embolism, Kidney Failure)
થવાના કારણે હોસ્પીતાલમાં દાખલ થયા બાદ, ટેસ્ટો કરવાથી પહેલીવાર આ રોગની જાણકારી થાય.

આ પ્રમાણે…અગત્યનું તો એટલું જ કહેવું છે કે ……

જ્યારે દર્દી “અજાણ રોગ સાથે આવે ત્યારે “મેડીકલ હીસ્ટરી” અને “ફીઝીકલ એક્ષામીનેશન” ( Medical History & Physical Examination ) સારી રીતે કરવી ખુબ જ અગત્યની વાત છે….દર્દીને પુછતા અને એને તપાસતા “રોગના  ચિન્હો” નિહાળતા, લુપસ  વિષે શંકા થતા બીજી “ટેસ્ટો” કારવાનું થાય.
“લુપસ ફાઉન્ડેશન ઓફ અમેરીકા (Lupus Foundation of America,,,LFA) ના કહેવા  પ્રમાણે લુપસની બિમારી ના “ડાયાગ્નોસીસ” કરવા માટે નીચેની “ટેસ્ટો” કરવાની  સલાહ રહે છે >>>>>
(૧) “એ.એન. એ. ” (A.N. A. meaning Antinulear Antibodies )
(૨) “એન્ટી ડી,એન.એ” (Anti DNA)
(૩) “એન્ટી એસએમ એન્ટીબોડીસ” ( Anti- Sm Antibodies)
(૪) બ્લડમાં ફરતા “ઈમ્યુન કોંપ્લેસીસ” ( Immune Complexes circulating in the Blood )
(૫) લોહીમાં “કોંપ્લીમેટ” ઓછા પ્રમાણમાં  ( Low Level of Complement in Blood )
આવી ટેસ્ટોનો સહકાર લઈ ડોકટર લુપસના રોગનૉ ખાત્રી કરી દર્દીને એવો રોગ છે એવા સમાચાર આપી સારવાર માટે ચર્ચાઓ કરે છે,

સારવાર યાને ટ્રીટમેન્ટ ( Treatment )…

એકવાર, આ લુપસના જાણની ખાત્રી થઈ જાય એટલે એની સારવાર માટે ડોકટરી સલાહો હોય છે.
આ બિમારીની સારવાર દર્દીની કેટલી ગંભીર હાલત હોય એ આધારીત હોય છે.
પણ….રોગ માટે “કોમ્પ્લેટ કુર” ના હોવા છતાં, દવાઓથી ફાયદો જોવા મળે છે.
તો, “ટ્રીટમેન્ટ” નીચે મુજબ છે>>>>
(૧) આરામ  યાને “રેસ્ટ” ( Rest)
(2) કસરતો કે યોગા ( Exercises & Yoga)
(૩) સુર્ય કિરણો કે તાપથી દેહનું રક્ષણ (Avoid Sunlight & heat )
(૪) દવાઓ દુઃખાવો ઓછો કરવા (Medicines for the Pain Relief)
    અહી, એસપ્રીન કે મોટ્રીન જેવી દવાઓ હોય શકે.
(૫) જ્યારે દુઃખાવો સાથે સોજો ખુબ જ હોય ત્યારે “કોરટીકોસ્ટેરોઈડ” ( Corticosteroids) દર્દીઓને આપવામાં આવે છે.
(૬) ચામડીના થયેલા “રેશ” તેમજ સાંધાઓ ( Skin Rash & Arthritis) ની રાહત  માટે “એન્ટીમેલેરીઅલ”દવાઓ  ( Antimalarial Medicines) જેવી કે ક્લોરોક્વીન  કે હાડ્રોક્ષીક્લોરોક્વીન ( Chloroquin or Hydroxychloroquin ) લેવાની  સલાહો હોય છે.
(૭) અંતે …..”ઈમ્યુનો સપ્રેસન્ટ ( Immunosuppresant ) દવાઓ જેવી કે  “ઈમ્યુરાન કે સાઈટોક્ષાન ” ( Immuran or  Cytoxan) દવાઓ અપાય છે….આ દવાઓથી ઘણો જ ફાયદો હોય શકે પણ એની ખરાબ અસરો  પણ હોય તે જાણવું જરૂરીત છે !
ઉપર મુજનની સારવાર સાથે “સ્ટ્રેસ” ( Stress) ઓછો કરવા માટે મેડીટેશન કે અન્ય પ્રયાસો હોય  છે…..માનવ દેહના અનેક રોગોમાં “ચિન્તાઓ” શરીરના રક્ષણ આપતા પદાર્થોને ઓછા કરે કે  બરાબર કાર્ય કરતા અટકાવે છે…એથી આજે એલોપથી સારવાર પણ “આર્યુવેદીક” સિધ્ધાંતોને અપનાવે છે.
જ્યારે ઈમેઈલથી અારચા થઈ રહી હતી ત્યારે નીચે મુજબ લખાણ હતું>>>>>
In the same thinking pattern I would definitely recommend
Vipassana Meditation Technique and will definitely help the
patient tremendously. This is nothing but treatment of the
most of the psychosomatic disorders but it can help in other
dis-eases too if we take holistic approach to life
towards Swa-Sthata.
આ લખાણના જવાબમાં મેં લખ્યું કે આવી સારવારથી કોઈને થોડો ફાયદો હોય શકે પણ રોગ એથી “નાબુદ” ના થાય.
અત્યારની જાણ પ્રમાણે સારવાર દ્વારા “રાહત” અને દેહમાં “ખૉટા પંથે ” ઓટોએન્ટીબોડીસ” બને છે તેને અટકાવવા પ્રયાસો છે…..પણ ભવિષ્યમાં   “જેનિટ્ક ” શોધો કે ફેરફારો દ્વારા કદાચ આવો રોગ થતા અટકાવી શકાશે કે “નાબુદ” પણ કરાશે એવું મારૂં અનુમાન છે  !
અહી મારે અંગ્રેજીમાં જે માહિતી મળેલી તેમાંથી થોડું લખાણ  પ્રગટ કરવું છે કે જેથી જે વાંચકને ગુજરાતી લખાણ વાંચ્યા બાદ પ્રષ્નો હોય  તે કદાચ આ અંગ્રેજી લખાણ દ્વારા તેના જવાબો મળી જાય !

Systemic lupus erythematosus  (SLE) is a chronic inflammatory disease that has protean manifestations  and follows a relapsing and remitting course. It is characterized by an  autoantibody response to nuclear and cytoplasmic antigens. SLE can  affect any organ system, but mainly involves the skin, joints, kidneys,  blood cells, and nervous system (see Clinica l).
The diagnosis of SLE must be based on the proper constellation of  clinical findings and laboratory evidence. American College of  Rheumatology (ACR) criteria summarize features necessary for diagnosis.  (See Workup.) Management depends on disease severity and organ  involvement. Periodic follow-up and laboratory testing are imperative to detect signs and symptoms of new organ-system involvement and to  monitor the response or adverse reactions to therapies. (See Treatment.)

   

Pathophysiology

SLE is an autoimmune disorder characterized by multisystem  microvascular inflammation with the generation of autoantibodies.  Although the specific cause of SLE is unknown, multiple factors are  associated with the development of the disease, including genetic,  racial, hormonal, and environmental factors.[1, 2, 3] Many immune disturbances, both innate and acquired, occur in SLE

In systemic lupus  erythematosus (SLE), many genetic-susceptibility factors, environmental  triggers, antigen-antibody responses, B-cell and T-cell interactions,  and immune clearance processes interact to generate and perpetuate  autoimmunity.
One longstanding proposed mechanism for the development of  autoantibodies involves a defect in apoptosis that causes increased cell death and a disturbance in immune tolerance.[4, 5, 2, 6] The redistribution of cellular antigens during necrosis/apoptosis leads to a cell-surface display of plasma and nuclear antigens in the form of  nucleosomes. Subsequently, dysregulated (intolerant) lymphocytes begin  targeting normally protected intracellular antigens. Recent genetic  studies point to disruptions in lymphocyte signalling, interferon  response, clearance of complement and immune complexes, apoptosis, and  DNA methylation.[7]
Many clinical manifestations of SLE are mediated via circulating  immune complexes in various tissues or the direct effects of antibodies  to cell surface components. Immune complexes form in the  microvasculature, leading to complement activation and inflammation.  Moreover, antibody-antigen complexes deposit on the basement membranes  of skin and kidneys. In active SLE, this process has been confirmed by  demonstration of complexes of nuclear antigens such as DNA,  immunoglobulins, and complement proteins at these sites.
Serum antinuclear antibodies (ANAs) are found in nearly all  individuals with active SLE. Antibodies to native double-stranded DNA  (dsDNA) are relatively specific for the diagnosis of SLE. Whether  polyclonal B-cell activation or a response to specific antigens exists  is unclear, but much of the pathology involves B cells, T cells, and  dendritic cells. Cytotoxic T cells and suppressor T cells (which would  normally down-regulate immune responses) are decreased. The generation  of polyclonal T-cell cytolytic activity is impaired. Helper (CD4+) T cells are increased. A lack of immune tolerance is observed in animal lupus models. Recent reports pointing to important roles of interferon  alpha, transcription factors, and signaling variations also point to a  central role for neutrophils

Symptoms of Lupus

The symptoms of lupus may include:
  • skin rash
  • pain and swelling in joints
  • weight loss
  • loss of appetite
  • lesions over the bridge of the nose and cheeks, and sometimes on the scalp. Lesions dry into scales that fall off the body, leaving scars (DLE only)
  • Raynaud’s syndrome (a condition in which a sudden, severe reduction in blood flow causes fingers to turn waxy, white and blue and painfully cold)
   
Diagnosis of Lupus

A thorough medical history, a physical exam, laboratory testing and presence of several defining symptoms (listed below) will determine a  positive diagnosis of lupus. According to the Lupus Foundation of  America, there is no single laboratory test that can definitively  determine whether a person has lupus. The following tests will aid in  diagnosis of lupus by examining the status of the patient’s immune  system:

1. The anti-nuclear antibody test determines if the person has autoantibodies that react with  components in cell nuclei. Almost all lupus patients will have a  positive reaction to this test.

2. The anti-DNA antibody test determines if the patient has antibodies to DNA.

3. The anti-Sm antibody test looks for antibodies to a protein.  While many lupus patients do not have anti-Sm antibodies, they are  rarely found in people without lupus.

4. Tests for the presence of immune complexes (the combination of  antibodies and the substances with which they react) in the blood are  valuable, both for diagnosing and monitoring the disease.

5. An analysis of the serum complement level, which tends to fall when the disease is active, is also useful  for both diagnosis and monitoring. The serum complement is a group of  proteins involved in the inflammation that can occur in immune  reactions.

The interpretation of the results of these tests is made even more  difficult by the unpredictability of the disease. A test may be positive one time and negative the next, depending on whether the disease is  active or in remission. Kidney and skin biopsies can also help with  diagnosis. A kidney biopsy may show deposits of antibodies and immune complexes, and a sample of  skin tissue may reveal deposits of antibodies and complement proteins.

According to the American College of Rheumatology, the presence of  four or more of the following 11 symptoms and signs usually indicates a  positive diagnosis of lupus:

    • Butterfly rash: a reddish eruption across the nose and cheekbones

    • Discoid lesions: reddish, raised, disk-shaped patches on the body

    • Photosensitivity of the skin: a red rash that results from sun exposure

    • Oral ulcers: sores in the mouth or nose that are usually painless but can be blister-like

    • Arthritis: inflammation characterized by tenderness and swelling in two or more peripheral joints

    • Kidney disorders: kidney failure

    • Blood cell disturbances: hemolytic anemia (a deficiency in red blood cells, resulting from their abnormal  destruction) or leukopenia (an excessively low white blood cell count)

    • Immunologic disruption: a dysfunctional immune system’s attack on healthy cell tissue

    • Antinuclear antibodies (ANA): antibodies that battle cell nuclei

Treatment of Lupus

Because the symptoms of lupus vary not only in type but also  severity, the treatment may also need to vary. It may take time to find  the right combination of treatments for each individual. Treatments may  include:

  • restexercisephysical therapy for muscle weaknessavoiding sun exposureusing medications such as:anti-inflammatory drugs such as aspirin for symptomatic reliefcorticosteroid drugs such as prednisolone for  inflammationantimalarial drugs such as chloroquine phosphate or  hydroxychloroquine for rashes, arthritis and malaiseimmunosuppressive and cytotoxic drugs such as Immuran (azathioprine) and Cytoxan  (cycyclophosphamide) are prescribed with vital organs are involved  and/or corticosteroids aren’t effective

આશા રાખું છું કે…..ઉપર મુજબ ગુજરાતી તેમજ અંગ્રજી લખાણો દ્વારા વાંચકોની “લુપસ નૉ બિમારી”ની સમજ વધી હશે, અને એવી સમજ કારણે પોતના દેહને વધું જાણી આ રોગ માટે શંકાઓ આધારીત ડોકટરી સલાહો લેવા આતુર બને !

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

Entry filed under: તંદુરસ્તિ/હેલ્થ..Health. Tags: .

સૌરાષ્ટનો સાહિત્ય અને સંતવાણીનો અમરવારસો ! ઘડપણનું ગાડું !

13 Comments Add your own

  • 1. pravinshastri  |  July 2, 2012 at 3:48 am

    ચંદ્રવદનભાઈ, માહિતી પ્રધાન લેખ. ધન્યવાદ.

    Reply
  • 2. nabhakashdeep  |  July 2, 2012 at 4:53 am

    ડોશ્રીચંદ્રવદનભાઈ..સ્તુત્ય અને બહુજન હિતાય બ્લોગ પોષ્ટ માટે ખૂબખૂબ અભિનંદન.આપના
    વિશાળ અનુભવનો લાભ સૌને મળે એ ભાવના વરતાય છે.
    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

    Reply
  • જનહિતાય માટે આપના અનુભવ સાથે આવા લેખ આપવા ખૂબજ જરૂરી છે, અને આપ ઉત્તમ કાર્ય કરો છો.

    અશોકકુમાર (દાસ)

    Reply
  • 4. pravina  |  July 2, 2012 at 11:56 am

    very informative article.

    see you on

    http://www.pravinash.wordpress.com

    Reply
  • 5. pragnaju  |  July 2, 2012 at 2:06 pm

    ખૂ બ સુંદર માહિતી સભર લેખ
    બે મહીના પહેલાની વાત …સવારે ઉઠી આયનામાં જોયું તો ચહેરાના ડાબા ભાગ પર બટર ફ્લાયની એક પાંખ અને બળતરાની વેદના.બીક હતી લુપસની અને નીકળ્યું હર્પીસ! ચામડીવાળાએ આંખવાળા પાસે મોકલ્યો તો તે કહે આ મટે
    પછી કઢાવો મોતિયો.
    ખાખાખોળા કરતા હાથ આવ્યું…………….
    હાલ સ્ટેમસેલથી મગજના સ્ટ્રોકના રોગમાં, જીનેટીક રોગોમાં તથા ડાયાબીટીસ, મલ્ટીપલ સ્કોરોસીસ,લુપસ જેવા અત્યંત પ્રચલિત રોગોમાં પણ સારવાર ઉપલબ્ધ થાય તેવા સંશોધનો હાલ ચાલી રહ્યા છે.પરંતુ સ્ટેમસેલ સારવારના ક્ષેત્રે સૌથી મોટી સમસ્યા દર્દીને મેચીંગ થતું બોનમેરો મેળવવા અંગેની છે.મેચીંગ બોનમેરો જો અન્ય વ્યક્તિ પાસેથી મેળવવું હોય તો બોનમેરોના છ અલગ અલગ પરિબળો મેચ થતા હોય તે જરૃરી બને છે. પરંતુ જો દર્દીની ગર્ભનાળ જન્મ સમયે ખાસ એકમમાં સાચવી રખાઇ હોય તો તેમાંથી સ્ટેમસેલ આસાનીથી મેળવી શકાય છે. ઉપરાંત કોઇ અન્ય વ્યક્તિની સાચવી રખાયેલી ગર્ભનાળમાંનું બોનમેરો મેચ થઇ જાય તો તેમાં છ નહીં પરંતુ ચાર જ પરિબળો મેચ થતા હોય તો પણ સ્ટેમસેલ દ્વારા સારવાર હાથ ધરી શકાય છે.
    બાળક જન્મે પછી ચોવીસ કલાકની અંદર તેની ગર્ભનાળ માઇનસ ૧૯૬ના સતત તાપમાને ચાલતા એકમમાં મોકલી આપવી પડે છે. અહીં તેને વીસ વર્ષ સાચવી રાખવાનો ખર્ચ પંચોતેર હજાર થાય છે. આટલા વર્ષો દરમિયાન વ્યક્તિને ક્યારેય સ્ટેમસેલ સારવારની જરૃર પડે તો તે ગર્ભનાળ થકી મેળવાયેલા પોતાના જ બોનમેરોમાંથી સ્ટેમસેલ મેળવી શકે છે.

    Reply
  • 6. Dilip Gajjar  |  July 2, 2012 at 3:45 pm

    Khub j mahiti prad lekh..aapno aabhar share karava maate..

    Reply
  • 7. ishvarlal Mistry  |  July 3, 2012 at 6:05 am

    Very interesting subject about Lupus, Will help a lot for educational purpose , well described, Thankyou for sharing your knowledge good to know about this deadly disease.

    Ishvarbhai R. Mistry.

    Reply
  • 8. ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ  |  July 6, 2012 at 5:05 pm

    ડો શ્રી ચંદ્રવદનભાઈ

    ખુબ સરસ લેખ

    ઉત્તમ સમજ આપેલ છે.

    જનહિતાય માટે આપના અનુભવ સાથે

    આવા લેખ આપવા ખૂબજ જરૂરી છે, અને આપ ઉત્તમ કાર્ય કરો છો.

    Reply
  • 9. Hetal  |  April 10, 2013 at 4:37 am

    Sir,
    very important and informational health article.
    thank u for sharing.

    Reply
  • 10. Ramesh Patel  |  April 20, 2014 at 6:42 pm

    ડો શ્રી ચંદ્રવદનભાઈ

    ખૂ બ સુંદર માહિતી સભર લેખ.ઉત્તમ જનહિતાય.

    Ramesh Patel(Aakashdeep)

    Reply
    • 11. chandravadan  |  April 20, 2014 at 7:36 pm

      Rameshbhai,
      Thanks !
      Thanks for reading this Lekh.
      As you scroll you will be able to read all previously published Old Heath Posts.
      Chandravadan

      Reply
  • જનહિતાર્થે ઉત્તમ અને માહિતીસભર લેખ. ધન્યવાદ.

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Enter your email address to subscribe to this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 172 other followers

Recent Posts

Top Rated

Categories

અમી નજર ભરેલી મુલાકાત બદલ આભાર..ફરીથી પધારજો

Locations of visitors to this page <input type="button" value="Type Gujarati" onclick="win = window.open('','Comment', 'toolbar=0,menubar=0,location=0,width=550,height=550'); win.document.write(' var id='TEXTAREAID';'); win.focus();">

Blog Stats

  • 260,154 hits

Disclimer

July 2012
M T W T F S S
« Jun   Aug »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

%d bloggers like this: