માનવ તંદુરસ્તી (૨૪)..ડોકટરપૂકાર (૯)..કેન્સરના રોગ વિષે સમજ !

BREAST CANCER

 

માનવ તંદુરસ્તી (૨૪)..ડોકટરપૂકાર (૯)..કેન્સરના રોગ વિષે સમજ !

મેં જ્યારે પણ તંદુરસ્તીની પોસ્ટો પ્રગટ કરી ત્યારે એક સાથે થોડી પોસ્ટો પ્રગટ કરી હતી.

આજે પહેલીવાર, હું અન્ય વિષયે પોસ્ટો પ્રગટ કરતા, માનવ તંદુરસ્તીની પોસ્ટ “ડોકટરપૂકાર”રૂપે પ્રગટ કરી રહ્યો છું

એક સ્નેહીએ ઈમેઈલ કરી “જોન હોપકીન્સ”મા થયેલી “કેન્સર રીસર્ચ”ની અંગ્રેજીમાં પ્રગટ થયેલી મહિતી મોકલી ભલામણ કરી કે આવી માહિતી જો ગુજરાતીમાં હોય તો અનેક ગુજારાતી બંધુઓને લાભ થાય.

મેં માહિતી વાંચી…..અને મારા અલ્પ ગુજરાતી ભાષાજ્ઞાન આધારીત  અનુવાદ કરવા પ્રયાસ કર્યો છે !

દરેક માનવીના મનમાં જાણે અજાણે “કેન્સર”ના રોગ માટે ડર હોય છે એ સત્ય છે !

અંગ્રેજી લખાણમાં સમજતા અનેકને તકલીફો હોય શકે.

એથી, નિર્ણય લીધો કે ભલે માનવ દેહની “બધી” જ સીસ્ટમોનું વર્ણન કર્યું ના હોવા છતાં, આજે એક “માનવ તંદુરસ્તી”ની પોસ્ટ પ્રગટ કરૂં.

અનેક તરફથી સવાલો હોય એવા ભાવે આ પોસ્ટ છે !

સવાલો…

કેન્સર જેવો રોગ કેમ થાય ?

કેન્સરના રોગને ટકાવવા  માનવીના શું પ્રયાસો હોય શકે ?

જવાબ…

જોન હોપકીન્સના કરેલા “રીસર્ચ”અંગ્રેજી લખાણ આધારીત  જવાબરૂપે >>>>

“જોન હોપ્કીન”ની કેન્સર વિષે માહિતી

JOHN HOPKINS STUDY on CANCER

(1) દરેક માનવ શરીરમાં સુક્ષ્મ સ્વરૂપે “કેન્સર સેલ્સ” હોય છે, અને એના કારણે એ રુટીન ટેસ્ટોમાં જોવા ના મળે…પણ, જ્યારે એવા કેન્સર સેલ્સો અબજોની સંખ્યામાં હોય ત્યારે એ નિહાળી શકાત યાને આપણે એ જાણી શકીએ.

બીજુ જાણવા જેવું…..જ્યારે કેન્સરની સારવાર યાને કેમોથરાપી બાદ, કેન્સર સેલ્સ ના જોવા મળે કારણ કે અત્યારની બધી જ ટેસ્ટો એને જાણી ના શકે.

(૨) કેન્સર સેલ્સ માનવ જીંદગીમાં માનવ શરીરમાં ૬-૮ વાર બને છે.

(૩) પણ જ્યારે, માનવીની “ઈમ્યુઅન સીસ્ટમ” (Immune System) યાને રક્ષણ કરતી સીસ્ટમ સારી અને શક્તિમાન હોય ત્યારે શરીરમાં એવા બનતા સેલ્સનો નાશ તરત જ થાય છે, અને એના કારણે “કેન્સર ટ્યુમર” ના બની શકે.

(૪) જ્યારે પણ કેન્સર થાય ત્યારે માનવ દેહમાં “ન્યુટ્રીશનલ” તત્વો યાને પોસણકારક તત્વો ઓછા થયા હોય…જે “જેનટીક” કે “બહારના વાતાવરણ” (Genetic or Environmental )ની અસર હોવાના કારણે હોય શકે.

(૫) શરીરની આવી ન્યુટ્રીશન ખામીઓ દુર કરવા માટે “તંદુરસ્તી” જાળવતા પ્રદાર્થો દિવસના ૪-૫ વાર ખાવાની જરૂરત રહે…..જે થકી, માનવ દેહનું રક્ષણ કરતી “ઈમ્યુઅન સીસ્ટમ” શક્તિમાન બની રહે.

(૬) “કેમોથરાપી” ( Chemotharapy) યાને દેહના કેન્સર સેલ્સ મારવાની દવાઓરૂપી સારવારનો ફક્ત એક જ હેતુ કે ઝડપથી બનતા કેન્સર સેલ્સ પર અસર કરી એને બનતા અટકાવવું કે મારવું. પણ…..આવું કાર્ય કરતા એની અસર ( થોડી) નોરમલ યાને તંદુરસ્ત સેલ્સ પર પણ પડે…..આ કારણે શરીરને જરૂરત બોન યાને હડકાના મેરો (Bone Marrow)તેમજ અન્ય સીસ્ટમો પર ખરાબ અસર પડે.

(૭) “રેડીએશન” (Radiation )દ્વારા કેન્સર સારવાર થાય ત્યારે કેન્સર સેલ્સની સાથે નોરમલ યાને તંદુરસ્ત સેલ્સનું પણ મ્રુત્યુ થાય છે…આથી, જે જગ્યાએ એવી સારવાર આપવા આવે  ત્યાં એવી ખરાબ અસર હોય શકે.

(૮) પ્રથમ, જ્યારે કેન્સરની સારવાર કેમોથરાપી કે રેડીએશનથી કરવામાં આવે ત્યારે એનાથી કેન્સરનો ટ્યુમર નાનો થાય પણ લાંબા સમયે આવી સારવારથી વધારે લાભ ના થાય.

(૯) જ્યારે પણ કોમોથરાપી કે રેડીએશન સારવાર કેન્સર માટે આપવામાં આવે ત્યારે શરીર રક્ષણ કરનાર “ઈમ્યુઅન” સીસ્ટમ પર પણ ખરાબ અસર પડે, અને એના કારણે, માનવી દેહમાં અમેક “ઈનફેક્શનો” કે રોગો થવાની  સંભવતા વધે છે.

(૧૦) કેમોથરાપી અને રેડીએશન મ્યુટેશન (Mutation) યાને કેન્સર સેલ્સના બંધારણમાં ફેરફારો લાવી શકે, જેના કારણે દવા કે કોઈ પણ સારવારની અસર એવા સેલ્સ પર ના પડી શકે યાને રેસીસ્ટસ (Resistant) બની જાય છે…..અને, જ્યારે સર્જરી કરવાં આવે ત્યારે કોઈક કેન્સર સેલ્સ દુર જુદી જગ્યાએ જઈ ત્યા કેન્સર શરૂ કરી શકે છે .

(૧૧) ઉપર મુજબ, ખરેખર ફાપદાકારક ઉપચારો તો એ કહેવાય કે માનવીએ એના ખોરાકમાંથી “કેન્સર કરતા તત્વો”(Cancer Producing Elements) નાબુદ કરવાનો રહે જેથી કેન્સર સેલ્સની સંખ્યા વધી જ ના શકે !

કેન્સર સેલ્સને નાબુદ કરે કે સારી અસર કરે તેવા ખોરાકના તત્વોનું જ્ઞાન !

(૧) સુગર યાને ખાંડની જગ્યાએ વપરાતા “સ્વીટનરો” ( Equal, Splenda Etc) બધાજ શરીર પર ખરાબ અસર આપે છે, એથી, એ ના જ લેવા જોઈએ.

એબી જ્ગ્યાએ કુદરતી પદાર્થો જેવા કે મધ કે ગોળ ( Honey & Jiggery or Mollaseses ) ખોરકમાં લેવા સારા….અને જે ધોળુ મીઠું (Commercially available White Table Salt) જે કેમીકલવાપરી ધોળુ કર્યું હોય તેની જગાએ  “સી સોલ્ટ” (Sea Salt) વધારે સારૂં કહેવાય.

(૨) દુધ પીવાના કારણે “ડાયજેશન સીસ્ટમ” ( Digestion System)માં મ્યુકસ (Mucus) યાને ચીકણો પદાર્થ પેદા થાય છે ..અને, એના કારણે કેન્સર સેલ્સોને જીવનદાન મળે છે…અને આથી “સોયા બિન્સ” (Soy Beans )થી કરેલું દુધ વધારે સારૂં કહેવાય.

(૩) “એસીડ” (Acid)વાતાવરણ કેન્સર સેલ્સ માટે વધવાની શક્તિ આપે છે..એથી જ “માંસ”( Meats like Mutton Beef)ખોરાકો સારા ના ગણાય…કોઈકવાર માછલી યાને “ફીસ” ખાવી સારી. “ચીકન” આમ સારું પણ અત્યારે બઝારમાં વેચાતા ચીકન તો એન્ટીબાયોટીક્સ કે ગ્રોથ હોરમોન ચીકનને ખોરાકરૂપે આપવાના કારણે ખાર અસર કરી શકે છે.

(૪) એથી,…..ખોરાક જે લેવામાં આવે તેમાં ૮૦% જેટલા લીલા શાકભાજી અને  ફળો …તેમજ ૨૦% જેટલા ભાગે કઠોર અને નટ્સ (Whole Wheat, Rice Etc + Nuts like Almond Walnuts Etc) હોવા જરૂરીત કહેવાય

તાજા વેજીટેબલ્સમાં  જે તંદુરસ્તી જાળવતા પદાર્થો હોય છે ..એથી શરીરમાં “નોરમલ” સેલ્સ વધે અને કેન્સર સેલ્સનો વાધારો હોય ના શકે.

(૫)ચાહ , કોફી કે ચોકોલેટમાં વધારે પ્રમાણમાં “કેફીન” (Caffein) હોય એથી એની ખરાબ અસર થાય અને એ કારણે ના લેવી સારી…”ગ્રીન ટી” ( Green Tea ) કેન્સર સેલ્સ મારવા માટે સહાય કરે એથી એ પીવી સારી

બીજું ખાસ જાણાવવાનું કે ઘરે આવ્તું નળ પાણી ના પીવું કારણકે એમાં પણ અનેક “ટોક્ષીન”( Toxins) હોય છે. આ કારણે, “ફીલટર”(Filter ) કરી ચોખ્ખું કરેલું પાણી પીવું યોગ્ય કહેવાય.

(૬) માંસાહરી પદાર્થો શરીરમા પ્રાચન થવા માટે શરીરમા પેદા થતા રસો વધુ પ્રમાણમાં વાપરે, જે માંસ પર રસોની અસર સારા પ્રમાણમા થઈ ના હોય કે કાચું જેવું રહ્યું હોય તે માનવ દેહ પર  ખોટો અસર કરી કેન્સર સેલ્સને લાભદાયક બને છે,

(૭) એથી,….જેમ બને તેમ માંસ ના ખાવું …માંસરૂપી ખોરાક શરીરના પ્રાચન કરતા રસોને વધારે વાપરે એથી “કેન્સર સેલ્સ”ના “પ્રોટીન” ( Protein) ઉપર ઓચી અસર કરી શકે, એ ધ્યાનમાં લેવું.

(૮) વીટામીન તેમજ અન્ય મીનરલો ( Vitamins & Minerals) દ્વારા શરીરના સારા તંદુરસ્ત સેલ્સને પોષણ મળે અને માનવીને કેન્સર સેલ્સ મારવા શક્તિ મળે.

(૯) કેન્સર એટલે “મન, દેહ અને આત્મા” (Mind, Body & Spirit )માં કાઈક ખામીનું કારણ !

એટલે….મનન યાને મેડીટેશન, દેહની સંભાળ, અને આત્મા માટે શાન્તી વિગેરે  સારા ગુણો કેળવી કેન્સર શક્ય ના થાય તેવો “લાભ” આપે અને જો કેન્સર થયું હોય ત્યારે એની સારવારમાં સહાયરૂપે હોય શકે.

(૧૦) “ઓક્ષીજન” (Oxygen) યાને પ્રાણવાયુના વાતાવરણમાં કેન્સર સેલ્સ વધી ના શકે.

આથી દરરોજ કસરત પ્રાણાયમ વિગેરેથી શરીરના દરેક ભાગોમાં પ્રાણવાયું પ્રમાણમાં હોય શકે અને એથી કેન્સર થવાની સંભવતા ઓછી થાય

(૧૧) “પ્લાસ્ટીક” (Plastic)ચીજો ના  વાપરવી કારણ કે એવી ચીજ હાનીજનક છે…આ પ્રમાણે પ્લાસ્ટીક બોટલો, મીક્રોવેવ માટે વપરાતા પ્લાસ્ટીક વાસણો વિગેરે ના વાપરવા.

બે શબ્દો…

આજે તમે માનવ તંદુરસ્તીની પોસ્ટમાં “કેન્સર” વિષે જાણ્યું.

આ નામના રોગ વિષે આજે ઘણું જ સંભળાય છે, અને અનેકવાર રોગીને કહેવામાં આવે કે આ માટે કોઈ ઈલાજ નથી કે હવે તમારી જીદંગી ફક્ત ” થોડા સમયની છે “.

આવા સમયે રોગથી પીડાતો માનવી “લાચાર” બની જાણે રોગને નાબુદ કરવાની ચિન્તાઓમાં હોય કે પછી, રોગ નાબુદ ના થશે એવા વિચારોમાં મૃત્યુની વાટ જોવા લાગે.

ત્યારે માનવીએ ખરેખર તો “પોસીટીવ” વિચારો સાથે સામનો કરવો  એ જ અગત્યની વાત  છે…આવા વર્તન દ્રારા એનામાં “અપાર ” શક્તિ” મળે છે …અને એના જીવનમાં “આનંદ” મળે છે અને કદ્દચ એવા આનંદમાં  એના “કેન્સર સેલ્સ” ઓછા પણ હોય શકે છે.

બીજી  અગત્યની વાત એ રહી કે મેડીટેશન, યોગ કે એવી કસરતો, અને સારો ન્યુટ્રશનલ ખોરાક દ્વારા કેન્સર અટકાવી શકાય, કે પછી એને સારો કરવામાં મદદરૂપ હોય શકે.

અને સૌના વાંચન માટે અંગ્રેજીમાં ઈમેઈલથી મળેલો “જોન હોપકીન્સ”નો રીપોર્ટ નીચે મુજબ છે>>>>

Johns Hopkins Update -
This is an extremely good article. Everyone should read it.AFTER YEARS OF TELLING PEOPLE CHEMOTHERAPY IS THE ONLY WAY TO TRY (‘TRY’,

BEING THE KEY WORD) TO ELIMINATE CANCER, *JOHNS HOPKINS IS FINALLY STARTING
TO TELL YOU* THERE IS AN ALTERNATIVE WAY .*Cancer Update from Johns Hopkins :*

1. *Every person has **cancer cells** **in the body*. These cancer

 Cells do not show up in the standard tests until they have
Multiplied
To a few billion. When doctors tell cancer patients
That there are no more cancer cells in their bodies after
Treatment, it just means the tests are unable to detect the
Cancer cells because they have not reached the detectable
Size.2. Cancer cells occur between 6 to more than 10 times in a

person’s lifetime. 

3. *When the person’s immune system* is strong the cancer

 Cells will be destroyed and prevented from multiplying
And
Forming tumors.4. When a person has cancer it indicates the person has

 * **Nutritional deficiencies*. These could be due to genetic,
But also to *environmental, food and lifestyle factors*.5. To overcome the multiple nutritional deficiencies,* **changing*

 Diet to eat more adequately and healthy, 4-5 times/day
And by including supplements will strengthen the immune system. 

6. Chemotherapy *involves poisoning* the rapidly-growing

 Cancer cells and also destroys rapidly-growing healthy cells
In the bone marrow, gastrointestinal tract etc, and can
Cause organ damage, like liver, kidneys, heart, lungs etc. 

7.. Radiation while destroying cancer cells *also* burns, scars

 And damages healthy cells, tissues and organs..8. Initial treatment with chemotherapy and radiation will often

Reduce tumor size. However prolonged use of
Chemotherapy
And radiation do not result in more tumor
Destruction.9. When the body has too much toxic burden from

Chemotherapy and radiation the immune system is either
Compromised or destroyed, hence the person can succumb
To various kinds of infections and complications.10. Chemotherapy and radiation can cause cancer cells to

Mutate and become resistant and difficult to destroy.
Surgery can also cause cancer cells to spread to other
Sites.11. An effective way to battle cancer is to starve the cancer

Cells by not feeding it with the foods it needs to multiply. * 

***CANCER CELLS FEED ON:** *A. Sugar substitutes like *NutraSweet**, Equal, Spoonful, etc are made*

*With Aspartame and it is harmful*. A better natural substitute

  Would be Manuka honey or molasses, but only in very small

  Amounts. *Table salt* has a chemical added to make it white in
Color Better alternative is Bragg’s aminos or *sea salt*.B. *Milk *causes the body to produce mucus, especially in the

Gastro-intestinal tract. *Cancer feeds on mucus*. By cutting

 Off milk and substituting with unsweetened soy milk cancer
Cells are being starved. 

C. Cancer cells thrive in an acid environment. *A meat-based*
* *Diet is acidic and it is best to eat fish, and a little other meat,

  Like chicken. Meat also contains livestock
Antibiotics, growth hormones and parasites, which are all
Harmful, especially to people with cancer. 

D. A diet made of *80%* fresh vegetables and juice, whole

 Grains, seeds, nuts and a little fruits help put the body into

 An *alkaline environment*. About 20% can be from cooked

 Food including beans. Fresh vegetable juices provide
Live
Enzymes that are easily absorbed and reach down to
Cellular levels within 15 minutes to nourish and enhance
Growth of healthy cells. To obtain live enzymes for building
Healthy cells try and drink fresh vegetable juice (most
Vegetables including be an sprouts) and eat some raw

 Vegetables 2 or 3 times a day. *Enzymes are destroyed* at

 Temperatures of 104 degrees F (40 degrees C).. 

E. Avoid *coffee, tea, and chocolate*, which have high
Caffeine *Green tea* is a better alternative and has cancer

 Fighting properties.
Water-best to drink purified water, or
Filtered, to avoid known toxins and heavy metals in tap
Water. Distilled water is acidic, avoid it. 

12. *Meat protein* is difficult to digest and requires a lot of

   Digestive enzymes. Undigested meat remaining in the
Intestines becomes putrefied and leads to more toxic
Buildup.13. Cancer cell walls have a tough protein covering. By

Refraining from or eating less
Meat it frees more enzymes
To attack the protein walls of cancer cells and allows the
body’s killer cells to destroy the cancer cells. 

14. *Some supplements* build up the immune system

   (IP6, Flor-ssence, Essiac, anti-oxidants, vitamins, minerals,
EFAs etc.) to enable the bodies own killer cells to destroy

   Cancer cells.. *Other supplements* like vitamin E are known

   to cause apoptosis, or programmed cell death, the body’s
normal method of disposing of damaged, unwanted, or
unneeded cells. 

15. Cancer is a disease of the *mind, body, and spirit*.

   A proactive and positive spirit will help the cancer warrior

  be a survivor. *Anger, un-forgiveness and bitterness* put

  the body into a stressful and acidic environment. Learn to
have a loving and forgiving spirit. Learn to relax and enjoy
life.16. Cancer cells cannot thrive in an oxygenated

   environment. *Exercising daily*, and *deep breathing *help to

   get more oxygen down to the cellular level. Oxygen
therapy is another means
employed to destroy cancer
cells. 

1. No plastic containers *in micro*.2. No water bottles *in freezer*.

3. No plastic wrap *in microwave*..

Johns Hopkins has recently sent this out in its newsletters. This
information is being circulated at Walter Reed Army Medical Center as well.

Dioxin chemicals cause cancer, especially breast cancer.* **Dioxins** **are
highly poisonous *to the cells of our bodies. Don’t freeze your plastic

bottles with water in them as this releases dioxins from the plastic.
Recently, Dr Edward Fujimoto, Wellness Program Manager at Castle Hospital ,
was on a TV program to explain this health hazard. He talked about dioxins
and how bad they are for us. He said that we should not be heating our food
in the microwave using plastic containers. This especially applies to foods
that contain fat He said that the combination of fat, high heat, and
plastics releases dioxin into the food
and ultimately into the cells of the body. Instead, he recommends using
glass, such as Corning Ware, Pyrex or ceramic containers for heating food
You get the same results, only without the dioxin. So such things asTV
dinners, instant ramen and soups, etc., should be removed from the
container and heated in something else. Paper isn’t bad but you don’t know
what is in the paper. It’s just safer to use tempered glass, Corning Ware,
etc. He reminded us that a while ago some of the fast food restaurants
moved away from the foam containers to paper The dioxin problem is one of
the reasons.
Please share this with your whole email list…………………….

Also, he pointed out that *plastic wrap, such as Saran*, is just as

dangerous when placed over foods to be cooked in the microwave. As the food
is nuked, the high heat causes poisonous
toxins to actually melt out of the plastic wrap and drip into the food.

Cover food with a paper towel instead. *This is an article that should be sent to anyone important in your life.*

આશા છે કે અનેક આ પોસ્ટરૂપી લખાણ વાંચી, પોતાના દેહની “તંદુરસ્તી” માટે કંઈક અમલમાં મુકે.

જે કોઈ આ પોસ્ટ વાંચી કંઈક જાણ્યાનો “આનંદ” અનુભવે તો મારા “ડોકટર હૈયે” ખુબ જ ખુશી થશે !

જરૂરથી “પ્રતિભાવ”રૂપે તમે “બે શબ્દો” લખશો તો એ વાંચી મને ખુશી…અને આભાર.

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.

FEW  WORDS…

Today’s Post is on the HUMAN HEALTH.

This Post is about “some informations” on the Cancer Causation and inform the Public about the Prevention of the Cancer by the proper Nutricious DIET, EXERCISES, and the MEDITATION along with the POSITIVE THINKING in the Life.

Those who can read & understand GUJARATI can read this Post & get informed.

Those who can read ONLY in ENGLISH can read the EMAIL with John Hopkins Report.

I hope ALL like this Post.

Dr. Chandravadan Mistry.

માનવ તંદુરસ્તી (૨૩)…”ડોકટરપૂકાર ( ૮)…..ચામડીના રોગો.

(1)VITILIGO

(2)SHINGLES (HERPES ZOSTER)

(3)MEASLES

(4)CHICKEN POX

(5)ECZEMA

(6)RINGWORM (FUNGAL INFECTION)

(7)LUPUS ( Butterfly Rash of Face)

(8)WARTS

(9) MELANOMA (Malignant)

 

માનવ તંદુરસ્તી (૨૩)…”ડોકટરપૂકાર ( ૮)

તમે “ડરમાટોલોજી” (DERMATOLOGY ) નામે પોસ્ટ વાંચી ..અને ચામડી વિષે જાણ્યું !

ચામડીના અનેક રોગો હોય છે !

કેટલાક ચામડીના રોગો  અન્ય સીસ્ટમના રોગો સાથે જોવા મળે અને કોઈવાર એ નિહાળી ડોકટરને એ મુખ્ય રોગ માટે શંકાઓ થાય, અને તે પ્રમાણે “ટેસ્ટો” કરતા એ મુખ્ય રોગનો “ડાયાગ્નોસીસ” (DIGNOSIS ) થાય છે !

અનેક ચામડીના રોગો ….પણ “ખજવાળ” (Itching..PRURITUS) ) કે થયેલા દર્દ લાલ કે સુજેલું બને યાને “રેશ” (RASH ) હોય…આ પ્રમાણે થવાના અનેક કારણો !

તો, સવાલ/સવાલો રહે>>>>

“ખજવાળ” સાથે કે એના વગર ચામડીના રોગો વિષે ઝલક આપશો ?

ચામડીના રોગોના કારણો વિષે જરા ઝલક આપશો ??

અને, એના જવાબરૂપે “ડોકટરપૂકાર” છે>>>>

ચામડીના રોગો….>>>>

ચામડી સારી હોય..અને એકદમ ચામડી પર “ડાગ કે ડાગો” નજર પડે …સાથે ઘણીવાર “ખજવાળ” (ITCHING ) હોય !

તો, કોઈવાર, ફક્ત “ડાગ” અને એ મોટો થતો જાય પણ સાથે ખજવાળ ના હોય !

કોઈવાર આ ચામડીનો રોગ મટે નહી અને કાયમ માટે યાને “ક્રોનીક” (CHRONIC ) રહે !

તો, આપણે, નીચે પ્રમાણે નિહાળી શકીએ >>>

ચામડી પર થતા ડાગ/દર્દને “ડરમાટાઈટીસ “(DERMATITIS)   કહેવાય છે અને જે નીચે મુજબ હોય શકે !>>>

(૧) એકદમ શરૂ થયેલા રોગો યાને “એક્યુટ ” (ACUTE)

ખજવાળ સાથે .કોઈવાર ખજવાળ વગર ….ચામડી પર લાલ દુખાવો  કે ઉપસેલા ડાગો

(૨) ધીરે શરૂઆત, અને કાયમ રહે યાને “ક્રોનીક (CHRONIC)

સુકા “સ્કેઈલ્સ”(SCALES)  સાથે કે વગર

આ પ્રમાણે ડાગો થતા ચામડીમા થયેલા “ઈનફ્લામેશ” (INFLAMMATION ) ને “ડરમાટાઈટીસ ” (DERMATITIS)  નામે ઓળખ આપવામં આવે છે !

એકવાર આપણે જાણ્યું કે “ડરમાટાઈટીસ” (DERMATITIS ) કોને કહેવામાં આવે..તો, હવે બીજા સવાલનો જવાબ જાણીએ …

એ થવાના કારણો શું ??

(૧) એકદમ લાલ /સુજેલા ગુમડા જેવા કે પછી ચામડીના ઉપર જ ડાગરૂપે …>>>

>>>”એલર્જી”(ALLERGY )ના કારણે …

(એ) “એટોપીક ડરમાટાઈટીસ  યાને એક્ષીમા (EXCEMA)

(બી) “કોન્ટાક ડરમાટાઈટીસ ” ( CONTACT DERMATITIS)

(સી) કોઈક “ઈનફેક્શ”(INFECTION ) ના કારણે

અહી જુદા જુદા કારણો હોય શકે….

>>>>”બેક્ટેરીઅલ ઈનફેક્શ” (BACTERIAL INFECTIONS)

>>>>”ફન્ગલ ઈનફેક્શન” (FUNGAL INFECTIONS)

>>>>”વાઈરલ ઈન્ફેક્શન (VIRAL INFECTIONS)

(ડી) દવાઓ લેતા હોય તેના કારણે જેને “ડરમાટાઈટીસ મેડીકોસા” (DERMATITIS MEDICOSA) ) કહેવામાં આવે !

અહી ડોકટર સવાલો કરતા, દર્દી કઈ દવા લેતો હોય તે જાણી શંકાઓ કરીને રોગનો “ડાયાનોસીસ”(DIAGNOSIS) કરે !

>>>>દાખલારૂપે “સલફા ડ્રગ્સ”ની “એલરજી” (SULPHA DRUG ALLERGY ) હોય તો આવું હોય શકે !

(ઈ) સુર્યના કિરણોની અસરને લીધે( SUNLIGHT DAMAGE)

ખાસ કરીને ધોળી ચામડીવાળા વધારે સમય તાપમાં હોય ત્યારે “સનબર્ન” (SUNBURNT ) થાય અને એમાંથી “ડરમાટાઈટીસ” થઈ શકે

(એફ) કોઈ બીજા શરીરના રોગના કારણે (SYSTEMIC ILLNESSES)

દાખલારૂપે>>>>

….”સીસ્ટમીક લુપસ એરીથોમાટોસીસ (Systemic Lupus Erythematosis..SLE ) રોગમા ચહેરા પર “બટરફ્લાઈ પેટર્ન”(Butterfly Pattarn ) માં “ડરમાટાઈટીસ”  હોય છે

…..”સીફીલીસ”( Syphilis)જેવા રોગોમાં ચામડી પર ડાગો હોય છે .

……”એઈડ્સ”(AIDS ) ના રોગમાં “કપોસીસ સારઓમા”(Kaposis Sarcoma) )ના ઉપસેલા ચામડીના “લીઝન્સ” (Lesions)

(જી) કોઈ કાયમ માટે રહેતા સુકા “સ્કેઈલ્સ” (Scales) ) સાથે ચામડીનો રોગો

દાખલારૂપે>.>>>> “”સારાયસીસ” (PSORIASIS )

હવે, આ જુદા જુદા રોગોની સારવાર શું ???

(૧) અનેકવાર, એકદમ ચામડી પર ખજવાળ શરૂ થાય અને કોઈ જગ્યાએ “રેશ ” (RASH ) જોતા, સાધારણ દર્દ હોય તો…દુકાનમાં વેચાતૉ દવાઓ  સહાય હરી શકે !..પણ જો સારૂં ના લાગે તો ડોકટરને મળવાનું રહે !

>>>”એન્ટીહીસ્ટામીન્સ” ( ANTIHISTAMINICS)

..દાખલારૂપે “બેનાડ્રીલ” (BENADRYL ) …કે નવી દવાઓ ” “ક્લેરીટીન કે ઝરટેક” (CLARITIN  or ZYRTEC)

>> જુદા જુદા “લોશન્સ” (LOTIONS  ) સુકી ચામડીને મુલાયમ કરી રાહત આપે છે !

(૨) ઉપરની સારવારથી સારૂં ના લાગે તો ડોકટર પાસે “પ્રીક્રીપ્શન ડ્રગ્સ” (PRESCIPTION DRUGS) લેવાની જરૂરત પડે

>>>દાખલારૂપે “સ્ટેરોઈડ્સ દવાઓ ” (STEROIDS DRUGS)

(૩) જે રોગ હોય તેના કારણે ચામડીનો રોગ હોય તો એ રોગની સારવારથી એ મટે છે .દાખલારૂપે “સીફીલીસ” (SYPHYLIS)

(૪) કોઈવાર રોગ સારો થતો ના હોય ત્યારે કે જ્યારે પણ ચામડીમાં “કેન્સર”(CANCER ) હોવાની શંકાઓ ત્યારે “સ્કીન બાયોપ્સી (SKIN BIOPSY ) કરવાની રહે !

દાખલારૂપે જરા કાળા ડાગ જેવું હોય અને જો “મેલીગનન્ટ મેલાનોમા” (MALIGNANT MELANOMA ) માટે શંકા હોય આ “બાયોસ્પી” જલ્દી તકે કરવી રહે !

કોઈવાર એવું લાગે કે આ રોગ “ઈનફેક્શ” (INFECTION ) ના કારણે છે તો આ પ્રમાણે “બાયોપ્સી” કરતા ખરા રોગની પરખ થાય છે !

(૫) બીજા રોગો માટે લેવાતી દવાના કારણે હોય તો એવી દવા બંધ કરવી અગત્યનું છે !

(૬) જો “રબરના ગ્લોવ્સ”(RUBBER GLOVES ) કે “નીકલ”(NICKEL )ની એલર્જીના કારણે “કોન્ટાક્ટ ડરમાટાઈટીસ” (CONTACT DERMATITIS )  હોય તો એવી ચીજો શરીરથી દુર કરવાની રહે !

અંતે મારે કહવું છે કે>>>>ચામડીના રોગો અનેક કારણોસર હોય શકે….પણ, “એલર્જી” ( ) ઘણીવાર અગત્યનો ફાળો ભજવે છે !…અને, કોઈ રોગો સારવારથી સારા થઈ જાય..તો, કોઈક રોગો નાબુદ ના થઈ શકે પણ સારવારથી થોડી રાહત થઈ શકે….કોઈક રોગો “ચેપી” હોય (ખાસ કરીને વાઈરલ), એથી એ જાણી ડોકટરી સલાહો પ્રમાણે યોગ્ય કરવું રહ્યું …આ પોસ્ટમાં વર્ણન ઓછું પણ “પિક્ચરો”દ્વારા કંઈક સમજ આપવા મારો પ્રયાસ છે !

આશા એટલી જ કે આ પોસ્ટ સૌને ગમે !

આ પોસ્ટ સાથે “ડોકટરપૂકાર”રૂપી  પોસ્ટો પુરી થાય છે !

અને, “માનવ તંદુરસ્તી ” નામે આ છેલ્લી પોસ્ટ છે !

હવે પછી, નવા વિષયે પોસ્ટો હશે..તો, જરૂરથી વાંચવા પધારશો !

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી

FEW  WORDS

Today, it is MONDAY OCTOBER, 25, 2010…. & this is the 2nd Post on HUMAN HEALTH from Sydney, Australia. The Post is another QUESTION-ANSWER Post & it is on SKIN DISEASES.
You had read a Post giving the INFO on Skin.
This Post describes some possible illnesses of Skin…..some skin lesions due to the INFECTIONS..some due to ALLERGIC REACTIONS…..some as a part of the SYSTEMIC DISORDERS.
The HISTORY from the Patient is very important for the DIGNOSIS of the SKIN CONDITION.
After giving the above details, the Post gives some BASIC TREATMENT.
I hope the PHOTOS accompanying the Post write-up may give better understanding of the different Skin Conditions.
Hope you like reading this Post.
Your Comments will be appreciated !

DR. CHANDRAVADAN MISTRY

માનવ તંદુરસ્તી (૨૨)…”ડોકટરપૂકાર”(૭)…એચ આઈ વી ઈન્ફેકશન અને એઈડ્સ

 

Papular cutaneous Kaposi’s Sarcoma

માનવ તંદુરસ્તી (૨૨)…”ડોકટરપૂકાર”(૭) તમે “ઈમ્યુન્લોલોજી” ( ) યાને માનવ શરીર રક્ષણ વિષે પોસ્ટ વાંચી હતી ! એ પોસ્ટ તમે ફરી વાંચો..અને તમારી સમજ તાજી કરો ! તમે જાણશો કે આ “સીસ્ટમ” બરાબર કાર્ય ના કરે તો ઘણા જ રોગો હોય શકે ! બધા જ રોગો વિષે ચર્ચા કરવી અશક્ય છે…પણ આપણે “એચ આઈ વી ઈન્ફેક્શન ” અને “એઈડ્સ” ( ) વિષે ચર્ચાઓ કરીએ તો કેવું ? તમોને ગમશે ! તો, સવાલો છે…>>>> (૧) “એચ આઈ વી” એટલે શું ?…”એચ આઈ વી ઈનફેક્શન” અને “એઈડ્સ” ( ) વચ્ચે શું ફેર ? (૨) કેવી રીતે જાણવું કે આ રોગ થયો છે ?? (૩) આ રોગ માટે સારવાર શું ??? અને, એના જવાબોરૂપે છે….>>>>> “એચ આઈ વી” (H I V ) એક ” વાઈરસ” છે ! જ્યારે, આ વાઈરસ માનવીના પ્રવેશી, એના “સેલ્સ” (Cells )માં જઈ શરીરના “સેલ્સ” આ વાઈરસ સંખ્યામાં  ત્યારે આપણે કહીએ કે આ વ્યક્તિને “એચ. આઈ. વી. ઈન્ફેક્શન” (Hiv Infection ) થયું છે. જ્યારે આ વાઈરસ સંખ્યામાં વધી, આ “સેલ્સ”ને પોતાનું કાર્ય ના કરવા ત્યારે એ વ્યક્તિમાં “એચ આઈ વી ડીઝીઝ” (HIV Disease ) યાને રોગ છે એવું કહેવામાં આવે. જ્યારે આ રોગ કારણે “નોરમલી” ના થાય એવા રોગો સાથે થાય કે એના “ટી સેલ્સ” (T Cells )માંથી “સી ડી ફોર” (CD4 ) ૨૦૦થી નીચે થઈ જાય ત્યારે એ વ્યક્તિની “રક્ષણ શક્તિ” ઘણી જ ઓછી થઈ ગઈ હોય એવા સમયે આપણે એમ કઃઈએ કે આ વ્યક્તિને “એઈડ્સ” (AIDS ) થયો છે ! આ સમજ ઘણી જ અગત્યની છે ! હવે, આટલું જાણ્યા બાદ, આ વાઈરસ વિષે વધુ ચર્ચા કરીએ ! રોગીઓની સારવાર કરતા ડોકટરો “નવા જ લાગતા” રોગનું જાણ્યું …એ પર “રીસર્ચ” થવા લાગી…અને એક “નવું જ” વાઈરસ એવા રોગીમાં નિહાળવા લાગ્યા….”હ્યુમન” યાને માનવના શરીરની રક્ષણ કરતા “સેલ્સ”માં આ વાઈરસ પ્રવેશી,  હતી…. માનવ સેલ્સમાં હાની પહોંચાડતી …અને જ્યારે આ વાઈરસનું નામ આપવાનું થયું ત્યારે આ બધી જ વિગોતોને ધ્યાનમાં લેતા ” હ્યુમન ઈમ્યુનડેફીસીઅનસી વાઈરસ ” ( ) નામ આપવામાં આવ્યું…આ જાણકારી ૧૯૮૧માં થઈ હતી !..એ જાણકારી બાદ, અનેક નવું નવું જાણી માનવીએ એ રોગ માટેની સારવાર સારી કરી છે કે આજે આ રોગના રોગીઓ “નોરમલ” જીવન જીવી શકે છે ! જેમ અસલ વર્ષો પહેલા “ટીબી ” કે “લેપ્રસી” કે “સીફીલીસ” જેવા રોગોના દર્દીઓને ” તીરસ્કાર યાને “સોસીઅલ સ્ટીગમા” (Social Stigma ) સાથે જોવામાં આવતા તે પ્રમાણે શરૂઆતમાં આ રોગના દર્દીઓએ આવું જ સહન કરવું પડ્યું હતું !…..અહી જે સંજોગો સાથે દર્દીઓ જોવા મળતા એના કારણે આવું હ્શે..પણ, ખરેખર તો “અજ્ઞાનતા” અનું કારણ હતું !…..”ગેય” વ્યક્તિઓમાં કે “ડ્રગ એડીક્ટ્સ”(Drug Addicts ) માં વધારે જણવા મળતું … “મ્યુકોસા બ્રેકડાઉન” (Mucosa Breakdown ) અને ડ્રગ લોહીમાં લેવા ખરાબ “નીડલ્સ” (Needles ) વપરાતી તે એ રોગ થવાનું  ખરૂં કારણ હતું ..ત્યારબાદ, એ રોગ અનેકમાં જોવા મળતો ….અને, “એજ્યુકેશન”(Education )ના કારણે માનવ જાતીએ આ રોગનો સ્વીકાર કર્યો છે એ “સોસીયલ સ્ટીગમા” (Social Stigma ) હવે ધીરે ધીરે દુર થતો જાય છે ! આજે, વિશ્વમાં ૩૦ મીલીઅન( આ “ઈનફેક્શન”ના દર્દીઓ છે….એમાંથી અનેકને “એઈડ્સ” છે ! સવાલ રહે…”એચ. આઈ. વી. ” () ઈનફેક્શન કેવી રીતે થઈ શકે ?>>>> જયારે કોઈ રોગી હોય અને એના “બોડી ફ્લુઈડ્સ ” (Body Fluids ) દાખલારૂપે ” લોહી, સીમેન, વેજાઈનલ ફ્લુઈડ, અને સ્ત્રીનુ બ્રેસ્ટ મીલ્ક (Breast Milk )  જો બીજી વ્યક્તિના લોહીમાં પ્રવેશ કરી શકે ત્યારે જ બીજી વ્યક્તિને એવો રોગ થાય ! આ વાઈરસ મોની મ્યુકોસા (Mucosa ) આનસ કે સેક્ષ ઓરગન્સ (Anus or Sex Organs )  કે “બ્રોકન સ્કીન (Broken Skin ) મારફતે લોહીમાં પ્રવેશ કરી શકે છે ! તો, રોગ થવાના કારણો….>>> (૧) ડ્રગ એડીક્ટ દર્દીઓ એકબીજાની “નીડલ” (Needles ) વાપરે એથી . (૨)  “અન પ્રોટેક્ટેડ સેક્ષ” (Unprotected Sex ) ના કારણે, (૩) ઉપ્રરમા બે મુખ્ય કારણો સિવાય…. >>>ઈન્ફેક્ટેડ માતાઓના “બ્રેસ્ટ મીલ્ક”(Breast Milk )  દ્વારા…આ હવે ધીરે ધીરે ઓછું થાય છે ..”એજુકેશન”ના લીધે ! >>>રક્ત દાન યાને “બ્લડ ડોનેશન” દ્વારા..આ પહેલા થતું ..હવે તો “સ્ક્રીનીન્ગ” (Screening ) બહું સારી રીતે થાય છે એટલે આ શક્યતા રહી નથી ! >>>રોગીના શરીરે “વુન્ડ” (Wound ) હોય ત્યારે એનું લોહી હાથમાં ઝખમ હોય અને “ગ્લોવ્સ” (Gloves ) પહેર્યા ના હોય તો આ શક્યતા રહે ..પણ હવે તો “હાઈજીનીક “(Hygienic ) કાળજી લેવાના કારણે અસંભવ રહે છે ! અહી અગત્યનું કહેવાનું રહે આ રોગ વિષે જે ખોટી માન્યતાઓ છે એ દુર કરવાની રહે !..અને તમે જાણો કે >>>> તમોને  નીચે ઉલ્લેખ કર્યો તેનાથી આ રોગ ના હોય શકે …..>>> >>>રોગીને પકડવાથી કે એને ભેટવાથી યાને “હગ” (Hug ) કરવાથી રોગ ના હોય શકે ! >>> રોગીના વાસણો કે ટેલીફોન પકડવાથી રોગ ના થાય ! >>>પબલીક બાથ્સ કે સ્વીમીન્ગ પુલ્સ (Public Bath or Swimming Pool ) વાપરવાથી આ રોગ ના થાય ! >>>માંકડ કે બીજા “બગ્સ” (Bed Bugs or other Bugs ) કરડવાથી આ રોગ ના થાય ! માટે આવા રોગીઓથી દુર ના ભાગો…એમના પર સહનુભુતી દર્શાવો..મદદરૂપ થાઓ ! હવે, સવાલ રહે …આ રોગના ચિન્હો યાને “સીમ્ટમ ” ( SYMPTOMS ) શું ?? આ જવાબ આપું તે પહેલા આ રોગનો “કનફર્મ ડાયાનોસસ ” (Confirmed Diagnosis ) ક્યારે હોય તે જાણીએ ! પ્રથમ તો શરીરમા છે કે નહી તે જાણવા માટે “એચ. આઈ. વી . ટેસ્ટ ” (HIV Test ) કરવાની જરૂર પડે..આ ટેસ્ટ લોહીમાં આ વાઈરસની સામે “એન્ટીબોડીસ ” (Antibodies ) છે કે નહી તે બતાવે…આ ટેસ્ટ જુદી જુદી રીતે કરવામાં આવે પણ એક ટેસ્ટ …”એલીસા ટેસ્ટ”(ELISA TEST). જેનું પુરૂ નામ છે ” એનઝાય્મ લીન્ક્ડ ઈમ્યુઅનોસોરબન્ટ એસે (ENZYME- LINKED IMMUNOSORBENT ASSEY ) એકવાર, આ ટેસ્ટ “પોઝીટીવ” (Positive ) હોય તો એની સાથે  “સીડી ફોર કાઉન્ટ” (CD4 ) ટેસ્ટ પણ કરવામાં આવે..જેથી રોગ હોય તો એવા સ્ટેજમાં છે તે જાણી શકાય..અને જો કાઉન્ટ ૨૦૦થી નીચે હોય તો એને “એઈડ્સ” (AIDS ) છે એવું કહી શકાય. આ અગત્યનું છે ! આ રીતે રોગ છે એ જાણી શકાય… પણ,…..આ રોગના ચિન્હો પહેલા પહેલા રોગની ઓળખ ના આપી શકે..અને જ્યારે પાછળથી વાઈરસ વધી જાય ત્યારે જ આ રોગ પારખી શકાય ! તો, રોગના “સીમટ્મ્સ” (SYMPTOMS ) જાણીએ>>>> (૧) ઘણા માણસોના શરીરમાં આ વાઈરસ પ્રવેશે ત્યારબાદ, એ નોરમલ હોય અને ઈનફેક્શન છે તે જાણી પણ ના શકાય..શંકાઓ હોય અને ટેસ્ટ કરતા જ જાણ થાય! (૨) કેટલાક લોકોને આ વાઈરસ શરીરમાં ગયા બાદ, થોડા દિવસો કે થોડા અઠવાડીઆ બાદ, “ફ્લુ જેવા સીમ્પટમ્સ” (Flu like Symptoms ) થાય..જેમ કે તાવ,…થાક લાગવો…માથાનો દુઃખાવો થવો…તો કોઈને ગળાના “લીમઅ નોડ્સ” (Lymph Nodes )મોટા થઈ જાય આટલું થયા બાદ, બધુ જાણે સારૂં હોય એવું લાગે ! (૩) આ “ઈનફેક્શન” થયા બાદ, કોઈવાર મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી કાઈ ના પણ થાય..પણ શક્યતા એ કે ધીરે ધીરે, જુદા જુદા ચિન્હો જોવા મળે…. >>>વાઈરસ “સેલ્સ”માં વધે..ધીરે ધીરે, શરીરની “ઈમ્યુન સીસ્ટમ” બરાબર કામ કરી ના શકે >>>આ વાઈરસ શરીરના પ્રથમ રક્ષણ માટે જરૂરીત સેલ્સ યાને “સીડી ફોર સેલ્સ” ( ) ને મારે >>>>એકવાર, આ રક્ષણ કરતી સીસ્ટમ નબળી બને એટલે નીચેનું હોય શકે….. (૧) શક્તિ બરાબર ના રહે (No Energy) (૨) વજન ઓછું થાય (Weight Loss) (૩) ઘણીવાર તાવ અને પરસેવો થવો (Frequent FEVERS & SWEATING) (૪)ઈસ્ટ કે ફન્ગલ ઈનફેક્શન ઘણીવાર, થાય ત્યારે જલ્દી સારૂં ના થાય (Yeast /Fungal Infection) (૫)ઘણીવાર ચામડી પર “રેશ” (SKIN RASHES) (૬)  યાદશક્તિ ગુમાવવી (MENTALCONFUSION & FORGETFULNESS) (૭) મો તેમજ જેનાઈટલ કે એનલની જ્ગ્યાએ “હરપીઝ ઈનફેક્શન” થવા (MOUTH/GENITAL/ANAL SORES) અને જ્યારે “સીડીફોર સેલ કાઉન્ટ” ( ) ૨૦૦થી નીચે જતા “એઈડ્સ” ( ) થાય ત્યારે>>>> જે આમ ના થાય તેવા “ઓપચ્યુનીસ્ટ્ક ઈન્ફેક્શન્સ” (Opportunistic Infections)  થાય અને શરીરના અનેક ઓરગન્સ (Organs ) ને અસર પડે ! જેથી ચિન્હો હોય શકે>>>> (૧) ઉધરસ તેમજ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ (Cough/Shortness of Breath ) (૨) ખેંચ કે શરીરનું “બેલન્સ” ના રહેવું (Seizures & Imbalance) (૩) ખોરાક ગળવામાં તકલીફો (Difficulty of Swallowing) (૪) મનમાં ગુંચવાય અસમજ અને યાદશક્તિ ના રહે (Mental Confusion & Forgetfulness) (૫) ઘણીવાર ઝડા થવા (Frequent Diarrhea) (૬) તાવ ફરી ફરી (Frequent Fevers) (૭) આંખે અંધારા ( Blurred Vision) (૮) ઉલટી કરવા જવું કે ઉલટી થવી (Nausea & vomiting & Abdominal Pains) (૯) થાક લાગવો અને વજન ઓછું થવું ( Fatigue & Weight Loss) (૧૦) માથાનો દુઃખાવો અને સાથે ગરદનમાં દુઃખવો (Headaches & Neck Stiffness) (૧૧) બેભાન થઈ જાવું (COMA) (૧૨) ઉપરના ચિન્હો સાથે આ રોગ સાથે જ હોય શકે એવા રોગો …. >>>”કપોસીસ સારકોમા” (KAPOSIS SARCOMA ) >>>”લીમ્ફોમાસ” (LYMPHOMAS ) >>>”સરવાઈકલ કેન્સર ” ( CERVICAL CANCERS) હવે, આપણે આ રોગની સારવાર વિષે ચર્ચા કરીએ …..>>> એકવાર, શરૂઆતમાં આ રોગ માટે દવાઓ ના હતી ….આજે અનેક નવી નવી દવાઓ છે ..અને નવી શોધો તતી રહે છે ! આ બધી જ દવાઓના નામો કહેવા તો અસંભવ, પણ ટુંકાણમાં સમજ આપવા પ્રયત્ન કરીશ. આ “એચ.આઈવી વારસ્ર”ને મારે એવી જુદી જુદી ફેમીલીની “એન્ટીવાઈરલ” (ANTIVIRAL ) દવાઓ હોય છે..નવી દવાઓ વધારે અસર કરે તેવી પણ હોય છે…એક દવા બરાબર કામ ના કરે ત્યારે બીજી વધારે અસર કરે…બે દવાઓ એક સાથે ઘણીવાર આપવામાં આવે છે..આ બધી જ દવાઓ મોંઘી હોય છે….આથી અનેક “ચેરીટેબલ ઓરગનાઈઝેશ્ન્સ” (CHERITABLE ORGANISATIONS ) ગરીબ દેશોના દર્દીઓને સહકાર આપે છે..આ એક આનંદની વાત છે ! (૧) “રીવર્સ ટ્રાન્સ્કીટેઈસ ઈનહીબીટર્સ (REVERSE TRANSCIPTASE INHIBITORS) (અ) ન્યુક્લોસાઈડ/ન્યુક્લોટાઈડ રીવર્સ ટ્રાન્સ્ક્રીપટેઈસ ઈનહીબીટર્સ(NUCLOSIDE/NUCLEOTIDE Reverse Transcriptase INHIBITORS ) દાખલારૂપે…. >>>કોમ્બીવીર ( COMBIVIR) >>>રેટ્રોવીર (RETROVIR) >>>એપીવીર (EPIVIR) (બ) “નોન-ન્યુક્લોસાઈસાઈડ રીવર્સ ટ્રાન્સ્ક્રીપટેઈસ ઈનહીબીટર્સ (NON-NUCLEOTIDE Reverse Transcriptase INHIBITORS) દાખલારૂપે…. >>>સસ્ટીવા (SUSTIVA) >>>વાઈરામ્યુન ( VIRAMUNE) (૨) “પ્રોટીએસ ઈનહીબીટર્સ (PROTEASE INHIBITORS) દાખલારૂપે…. >>>વાઈરાસેપ્ટ (VIRACEPT ) >>>પ્રીઝીસ્ટા (PREZISTA) (૩) “ફ્યુઝન ઈનહીબીટર્સ (FUSION INHIBITORS) દાખલારૂપે…ફ્યુઝેઓન (FUZEON) (૪) “એન્ટ્રી ઈનહીબીટર્સ (ENTRY INHIBITORS) દાખલારૂપે… >>>મેરાવાઈરોક (MERAVIROC) (૫) “ટ્ન્ટેગ્રેઈસ ઈનહીબીટર્સ (INTEGRASE INHIBITORS ) દાખલારૂપે… રાલ્ટેગ્રાવીર (RALTEGRAVIR) આ બધી જ વાયરસને મારે એવી દવાઓ વાઈરસની અંદર જુદી જુદી જગ્યાએ કામ કરી એની અસર કરે છે, અને તે પ્રમાણે જુદા જુદા નામો છે..આ બધા નામો યાદ કરવાની વાત નથી …ફક્ત તમોને ખ્યાલ આવે કે આજે અનેક દવાઓ સારવાર માટે છે ! આ દવાઓ સિવાય..”.વિક્સીન”(VACCINE ) તેમજ અન્ય શોધો દ્વારા…તેમજ “એજ્યુકેશન” (EDUCATION ) દ્વારા આ રોગ એક દિવસ નાબુદ હોય શકે….પણ તે પહેલા, ઘણું જ કરવાનું બાકી છે ! આશા છે કે આ “ઝલકરૂપી” માહિતી દ્વારા તમો “એચ.આઈ.વી ઈનફેક્શન” કે “એઈડ્સ” (HIV INFECTION or AIDS ) ને વધુ સમજી શક્યા હશો….જો એ પ્રમાણે શક્ય થયું તો હું એમ માનીશ કે મરી એક ઈચ્છા પુર્ણ થઈ ! આ પોસ્ટ ગમે તો “બે શબ્દો”રૂપી જાણ કરવા વિનંતી ! >>>ડો. ચંદ્રવદન FEW  WORDS Today, it is Thursday and it is October, 21, 2010. I am at Sydney, Australia to see my Grandson…our 1st Grandson ! This is the 1st ever Post published from Australia..& NOT from U.S.A. This Post is a Question-Answer Post on Health…& the Topic is “H. I. V.. INFECTION”  and the late Stage of this Disease called ” A. I. D. S. “ The Post gives the Informations about ” What is this DISEASE.”….How to RECOGNISE or DIAGNOSE this…..and about the TREATMENT. It also removes the MYTHS & FEARS about this Disease ,…..This is VERY IMPORTANT ! I hope you like this Post ! DR. CHANDRAVADAN MISTRY

માનવ તંદુરસ્તી (૨૧)…”ડોકટરપૂકાર”(૬)…ડાયાબીટીસના રોગ વિષે !

 

માનવ તંદુરસ્તી (૨૧)…”ડોકટરપૂકાર”(૬) તમે “તંદુરસ્તી”ની પોસ્ટોમાં “એન્ડોક્રીન સીસ્ટમ” વિષે વાંચ્યું !   અનેક “હોર્મોન્સ” જે પ્રમાણે કાર્ય કરે તે જાણ્યું !   એ “હોર્મોન્સ” જો બરાબર કાર્ય ના કરે તો, અનેક રોગો થવાની શક્યતા રહે !   બધા જ રોગો વિષે એક પોસ્ટ દ્વારા કહેવું અશક્ય ….આજે આપણે “ડાયાબીટીસ” રોગ વિષે ચર્ચા કરીએ !   તો…સવાલ હોય>>>>> “ડાયાબીટીસ”નો રોગ એટલે શું ?   શા કારણે આ રોગ થાય ??   રોગ છે એ કેવી રીત જાણી શકાય? એના ચિન્હો શું ???   આ રોગની સારવાર વિષે માહિતી આપશો ????    ડાયાબીટીસના રોગ વિષે ! અને….જવાબ “ડોકટરપૂકાર”રૂપે છે>>>>   સવાલોના જવાબ આપું તે પહેલા, થોડી ચર્ચા !   આજ “મેડીકલ હેવાલો” આધારીત, “ડાયાબીટીસ”ની બિમારી જાણે વિશ્વમાં વધતી જાય છે ! ભારતમાં અને પરદેશમાં રહેતા ભારતીજનોમાં આ રોગ અનેક હોય એવું જાણવા મળે. અને, અમેરીકાના રહીશોમાં પણ આ રોગ જાણે વધી રહ્યો છે એવા સમાચાર જાણવા મળે છે. અરે, દુઃખભરી વાત તો એ કે આજે નાના બાળકોમાં પણ આ રોગ પારખવામાં આવે..ખાસ કરીને જેમનું વજન વધારે હોય યાને જેઓ “ઓબીસ” ( ) હોય તેઓને આ રોગ હોય છે !   હવે, પ્રથમ સવાલ લઈએ ….”ડાયાબીટીસ” રોગ એટલે શું ?  એના જવાબરૂપે ….   જ્યારે  ખોરાક ખાધા પછી  માનવીના શરીરના “પેનક્રીઆસ” જરૂરત પ્રમાણે “ઈનસુલીન” હોર્મોન્સ બનાવી ના શકે, અને જેના કારણે, લોહીમાં સુગર યાને “ગ્લુકોસ”(GLUCOSE ) જે “નોરમલ” રહેવો જોઈએ તેના કરતા વધારે હોય ત્યારે “ડાયાબીટીસ”નો રોગ થયો એવું કહેવામાં આવે.   લોહીમાં “નોરમલ” ગ્લુકોસ લેવલ કેટલું ? ….ભુખ્યા પેટે લોહીનો “ટેસ્ટ” કરો તો એ ૧૦૦ mg(100mg) કે છું હોય….અને ખાધા બાદ તપાસતા એ ૧૪૦ mg(140mg)નજીક હોય. જ્યારે, લોહીમાં વધારે “ગ્લુકોસ” ભ્રમણ કરે ત્યારે..એ લોહી કિડનીમાંથી પસાર થાય ત્યારે પેશાબ સાથે શરીર બહાર આવે…એથી પહેલા લોહીની “ટેસ્ટ” જલ્દી અને સરળતાથી  થઈ ના શકતી ત્યારે “ડાયાબીટીસ”ના રોગને જાણવા “યુરીન યાને પેશાબ”ને તપાસવામાં આવતો…..એવા સમયે “ડાયાબીટીસ”ની શરૂઆત જ થઈ હોય તે જાણી શકાતું નહી.   હવે, સવાલ બીજા..”આ રોગ થવાના કારણો શું છે? ” ના જવાબરૂપે…>>>>    એટલું જાણીએ કે જ્યારે શરીરનું “પેનક્રીઆસ” જરરૂત પ્રમાણે “ઈનસુલીન” બનાવી ના શકે ત્યારે “ડાયાબીટીસ” થાય…પણ, આવું શા માટે થાય ? આ જાણકારી માટે “રીસર્ચ” ચાલું જ છે…અત્યાર સુધી ઘણું જાણ્યું છે….તેમાં વંશવેલાનો ફાળો..કે “જિન્સ” (GENES) માં ખરાબી કે કોઈવાર “ઈનફેક્શન કે “ટોક્ષીન” (INFECTION or TOXINS ) નો ફાળો પણ જાણવા મળ્યો છે….ખરૂં કારણ એક કે અનેક કારણો થકી આ રોગ???…પણ આ રોગને વધુ જાણવાના પ્રયાસોમાં અનેક “રીક્ષ ફેક્ટર્સ” (RISK FACTORS ) જાણવા મળ્યા છે તે પર ધ્યાન આપવા “ડોકટરી સલાહો” હોય છે ! તે હવે આપણે વિગતે જાણીએ…>>   (૧) ફેમીલી કે વંશવેલાના કારણે( FAMILY INHERITENCE)   કોઈને “ડાયાબીટીસ ” હોય ત્યારે આપણે વધુ તપાસ કરા જાણીએ કે એના પરિવારમાં કે નજીકના સગામાં આ રોગ હોય છે. ….માતા કે પિતાને જો આ રોગ હોય તો એ રોગની શક્યતા બાળકોમાં વધે…ફક્ત એક હોય તો ૫૦ ટકા..અને જો બન્નેને હોય લગભગ ૧૦૦ ટકા…..પણ, કોઈવાર બાળકમાં રોગ ના આવે ત્યારે ત્યારે એ “સ્કીપ” ( ) થયો એવું કહેવાય..કોઈવાર, માતપિતામાં રોગ ના હોય છતાં બાળકમાં રોગ..તો કારણ ??..કદાચ, એના દાદા દાદીના વંશમાં હશે એવું પણ હોય શકે !   (૨) માનવીના “જિન્સ” (GENES ) માં વાંધો   રોગીઓના “જિન્સ” વિષે “રીસર્ચ” થઈ છે અને હજું ચાલુ છે …કોઈવાર કોઈ “જિન” પર ખરાબી જાણવા મળી છે …આનું શું કારણ જો જાણી શકાય તો સારવાર કરવામાં જરૂર ફાયદો હશે !   (૩) “ઓટોઈમ્યુનીટી” (AUTO IMMUNITY )   “ડાયાબીટીસ”ના રોગને બે વિભાગમાં નિહાળવામાં આવે છે ….”ટાઈપ વન” (TYPE 1  ) અને ” ટાઈપ ટુ” (TYPE 2 )  જે “ટાઈપ વન ડાપાબીટીસ” હોય તે નાના બાળકોમાં જોવા મળે છે …અહી જાણકારી પ્રમાણે  શરીરમાં “ઈનસુલીન” બની ના શકે કારણ કે એનું શરીર “ઓટો એન્ટીબોડીસ” (AUTO ANTIBODIES ) બનાવે …આ કારણ “ટાઈપ 2 ડાયાબીટીસ” માટે ના  લાગું પડે ! (૪) “વાઈરલ ઈનફેક્શન્સ” ( VIRAL INFECTIONS) અત્યારની જાણકારી પ્રમાણે, જ્યારે કોઈને “કોક્ષાકી-બી વાઈરસ ઈનફેક્શન”(COXSACKIE B VIRUS INFECTION હોય ત્યારે તેને “ડાયાબીટીસ” રોગ થાય છે ..આ વાઈરસ પેનક્રીઆસના “બીટા સેલ્સ” (BETA CELLS ) જે “ઈનસુલીન” ( INSULIN) બનાવે તેને મારી નાંખે …આ કારણે રોગ થયાનું જાણમાં છે ! આ વાઈરસ સિવાય બીજા પણ હોય તો ?? (૫) “બેક્ટેરીઅલ ઈનફેક્શન” કે “ટોક્ષીનની અસર”  ( BACTERIAL INFECTIONS & TOXINS)  આ વિષે પણ કોઈવાર, રોગ થયાનું જાણ્યાનું છે…..શંકાઓ છે ..ભવિષ્યમાં કાંઈ વધુ જાણવા મળી શકે ! ઉપરના કારણો  સિવાય…અનેક “રીક્ષ ફેક્ટરો” (RISK FACTORS ) નો ફાળો હોય તે જાણવાનું અગત્યનું છે !…આ માટે માનવી “કંટ્રોલ” કરી શકે અને રોગની સારવારરૂપે હોય શકે છે ! (૧) ખોરાક યાને ” ડાયટ “( DIET) ડાયાબીટીસની સારવાર માટે શૂ ખવું કે કેટલું ખાવું એ અગત્યનું છે. જે ખોરાકોમાં “કારબોહાડ્રેટ્સ” (CARBOHYDRATES ) વધારે હોય તેવા ખોરાકમાં લેવાથી લોહીમાં ખાંડ યાને “સુગર”નું પ્રમાણ વધે ….એથી સલાહો છે કે આવી કાળજી લેવી જોઈએ ! (૨) ચાલવું કે કોઈ “એક્ષરસાઈઝ”  (EXERCISES ) ખોરાક ઓછો કે વધારે હોય પણ કાંઈ જ કાર્ય કરતા ના હોય તો એમાંથી “શક્તિ” ના બનતી હોવાના કારણે લોહીમાં “સુગર” વધારે રહે ! …તો, ડાયાબીટીસના “કન્ટ્ર્રોલ” માટે ચાલવું કે અન્ય “એક્ષરસાઈઝ” કરવાનું કાર્ય પણ અગત્યનું છે . (૩) વજનમાં વધારો યાને “ઓબેસીટી ” (OBESITY ) જ્યારે સુગર શક્તિ માટે વપરાય નહી ત્યારે એ શારીરમાં ચરબી કે “ફેટ” (FAT ) રૂપે ભેગી થાય..શરીર્નું વજન વધે. ….અને, જ્યારે આ પ્રમાણે થાય ત્યારે, “ઈનસુલીન” જે પ્રમાણે કાર્ય કરે તેમાં તકલીફો ઉભી થાય…અને, સારવાર હોવા છતાં રોગનો જોઈએ તેવો “કન્ટ્રોલ” ના હોય શકે !આથી જ દર્દીઓને વજન ઓછું કરવાની સલાહો હોય છે . (૪) ચિન્તાઓ અને “ઈમોશનલ સ્ટ્રેસીસ” (EMOTIONAL STRESSES ) ‘ચિન્તા ‘ એ અનેક રોગોનું મૂળ હોય છે..તે પ્રમાણે, “ડાયાબીટીસ” માટે પણ ફાળો ભ્સ્જવે…એથી એ દુર કરવા માટે સલાહો હોય છે …જીવનના “સ્ટ્રેસીસ” (STRESSES ) શરીર અંદરનું “વાતાવરણ” બદલે છે ..જુદા જુદા “હોર્મોન્સ” બને એના કારણે “ઈનસુલીન”ની અસર કમ થાય. (૫) ધુમ્રપાન યાને “સ્મોકીન્ગ” (SMOKING ) “સ્મોકીન્ગ” ની ખરાબ અસર અનેક રોગો પર હોય શકે તે પ્રમાણે ડાયાબીટીસ માટે !…આ ટેવ છોડી દીધા બાદ, ડાયાબીટીસનો “કન્ટ્રોલ” સારો હોય શકે એવા પુરાવા ઘણા છે ! (૬) માનવીની ઉંમર યાને “એઈજ” (AGE )  ઉપરના પાંચ માટે માનવ “કન્ટ્રોલ” કરી શકે..પણ ઉંમર પર એનો કાબુ નથી !..જેમ જેમ ઉંમર વધે તેમ તેમ ડાયાબીટીસ થવાની શક્યતાઓ વધે…એથી જે કોઈને આ રોગ ના હોય તો પણ ઘડપણ નજીક આવે તેમ આ રોગની શક્યતા વધે એ જાણી કાંઈ સારૂં ના લાગે ત્યારે કે “રુટીન ચેક”માં લોહીમાં “સુગર”કેટલી છે જાણવું અગત્યનું છે ! (૭) પ્રેગન્ન્સી સાથે “ગેસ્ટેશનલ ડાયાબીટીસ” (GESTATIONAL DIABETES) જ્યારે સ્ત્રી ગર્ભવતી હોય ત્યારે એના શરીરમાં “હોર્મોન્સ”નું વાતાવરણ બદલાય છે..એના કારણે લોહીમાં સુગર વધે છે અને કોઈને ડાયાબીટીસ થાય તેને આ નામે ઓળખ આપી છે ! (૮) કૉઈ દવાઓ લેવાના કારણે (SIDE EFFECTS of some DRUGS)   ખેંચ યાને “સીઝર્સ” (Seizures )ની દવા “ડાઈલાન્ટીન” (DILANTIN ) ..તેમજ અન્ય કારણે “સ્ટેરોઈડ્સ” (STEROIDS ) દવાઓ ડાયાબીટીસ કરે છે (૯) કોઈ ”જેનેટીક” રોગો (GENETIC FACTORS)  કોઈક “જેનેટીક” (Genetics ) રોગો સાથે ડાયાબીટીસ જોવા મળે છે દાખલારૂપે…”ડોન્સ સીન્ડ્રોમ” (Downs Syndrome )…”ટરનર સીન્ડ્રોમ” ( Turner Syndrome) ડાયાબીટીસ રોગ ના ચિન્હો યાને “સીમ્ટ્મ્સ” (SYMPTOMS )  કેવા હોય ? આ સવાલનો જવાબ આપતા પહેલા, આપણે જાણીએ બે જાતના જુદા જુદા નામે ડાયાબીટીસને ! (૧) “ડાયાબીટીસ ટાઈપ વન”(DIABETES TYPE 1) આવા રોગને “ઈનસુલીન ડીપેન્ટ્ડન્ટ ડયાબીટીસ” (INSULIN DEPENDENT DIABETES ) કે “જુવેનાઈલ ઓનસેટ ડયાબીટીસ” (JUVENILE ONSET DIABETES ) કહેવામાં આવે છે….અહી નાના બાળકોમાં આ રોગ હોય અહી,શરીર પોતાની સામે જ “ઓટોએન્ટીબોડીઝ” (AUTOANTIBODIES ) બનાવે, અને જે પેનક્રીઆસના જે સેલ્સ(CELLS ) “ઈનસુલીન” બાનવતા હોય તેને કામ ના કરવા દેય….આ પ્રમાણે હોવાના કારણે બહારથી “ઈનસુલીન “ઈનજેક્સન”થી આપવાની જરૂર પડે! (૨) “ડાયાબીટીશ ટાઈપ ટુ”(DIABETES TYPE 2) આ ડાયાબીટીસને ” નોન ઈનસુલીન ડીપેન્ડન્ટ ડાયાબીટીસ મેલીટસ” (NON INSULIN DEPENDENT DIABETES MELLITUS )  અગર  ” એડ્લ્ટ ઓનસેટ ડયાબીટીસ મેલીટસ ” (ADULT ONSET DIABETES MELLITUS ) કહેવામાં આવે છે…અહી દર્દીનું પેનક્રીઆસ ઈનસુલીન તો બાવી શકે પણ જરૂરત પ્રમાણે ના કરી શકે….એનું કારણ એ કે એના ઈનસુલીન બનાવતા સેલ્સ મરણ પામે કે ઓછા રહે ….જે વ્તક્તીને આ રોગ ના હોય પણ મોટી ઉંમર થતા રોગ જણાય છે…મુખ્ય ભાગે, ડાયાબીટીસના દર્દીઓ  હોય તેઓને આ ટાઈપના રોગના હોય છે !…દવાઓ પહેલા ..અને ત્યારબાદ, ઈનસુલીન સારવાર માટે હોય છે.   હવે, રોગના “સીમ્ટમ્સ” ( ) જાણીએ>>>>( SYMPTOMS of DIABETES)    (૧) ઘણીવાર પેશાબ કરવા જવું ( Polyuria) (૨) વધારે તરસ લાગવી (Increased Thirst ) (૩) વધારે ભુખ લાગવી (Polyphagia ) (૪) શરીરનું વજન ઘટવું (Loss of Body Weight ) (૫) જલ્દી થાક લાગવો (Tiredness) (૬)મસલ્સ કઠણ થઈ ખેંચવા (Muscle Cramps) ( ૭) રાત્રીએ ઘણીવાર પેશાબ કરવા ઉઠવું (Nocturia) (૮) આંખે ઝાંખુ દેખાવું ( Blurred Vision) (૯) પેટમાં દુઃખવું ,,ઉલટી થવી (Abdominal Pain & Vomiting) (૧૦) હાથ/પગે ઝંઝણી થવી કે બહેર મારી જવી (Numbness & Tingling of Hands & legs) ઉપરના ચિન્હો સાથે…. (૧) બરાબર પાણી ના પીવાથી “ડીહાઈડ્રેશન (DEHYDRATION )  કારણે બ્લડ પ્રેસર ઓછું થવું (HYPOTENSION) અને પડી જવું (૨) રાત્રીએ બરાબર ના સુવાથી દિવસમાં બેચેની…કાર્યમા બરબર ધ્યાન ના અપાય (Lack of Sleep..and Difficulty to concentrate ) (૩) વાગ્યું હોય ત્યારે જલ્દી સારૂં ના થવું  …”ઈનફેક્શન” (INFECTION ) થઈ પાકવું (૪) ઘણીવાર પેશાબનું “ઈનફેક્શન” થાવું (Frequent Urine Infections) આ બધું જ ધીરે ધીરે થતું હોય ..ઘણીવાર “કાઈ નથી” કહી એના પર વધારે વિચારો ના કરવાના કારણે રોગ છે કે નહી એની જાણ મોડી થાય છે. અને રોગ છે અની જાણકારી ના હોય તો…લોહીમાં “સુગર” કોઈવાર ખુબ જ વધી જવાથી વ્યક્તી “બેભાન” (COMA ) પણ થઈ શકે !..કૉઈવાર આવી ઘટના થાય ત્યારે જ રોગની જાણ થાય. કોઈવાર…..પગે કે હાથે વાગ્યું હોય અને “ચાંદુ” થયું હોય અને એ પાકે કે સારૂં નાથાય ત્યારે ડોકટર પાસે જતા, રોગ પરખાય !( Non Healing of Wounds)   હવે,…છેલ્લો સવાલ રહે….આ રોગની સારવાર યાને “ટ્રીટમેન્ટ” (TREATMENT ) શું ???…>>>>> તો, એના જવાબરૂપે…..>>>    પ્રથમ દર્દીએ સ્વીકારવાનું રહે કે આ રોગ જીવનભરનો છે ! ( Diabetes is a LIFE LONG DISEASE ) સારવાર કે કાળજી લેવાથી રોગને ધીમો (SLOW DOWN ) કરી શકાય, અને એ રોગથી થતા “કોમ્પ્લીકેશન્સ”(COMPLICATIONS ) જલ્દી ના થાય એવા પગલાઓ લઈ શકાય…અને સારવારથી સર્વ જીવન જીવે તેવું જીવન જીવી શકાય (NORMAL LIFE)   (A)રોગ સારો થાય તે માટે મદદરૂપ થતા કર્યો ( SUPPORTIVE THERAPY or CARE )   આ ઘણી જ અગત્યની વાત છે ! (૧) આ રોગના દર્દીએ રોગ કેવી રીતે થાય વિગેરેનું જણવું અગત્યનું છે આ જ્ઞાન આપવાની પહેલી ફરજ ! (PATIENT EDUCATION)  (૨) કેવો અને કેટલો ખોરાક યોગ્ય કહેવાય તેના પર ધ્યાન આપવું (DIETARY ADJUSTMENTS ) (૩) ચાલવું કે કોઈ કસરત કરવી (WAKING & EXERCISES ) (૪) વજન વધારે હોય તો ઓછું કરવાની સલાહો (REDUCTION in OVERWEIGHT ) (૫) ચિન્તાઓ દુર…”સ્ટ્રેસીસ” (STRESSES) ના રાખવા માટે પ્રયાસો…જેમ કે “મેડીટેશન” ( MEDITATION ) (૬) સીગારેટ પીતા હોય તો એ ટેવ છોડવાની સલાહ( To quit SMOKING) (૭) પગો/હાથોની સંભાળ…કાઈ પગે વાગે નહી(HAND /FOOT CARE) …ચામડી મુલાયમ રહે તે માટે “ક્રીમ” (CREAM) ઉપરની સંભાળ સાથે….ડાયાબીટીસ સાથે થતા રોગો માટે સારવાર પણ અગત્યની છે ! (૧) “હાઈ બ્લડ પ્રેસર ” (HIGH BLOOD PRESSURE)) હોય તો એ માટે દવાઓ (૨) લોહીમાં “કોલેસ્ટ્રોલ” (CHOLESTEROL)  ) વધેલો હોય તો તે માટે સારવાર (૩) હ્રદયની “કોરોનરૉ આરટરી”( CORONARY ARTERIES) સાંકડી થઈ હોય તે માટે સારવાર   (B) રોગના માટે “મેડીકલ ટ્રીટમેન્ટ ” ( MEDICAL TREATMENT)   અહી, આપણે “ટીકડી” (Tablets ) રૂપે મોથી લેવાય એવી દવાઓ …અને “ઈનસુલીન ” વિષે ચર્ચા કરવાની રહે ! (અ). મોથી લેવાતી દવાઓ (ORAL MEDICATIONS)   આજે શોધોના કારણે અનેક નવી નવી દવાઓ મળે છે !..જુદા જુદા રસાયણોથી બનતી આ દવાઓ આ પ્રમાણે છે . (૧) એન્ટીડયાબીટીક દવાઓ (ANTI DIABETIC MEDICINES ) તરીકે મારકેટ કરેલી દવાઓ.. >>>> ”સુફોનીલ યુરીઆ”માંથી (SUPHONYL UREA ) આ દવાઓ પહેલી થઈ હતી..અને હવે તો અમાં પણ નવી નવી દવાઓ મળે છે ! આ દવાઓ “પેનક્રીઆસ ગ્લાન્ડ”પર અસર કરી, વધારે “ઈનસુલીન” બનાવવા માટે મદદરૂપ થાય છે…જુની દવા “ડાયાબીનેસ” (DIABINESE ) …હવે તો નાના નાના ડોઝમાં નવી દવા “ડાયાબેટા”( DIABETA) >>>>>”બાઈગ્વાનાઈડ્સ” ( BIGUANIDES ) આ નામની દવાઓ “લીવર” (LIVER ) પર અસર કરી ત્યાં “ગ્લુકોસ” (Glucose) બનતો ઓછો કરે છે…આ દવાઓમાં છે “મેટફોર્મીન” (METFORMIN ) ….આજે રોગની સારવાર માટે આ અનેકને આપવામાં આવે છે. >>>>>”આલફા ગ્લુકોસાઈડઈઝ ઈનહીબીટર્સ” ( ALPHA GLUCOSIDASE INHIBITORS) આ દવાઓ આંતરડાઓ પર અસર કરે છે…અને, આંતરડામાંથી લોહીમાં જતા “ગ્લુકોસ” ( ) અટકાવવામાં મદદરૂપ થાય છે ..દાખલારૂપે “એકટોસ” (ACTOS) (૨) “થાયાઝોલીડીનડીઓન્સ” (THIAZOLADINEDIONES ) આવી દવાઓ “ઈનસુલીન”ને વધારે અસરકારક બનાવી મદદરૂપ થાય છે …દાખલારૂપે…. (૩) “મેગલીટીનાઈડ્સ” (MEGLITINIDES) આ પેનક્રીઆસ પરે અસર કરી  વધારે “ઈનસુલીન”બનાવવા ફાળો આપે છે …દાખલારૂપે… (૪) “ડી ફેનાઈલ આલાનીન ડેરીવેટીવ્સ” ( D-PHENYLALANINE DERIVATIVES) આ દવાઓ પેનક્રીઆસને વધારે ઈન્સુલીન બનાવવા મદદરૂપ થાય છે..દાખલારૂપે…. (૫) “એમીલીન સીનથેટીક ડેરીવેટીવ્સ” (AMYLIN DERIVATIVES) એમીલીન એ એક શરીરમાં બનતો “હોર્મોન” છે..એના જેવા આકાર અને એના જેવું જ કામ કરતી દવાઓ “ઈન્જેકશ” (INJECTION ) થી આપવામાં આવે છે જેનાથી લોહીમાં “ગ્લુકોસ”નો “કન્ટ્રોલ” વધે છે….જ્યારે “ઈનસુલીન”થી થતી સારવાર દ્વારા પણ “કન્ટ્રોલ” ના હોય ત્યારે,આ દવા સાથમાં આપવામાં આવે છે…એક દવાઓનું નામ છે “પ્રેમલીનટાઈડ” (PRAMLINTIDE ) જેને મારકેટમાં “સીમલીન” (SYMLIN ) કહેવાય છે ! (૬) “ઈનક્રેટીન માઈમાટીક્સ” (INCRETIN MIMETICS ) આ દવાઓ પણ શરીરમાં બનતા હોર્મોન જિવી અસર કરી મદદરૂપ થાય છે…દાખલારૂપે “એક્ષાનાટાઈડ” …યાને ” બાયેટા” (EXENATIDE or BYETTA)   (બ) “ઈનસુલીન થેરાપી (INSULIN THERAPY )   પહેલા ફક્ત પ્રાણીઓના પેનક્રીઆસમાંથી આ દવારૂપે આપવામાં આવતી …આજે તો શોધોના કારણે “સીનથેટીક”(SYNTHETIC ) અને “હુમન ઈન્સુલીન” (HUMAN INSULIN ) જેવી દવાઓ મારકેટમાં મળે છે ! જુદા જુદા નામે વેચાય છે…પણ અહી આટલું જણવાની જરૂર કે….તરત અસર કરે તે “રેગ્યુલર ઈનસુલીન” (REGULAR INSULIN)…….જેની સાથે કાંઈ ફેરફારો કરી  અસર વધારે સમય રહે તેવી ” લોન્ગ એક્ટીન્ગ ઈનસુલીન” (LONG ACTING INSULINS ) અનેક જાતની દવાઓ મળે છે !   જુદા જુદા નામો અંગ્રજીમાં આ પ્રમાણે છે>>>>(1) Regular Insulin  (2) Humalog (3) Novolog ( 4) Zinc Insulin (5) Humulin -N (6) NPH Insulin  (7) Ultra Lente Insulin ( 8) Insulin Glargine or Lantus Insulin..Etc ડોકટર સુગર કેટલી અને ક્યારે વધારે છે એ આધારીત કઈ અને કેટલા ડોઝમાં ” ઈનસુલીન” આપવી એ નક્કી કરે.   (C) પેનક્રીઆટીક આઈલેટ સેલ્સ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ (PRANCREATIC ISLET CELLS TRANSPLANT)   જ્યારે, નાના બાળકોને “ટાઈપ વન”નો રોગ હોય…ઈનસુલીન થેરાપી (Insulin Therapy ) જ એનો આધાર હોય ..એના “કોન્ટ્રોલ”માં તકલીફો હોય ત્યારે, સર્જરી કરી ઈનસુલીન બનાવતા “સેલ્સ” ટ્રાન્સપ્લન્ટ કરાય છે..જે કોઈ હોસ્પીતાલમા થાય છે !   આ પ્રમાણે….. સમયસર રોગની સારવાર કરવી જેથી રોગના “કોમ્પ્લીકેશ્ન્સ” (COMPLICATIONS ) થતા અટકાવવા મદદ થાય…..ખરાબ અસરથી નીચેના “કોમ્પ્લીકેશન્સ” (Complications ) હોય શકે>>> (૧) કિડની પર અસર એટલે ….DIABETIC NEPHROPATHY ( ૨)  આંખો પર અસર એટલે….DIABETIC RETINOPATHY (૩) નર્વ્સ પર અસર એટલે….DIABETIC NEUROPATHY આ સિવાય ….સાથે “હાઈ બ્લડ પ્રસર” ..”હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ” ..કે “કોરોનરી આરટરી ડિઝીઝ” હોય તે પ્રમાણે દવાઓ !   અંતે, મારે આટલું જ કહેવું છે કે….>>> ડાયાબીટીસ એક એવો રોગ છે કે એની શરૂઆત જાણવા માટે ઘણીવાર ઢીલ થાય છે કારણ કે શરૂઆતમાં ચિન્હો એકદમ રોગ વિષે શંકાઓ ના લાવી શકે..પણ જો ફેમીલીમાં આ રોગ હોય તો સારા હોય ત્યારે પણ “બ્લડ ટેસ્ટ” કરાવવું એ એક ફરજ માની કરાવશો તો આ રોગની જલ્દી પરખ હશે….એક્વાર, રોગ છે એ જાણતા એનો “સ્વીકાર” અગત્યનો છે…અને સાથે સાથે, એ પણ સમજવું રહ્યું કે આ રોગ જીવનભર છે….નાબુદ કરવાની શક્યતાનો મોહ છોડી, કેવી રીતે બ્લડ સુગર લેવલ “નોરમલ” જેવા રાખવા એ પર ધ્યાન આપી “ડોકટરી સલાહો”નું પાલન કરવું ….જે થકી, જ્યારે ડોકટર “હીમોગ્લોબીન  એ વન સી” (Hemoglobin A1C )નો ટેસ્ટ કરે ત્યારે “નોરમલ” હોય કે “નોરમલ જેવું ” હોય ! આજે અનેક કહેવાવાળા હોય છે કે ” આ પાનનો દવા” કે “આ મુળીયાની દવા” કે પછી, “કારેલા” વિગેરેથી રોગ નાબુદ….હા, કડવા તત્વો ખાવાથી “થોડી સારી અસર” હોય શકે..કદાચ કોઈમાં “ઔષદી” તત્વો હોય શકે, અને રોગના “કન્ટ્રોલ”માટે સહકાર આપે..પણ જયારે “દાવો” હોય કે રોગ આનાથી “નાબુદ” ત્યારે જરા વિચારી કરજો…એવી સારવારથી સારૂં લાગે તો ભલે ચાલુ રાખો ..પણ સમય સમયે ડોકટર પાસે જઈ “બ્લડ ટેસ્ટ” જરૂર કરાવજો ! “એલોપથી” માં ઉપર મુજબની સારવાર છે..ભવિષ્યમાં શોધોના કારણે “જીભ નીચે ઈનસુલીન” હોય શકે…”જિન્સ”પર શોધોના કારણે દવાઓ લેવાની ના રહે.., કે પછી, “ઈનસુલીન બનવતા પેનક્રીઆસના ‘બીટા સેલ્સ’ લેબોરેટરીમાં બનાવી આ રોગને “નાબુદ” કરશે..કોણ જાણે ?? કદાચ આ પોસ્ટમાં ઘણી જ માહિતી મુકાય છે !   તેમ છતાં, આ વાંચી, તમારી “ડયાબીટીસ”ની સમજ જો વધી ..તો મારો આ પોસ્ટ પ્રગટ કરવાનો હેતુ પુર્ણ થયો એવું હું માનીશ !….અને, હૈયે ખુશી અનુભવીશ !   અનેકને ડયાબીટીસનો રોગ હોય, એથી મારી વિનંતી છે કે તમારા સગા-સ્નેહીઓ કે મિત્રોને આ પોસ્ટ વાંચવા જરૂર કહેશો તો મને ખુબ જ આનંદ થશે !   >>>>ડો. ચંદ્રવદન     FEW   WORDS …   Today it is Wednesday…and it is October, 13th 2010….and it is my Birthday ! I am publishing a HEALTH Post as a  QUESTION & ANSWER …& it is on DIABETES MELLITUS.   Diabtetes Mellitus is a Disease that affect so many people. I thought that by this Post , many will understand this disease better…..and will  become serious to take care with the body with the DIET..EXERCISES,,,& the needed MEDICINES..oral medications..& if needed take INSULIN as per the Advices of the Doctors. If one take the treatment, he/she can CONTROL the Disease…prevent or delays the COMPLICATOIONS….& thus able to PROLONG LIFE….& have “better Life”. The Future Treatment of this Disease can change with the newer discoveries on GENES…or STEM CELL RESEARCH & the TRANSPLANTATION of  BETA CELLS of the Pancreas that produce the INSUIN !   One tool in the management of this Disease is the Hemoglobin A1C ( Hb A1C) …if elevated it means your Diabetes is NOT CONTROLLED well ! ( Normal Level 5-6…if diabetes the Doctors want it to be lees than 7 & close to 6 with the Treatment ) The Diagrams may assist you to understand where the Insulin producing Organ PANCREAS is located in the Body.   I hope you enjoyed reading this Post !   Hoping to see you on this Blog for theNew Post on HEALTH !   DR. CHANDRAVADAN MISTRY

માનવ તંદુરસ્તી (૨૦) …”ડોકટરપૂકાર” (૫)…પ્રોસ્ટેટ ગ્લાન્ડ વિષે !

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

માનવ તંદુરસ્તી (૨૦) …”ડોકટરપૂકાર” (૫)

તમે ” રીપ્રોડક્ટીવ સીસ્ટમ”ની પોસ્ટ વાંચી હશે !

આ પોસ્ટમાં પ્રતિભાવરૂપે પ્રજ્ઞાજુબેન વ્યાસે આપેલી “પ્રોસ્ટેટ કેન્સર”નૉ માહિતી વાંચી હશે !

ઘણીવાર, વડીલ પુરૂષોની સાથે ચર્ચાઓ કરતા, “પ્રોસ્ટ્રેટની સર્જરી” કરાવી…કે પછી, “મને તો ડોકરરે કહ્યું કે તને “પ્રોસ્ટ્રેટનો પ્રોબલેમ ” છે …પણ જ્યારે એ વિષે વધુ ચર્ચાઓ કરતા જાણવા મળે કે પ્રોસ્ટેટ વિષેનું “સમજ કે જ્ઞાન” અલ્પ હોય છે !

આથી, આ વિષયે કંઈક કહેવું યોગ્ય જ હશે !

 

તો સવાલ રહે>>>>>>

પ્રોસ્ટ્રેટ એટલે શું ?

“પ્રોસ્ટ્રેટનો પ્રોબલેમ એટલે શું હોય શકે ??

જરા વિગતે સમજાવશો ?

પ્રોસ્ટેટ ગ્લાન્ડ વિષે !

 

 

અને, “ડોકટરપૂકાર”રૂપી જવાબ હોય>>>>>

તમે ફરી “રીપ્રોડક્ટીવ સીસ્ટમ”ની પોસ્ટ વાંચો..અને સાથે પ્રગટ કરેલા પીકચરો નિહાળી “પ્રોસ્ટેટ ગ્લાન્ડ” ક્યાં છે તે જાણો !

હવે,….સવાલોનો પુરો જવાબ…..>>>>

“પ્રોસ્ટ્ર્ટ” એટલે શું ?

પ્રોસ્ટ્રેટ એક નાનો ગ્લાન્ડ છે..જે યુરીનરી બ્લેડરની નીચે છે અને, એના બે “લોબ્સ” વચ્ચેથી પેશાબની સાંકડી નળી “યુરેથ્રા” ( ) પસાર થાય છે….આ જાણવું જરૂરીત છે કારણ કે એ જાણતા, એ ગ્લાન્ડના રોગોને વધારે સમજી શકાય છે !…આ બ્લાન્ડમા બનતો રસ “સ્પ્રમાટીક ફ્લુઈડ” સાથે ભળી જતા, “રીપ્રોડક્શ”માં અગત્યનો ફાળો આપે છે !

પ્રોસ્ટ્ર્ટનો “પ્રોબ્લેમ” યાને બિમારી એટલે શું ???

આ પ્રોસ્ટ્રેટ ગ્લાન્ડમાં જુદી જુદી બિમારી હોય શકે !…પણ,..જયારે, કોઈ કહે કે મને “પ્રોસ્ટ્રેટનો પ્રોબ્લેમ” છે ત્યારે ૯૦થી વધારે ટકા એ મોટા થયેલા ગ્લાન્ડની વાતો કરે..જેને “બેનાઈન પ્રોસ્રેટીક હાઈપરપ્લેસીઆ” ( BENIGN PROSTATIC HYPERPLASIA or often called BPH)

ચાલો, તેમ છતાં, આપણે જુદા જુદા રોગો વિષે જાણીએ !

 

(૧) “પ્રોસ્ટ્રેટાઈતીસ” (PROSATITIS )

 

જ્યારે, ગ્લાન્ડ પરે કારણોસર સોજો આવે યાને “ઈનફ્લેમેશન” (INFLAMATION ) થાય ત્યારે “પ્રોસ્ટ્રેટાઈટીસ” (PROSATITIS ) છે એવું કહેવામાં આવે…અનેકવાર બેક્ટેરીઆ(BACTERIA ) જતુંઓના “ઈનફેક્શન”ના કારણે હોય..ત્યારે પેટ્ના નીચેના ભાગમાં દુઃખાવો, ફરી ફરી પેશાબ થવો એવા ચિન્હો હોય ..પેશાબમાં ઈનફેક્શ છે હોય એવું લાગે પણ પેશાબ તપાસતા એ બરાબર હોય..”એન્ટીબાયોટીક્સ” (ANTOBIOTICS )દવાઓથી રાહત મળે ..ઘણીવાર લાંબા સમય માટે દવાઓ લેવી પડે !…આવી બિમારી પુરૂષોમાં કોઈવાર હોય, અને તે પણ જ્યારે એ ગ્લાન્ડ વધી ગયો હોય ત્યારે !

 

(૨) “બેનાઈન પ્રોસ્ર્ટેટીક હાઈપરપ્લેસીઆ” (BENIGN PROSTATIC HAPERPLASIA…BPH )

 

આનો અર્થ એટલો જ કે….ગ્લાન્ડની સાઈઝ મોટી છે અને એ “કેન્સર નથી “…અહી “બેનાઈન” ( )નો અર્થ જે થયું છે તે “કેન્સર”નથી !

જન્મ પછી, આ ગ્લાન્ડ એની “નોરમલ”માં હોય..ત્યારબાદ,પુરૂષોની ઉંમર વધતા એ મોટો થતો જાય…અને, ૫૦વર્ષની ઉંમરે ૫૦ ટકા જેવા પુરૂષોનો “પ્રોસ્ટ્રેટ ગ્લાન્ડ” (PROSTATE GLAND ) મોટો થઈ ગયો હોય ..પણ એમાંથી ૧૦ ટકા પુરૂષોને સારવારની જરૂરત પડે કારણ કે એઓને પેશાબ કરવા માટે કે અન્ય તકલીફો હોય !

પ્રથમ જ્યારે ચિન્હો કે ત્કલીફો કારણે આ પ્રોબ્લેમની શંકા થાય ત્યારે “ઉલ્ટ્રાસાઉન્ડ” કરાવાની સલાહ હોય છે..સાથે સાથે “બ્લડ” અને “યુરીન” ટેસ્ટો (BLOOD & URINE TESTS  ) કરાવવાની સલાહો હોય છે ..અહી “પ્રોસ્ટ્રેટ સ્પેસીફીક એન્ટીજન,,યાને “પી એસ એ”  (PROSTATE SPECIFIC ANTIGEN or PSA ) ની ટેસ્ટ અગત્યની છે કારણ કે એ “નોરમલ” હોય તો ડોકટર ભારપુર્વક કહી શકે કે “તને કેન્સર જેવું નથી ” !

 

આ રોગના ચિન્હો યાને “સિમ્પ્ટમ્સ” (SYMPTOMS ) શું ???

  

આ જાણવું પણ અગત્યનું છે કારણ કે એ જાણતા તમે શંકાઓ સાથે તમે “ડોકટરી સલાહો” જલ્દી લેવા જાઓ !

(૧) વધારે વાર પેશાબ કરવા જવું( INCREASE FREQUENCY of URINATION)

(૨) પેશાબ એકદમ ના શરૂ થાય..થોડા દબાણ અને થોડી વાર લાગે ( DELAY in INITIATING URINATION)

(૩) રાત્રીએ અનેકવાર પેશાબ કરવા ઉઠવું પડે ( NOCTURIA)

(૪) પેશાબની ધાર જોઈએ તેવા ફોર્સમાં ના હોય કે “ડ્રીબલ” (DRIBLING of URINE ) થાય

(૫) પેશાબ કરતા ઝાર કે દુઃખાવો ( PAIN or BURNING in URINATION)

(૬) પેશાબ કરી લીધા બાદ, એવું થાય કે હજુ બ્લેડરમા પેશાબ બકી રહી ગયો છે ( FEELING of INCOMPLETE EMPYING of the BLADDER)

આ બધા કારણો/તકલીફો સાથે પુરૂષ રાત્રીએ પેશાબ કરવા અનેકવાર ઉઠતા, એની ઉંગ બગડે છે જેની અસર શરીરની તંદુરસ્તી પર પડે છે ..એ ત્યારે “ડોકટરી સલાહો” લેવા તૈયાર થાય છે !

 

તો,,હવે સારવાર શું ??

 

(૧) દવાઓરૂપી સારવાર  ( MEDICAL TREATMENT) 

 

જ્યારે પ્રથમવાર, રોગી ડોકટરને મળે ત્યારે “ટેસ્ટો” બાદ “ડાયાગ્નોસીસ” (DIAGNOSIS ) થઈ જાય ત્યાર બાદ, દવાઓ લેવાની સલાહ હોય !

>>>આલ્ફા બ્લોકર્સ ( ) દવાઓ હોય શકે ..દાખલારૂપે..હાઈટ્રીન (HYTRIN ) ..કે “ફ્લોમેક્ષ” (FLOMAX)

>>>આલ્ફા રીડ્ક્ટેઈસ ઈનહીબીટર્સ (ALPHA REDUCTASE INHIBITORS ) નામની દવાઓ ..દાખલારૂપે…”પ્રોસ્કાર” (PROSCAR )  કે “એવોડાર્ટ” (AVODART )

 

(૨) સર્જરી કરી પ્રોસ્ટ્રેટ ગ્લાન્ડને કાઢી નાંખવો (PROSTATECTOMY )

પહેલા આ સર્જરી એક મોટી સર્જરી હતી …હવે તો “લેપરોસ્કોપી” ( ) થી પણ આ શક્ય છે

આ ગ્લાન્ડ કાઢી નાખ્યા બાદ, થોડી “ઈરેલ્ટાઈલ ડીસફુક્ષન” (ERECTILE DYSFUNCTION ) તકલીફ હોય શકે !…પણ પેશાબની તકલીફો દુર  થાય છે. આ સર્જરી કરાવવી યોગ્ય અને અગત્યની છે કારણ કે જો પેશાબનળી એકદમ બંધ થાય તો પેશાબ યુરીનરી બ્લેડર ભર્યા બાદ યુરેટરો દ્વારા ઉપર કિડનૉઓમાં જાય..અને ત્યાં “હાઈડ્રોનેફ્રોસીસ “(HYDRONEPHROSIS ) થાય ..જેના કારણે “કિડની ફેલીયર “( KIDNEY FAILURE) પણ થઈ શકે !

 

હવે. મારે અગત્યનું કહેવું છે>>>>પુરૂષો ઘણીવાર તકલીફોને ગણકારે નહી….તકલીફો વધી સહન ના થાય ત્યારે ઉપચાર કરવા તૈયાર થાય છે…એ ઢીલના કારણે કદાચ એ રોગ જો “કેન્સર” હોય તો એના “ડાયાગ્નોસીસ”માં મોડું થાય, કે જેના માટે જીવનભર અફસોસ રહી જાય ! હું તો એ સલાહ આપું કે ૫૦ કે વધુ ઉંમર થાય એટલે દરેક પુરૂષે એકવાર ડોકટરને મળી, બ્લડ ટેસ્ટ કરાવી એના “પી અસ એ” લેવેલને જાણવો જોઈએ ..ભલે પેશાબની તકલીફો હોય કે નહી !..બીજું કે સમયસર સારવાર કરવાથી “રિનલ કે કિડની ફેલીયર”થતા અટકાવી શકો છો !

આજની પોસ્ટ ગમી ?

આ સલાહો ફક્ત પુરૂષો માટે જ નથી !….પત્ની તરીકે નારી પણ ભાગ ભજવી શકે છે !…પતિને ડોકટર પાસે સલાહો આપીને !

જે વાંચ્યું તેથી તમારી “સમજઃ માં વધારો થયો તો મને ખુશી હશે !

 

>>>>ડો. ચંદ્રવદન

 

FEW  WORDS…

Today’s Post is about the PROSTATE GLAND !

It tells what this Gland is & where it is located in the Male Human Body.

Men as they age, the Prostate Gland size increases….many have ENLARGED PROSTATE….this may be asympomatic in many…some may have mild sympoms…some have SEVERE Symptoms..and a FEW may need the Surgery to remove the Gland.

The most IMPORTANT MESSAGE in this Post is that ALL MEN whether having symptoms or not MUST see a Doctor after 50, and have the Blood Test to find out the PSA Levels…If high, it suggest the possibility of the PROSTATE CANCER, needing further investigations & Follow Ups.

 

I hope you like this Post !

 

 

DR. CHANDRAVADAN MISTRY

 

માનવ તંદુરસ્તી (૧૯) … “ચંદ્રપૂકાર”માં “ડોકટરપૂકાર” (૪)…રીનલ ફેલીયર/ડાયાલસીસ/ટ્રાન્સપ્લાન્ટ

 

HEMO DIALYSIS MACHINE     Stages of Chronic Kidney Disease Stage Description GFR Level Normal kidney function Healthy kidneys 90 mL/min or more Stage 1 Kidney damage with normal or high GFR 90 mL/min or more Stage 2 Kidney damage and mild decrease in GFR 60 to 89 mL/min Stage 3 Moderate decrease in GFR 30 to 59 mL/min Stage 4 Severe decrease in GFR 15 to 29 mL/min Stage 5 Kidney failure Less than 15 mL/min or on dialysis         માનવ તંદુરસ્તી (૧૯) … “ચંદ્રપૂકાર”માં “ડોકટરપૂકાર” (૪) આજની પોસ્ટ સવાલ-જવાબરૂપી પોસ્ટ છે !  તમે આગળ “તંદુરસ્તી”ની પોસ્ટો વાંચ્યા બાદ, અત્યારે, બીજી છે (૬) પોસ્ટો જુદી જુદી સીસ્ટમો વિષે વાંચી. અને, આથી કુલ્લે ૧૮ પોસ્ટો વાંચી. હવે, સવાલ-જવાબરૂપી પોસ્ટ વાંચી રહ્યા છો !   એક સવાલ કે સવાલો>>>>>   રીનલ ફેલીયર/ડાયાલસીસ/ટ્રાન્સપ્લાન્ટ   અત્યારની પોસ્ટોમાં એક પોસ્ટ હતી “કિડની અને યુરીનરી સીસ્ટમ” ….એ ફરી વાંચો ..અને સાથે સાથે એના પ્રતિભાવો વાંચતા, તમે “કિડની કે રીનલ ફેલીયર” ના અનેક કારણો જાણી શકશો. પણ,…..સવાલો રહે છે ….>>>> કીડની કે રીનલ ફેલીયર એટલે શું ? એવા ફેલીયર માટે શું કરવું કે એનો ઉપચાર શું ? “ડાયાલસીસ” ( )  અને “કિડની કે રીનલ “ટ્રાન્સપ્લાન્ટ” (  ) એટલે શું ? એ વિષે કાંઈ સમજાવશો ?   એના જવાબરૂપે “ડોકટર પૂકાર” >>>>>> (A) પ્રથમ, રીનલ ફેલીયર એટલે શું તે સમજીએ ! જ્યારે, “કિડનીઓ” એ જે કાર્ય કરતી હોય તે ના કરી શકે ત્યારે આપણે કહીએ કે આ માનવીને “કિડની ફેલીયર” થયું છે…અહી એ જાણવું અગત્યનું છે કે એક કિડની ખરાબ હોય તો બીજી કિડની આ કાર્ય ઉપાદી લેય છે …આથી જ્યારે શરીરની બન્ને કિડનીઓ બરાબર કામ ના કરે ત્યારે જ આ હોય શકે ! નોરમલ કિડનીઓ ૯૦-૧૦૦ ટકા કાર્ય કરે…પણ જ્યારે ૧૦-૧૫ ટકા કે ઓછું કાર્ય શક્ય હોય ત્યારે શરીર પર ખરાબ અસરો થવા લાગે ..અને ત્યારે, એ કાર્ય “સારવાર”થી થાય તો જ માનવીનું જીવન ટકી રહે ..એ સારવાર હોય…….>>>>>> (૧)  “રીનલ યાને કિડની ડાયાલસીસ” (RENAL or KIDNEY DIALYSIS ) (૨) “કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ”  (KIDNEY TRANSPLANT )  અહી જે માનવીની બન્ને કિડની કામ નાકરે ત્યારે સર્જરી કરી એના દેહમાં પેટની અંદર “કામ કરતી કોઈની કિડની ” મુકી જીવનદાન આપવું …અહી મુકાયેલી કિડનીને “ટ્રાન્સપ્લાન્ટેડ કિડની” (TRANSPLANTED KIDNEY ) કહેવામાં આવે છે. “રીનલ ફેલીયર” જલ્દી કે ધીરે ધીરે થાય..અને એ આધારીત ….. (૧) “એક્યુટ રીનલ ફેલીયર” (ACUTE RENAL FAILURE ) (૨) “ક્રોનીક રીનલ ફેલીયર ” (CHRONIC RENAL FAILURE ) કોઈવાર, ગંભીર બિમારીના કારણે “એક્યુટ રીનલ ફેલીયર” (ACUTE RENAL FAILURE ) થાય ત્યારે એવા રોગની સારવાર સાથે “ટેમ્પેરરી ડયાલસીસ” કરવાથી એ કીડનીઓ “નોરમલ” કામ કરતી થઈ જાય ..તો કોઈવાર, કીડનીનું કામ પહેલા જેવું ના રહે અને જરા “રીનલ ફેલીયર”ની અસર રહી જાય ! જ્યારે, ધીરે ધીરે “ફેઈલ” થતી જાય ત્યારે આપણે “બ્લડ ટેસ્ટો આધારીત જુદી જુદી સ્ટેજો (STAGES )માં રોગ છે એવું કહીએ …..નોરમલ કિડની એક મીનીટમાં  ૯૦થી વધારે cc ના લોહીને “ફીલટર ” (FILTER ) કરી શકે ….એનાથી ઓછું કાર્ય એટલે “ફેલીયર” …અને જ્યારે ૩૦cc થી ઓછું હોય ત્યારે ૪થી ૫મી સ્ટેઈજ (4th & 5th Stage of Chronic Renal Failure  ) નું ફેલીયર  હોય અને ત્યારે  “ડયાલસીસ” કે “રીનલ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ”ની જરૂરત પડે ! રીનલ ફેલીયરના ચિન્હો શું ? કેવી રીતે એની ખબર પડે ?? જ્યારે, કિડની એનું કામ ના કરી શકે ત્યારે એના રોગીને નીચે મુજબના “સીમ્પટમ” હોય શકે……>>>> (૧) થાક લાગવો  ( Feeling Tired) (૨) ચેહેરા કે પગે સોજા આવવા (Swelling of Face or Legs) (૩) ઉલટી થવી ( Vomitting) (૪) સુવા માટે તકલીફ ..(Difficulty to Sleep) (૫) બરાબર ભુખ ના લાગવી ( No Appetite) (૬) મોંમાંથી બુરી ગંધ (Foul Smell from the Mouth) (૭) મનની સ્થીરતા ના રહે અને કંઈમા ધ્યાન ના આપી શકાય ( Unable to Concentrate) ( ૮) પગે કે હાથે “ઝાઝણી” કે એવા ચિન્હો ( Numbness or Tingling of Hands or Feet ) (૯) આખા શરીરે ખજવાળ (Itchiing of the Body)    સારવાર…>>> (A ) ડાયાલસીસ ” અહી બે જાતની સારવાર હોય શકે ! (૧) “પેરીટોનીઅલ ડાયાલસીસ ” (PERITONEAL DIALYSIS)  અહી, લોહીને બહાર લઈ જવા વગર સારવાર હોય શકે !….અહી પેટમાં “કેથેટર” (Catheter ) મુકી, પેટની “પેરીટોનીઅલ કેવીટી “( Peritoneal Cavity)માં સ્પેસીઅલ ફ્લુઈડ (Special Fluid ) મુકી ત્યાં થોડો સમય રાખવાથી ત્યાં આવતા લોહીમાંથી અશુધ્ધ તત્વો પેટમા જઈ શકે ..અહી “પેરીટોનીઅલ મેમ્બ્રેઈન (Peritoneeal Membrane ) એક મોટા “ફીલટર ” તરીકે કામ કરે ..આવા “એક્ષચેઈજો (EXCHANGES ) ઘણા કરવા પડે …અને રોજ કરવાનું રહે …આ પ્રમાણે કરતા, પેટમા “ઈનફેક્શન” (Infection ) થવાની સંભવતા રહે છે ! (૨) “હેમો ડાયાલસીસ” (HEMO DIALYSIS ) “હીમો” એટલે બ્લડ !….યાને અહી, રોગીના હાથમાં એની “આરટરી” (ARTERY ) અને “વેઈન” (VEIN ) ને જોડી એ જ્ગ્યાએ નળીઓ ફુલે છે …આને “એ.વી ફીસ્ટુલા” (A. V. FISTULA ) કહેવામાં આવે છે …જ્યારે “ડાયાલીસ” કરવાનો સમય થાય ત્યારે મશીનની નળીઓ શરીરના ભમણ કરતા લોહીને મશીન તરફ લઈ જવામાં આવે …અહી મશીનના “ફીલટર” દ્વારા લોહી શુધ્ધ થઈ જાય….આ પ્રમાણે થતા, ૪-૫ કલાકો થઈ જાય..અને આવું કર્યા બાદ, થોડા સમય માટે દેહનું વાતાવરણ યોગ્ય બની જાય ..એને સારૂં લાગે !…પણ, આ ફરી કરવાનું રહે..લગભગ એક અઠવાડીએ ત્રણ ( ૩) વાર કરવું પડે ! (B) “કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ” (KIDANEY TRANSPLANT ) જ્યારે, બન્ને કિડનીઓ કામ ના કરતી હોય ત્યારે, એની સારવારરૂપે સર્જરી કરી નવી કામ કરતી કિડની આપવાનો સવાલ આવે !…આ સારવારથી રોગીને જીવન દાન મળે છે …ડાયાલસીસથી જીવનદોર જે લાંબી થાય તેના કરતા. ૧૦-૧૫ વર્ષ લાંબુ આયુષ્ય હોય શકે છે ! અહી કેવી કિડની મળે તે આધારીત>>> (૧) જીવતો દાન આપનાર યાને “લીવીન્ગ ડોનર” (LIVING DONOR ) કહેવાય (૨) માનવી મરણ પામે ત્યારે એની ઈચ્છા મુજબ કિડનીઓ અના શરીરમાંથી કાઢી બેન્કમાંથી લેવામાં આવે ત્યારે “કાડાવરીક ડોનર” (CADAVARIC DONOR ) કહેવાય ! કેવી રીતે આ “ટ્રાન્સપ્લાન્ટ” થાય ??? જે “ડોનર”નૉ કિડની હોય તેને રોગીના શરીરમાં સર્જરી કરી મુકવાની રહે …..એ કિડની “યોગ્ય” છે કે નહી તે પહેલું નક્કી કરવું પડે…ત્યારબાદ, ઓપરેશન !…કામ ના કરતી કિડનીઓને તેમ જ રહેવા દેય..અને, નવી કિડની ને જારા નીચે “ઈલીઆક ફોસા” ( ) માં મુકી, એની “રીનલ આરટરી” (Renal Artery ) ને રોગીની ”એક્ષટરનલ ઈલીઆક આરટરી” (External Iliac Artery ) સાથે જોડવામાં આવે..અને એની “રીનલ વેઈન”ને “રોગીની “એક્ષટરનલ ઈલીઆક વેઈન ” (External Iliac Vein ) સાથે જોડવામા આવે..અને છેલ્લે એના “યુરેટર”(Ureter ) ને રોગીના “યુરેટર” સાથે જોડતા નવી કિડની માં બનતો “પેશાબ” “યુરીનરી બ્લેડર” (Urinary Bladder ) માં જઈ બહાર આવી શકે ! આ “ટ્રાન્સપ્લાન્ટ “કરેલી કિડની ને યુરીન બનાવી બરાબર કરતા થોડા દિવસો લાગે ( લીવીન્ગ ડોનર હોય તો ૩-૪ દિવસ…અને કેડાવરીક હોય તો ૭-૧૫ દિવસ) ….આ ઓપરેશન કરતા પાંચ ( ૫) કલાક થાય….અને આ ઓપરેશનની સફળતા માટે રોગીનો દેહ  આ નવી કિડનિ સામે “એન્ટબોડીઝ” ( ) ના બનાવે તે માટે “ઈમ્યુનોસપ્રેસન્ટ” (IMMUNOSUPPRESSANT ) દવાઓ આપવી પડે..જે “જીવનભર” લેવી પડે છે !   હવે મારે એક અગત્યનું કહેવું છે……કિડનીનું દાન એ એક મોટું દાન છે !….જો કોઈ કિડની દાનરૂપે આપવાનો નિર્ણય કરે ત્યારે એ એની બે કિડની આપી એ રોગીઓને “જીવન દાન” આપી શકે છે..આ કંઈ નાની વાત નથી !….આ ચર્ચા “ઓરગન ડોનેશન”નો મહિમા આપે છે   આંખનીકોર્નીયા, કે અન્ય ઓરગનો દાનમાં આપી શકાય છે ! …..ભારતમાં આ શુભ કાર્યનો વધુ પ્રચાર થાય એવી આશાભરી પ્રાર્થના ! આ પોસ્ટ વાંચવા તમોને ગમે…આ પોસ્ટ વાંચી તમારી રોગ કે માનવ દેહ વિષે સમજ વધે …એવી મારી આશા છે ! તમે પણ આ પોસ્ટ વાંચી, તમારા “બે શબ્દો ” જરૂરથી લખશો એવી બીજી આશા ! >>>>ડો. ચંદ્રવદન    FEW  WORDS… Today’s Post is a Question-Answer Post. It is a discussion on RENAL FAILURE , its CAUSES…and then the TREATMENT for the CHRONIC RENAL FAILURE with DIALYSIS ..and eventually with the KIDNEY TRANSPLANT. It stresses the importance of KIDNEY DONATONS…which can give a NEW LIFE to another HUMAN BEING !…Thus, the ORGAN DONATION can be one of the BEST GIFT  from  any  individual !

DR. CHANDRAVADAN MISTRY

માનવ તંદુરસ્તી (૧૮) “ડરમાટોલોજી” …DERMATOLOGY

 

 

 

 

 

માનવ તંદુરસ્તી (૧૮) “ડરમાટોલોજી” …DERMATOLOGY માનવ દેહની ચામડી…..અને એ વિષે ચર્ચા એટલે “ડરમાટોલોજી ” (Dermatology) !   તમે મને તરત પ્રશ્ર્ન કરશો કે ચામડી તે કેવી રીતે એક સીસ્ટમ કહેવાય ?   ચામડીને માનવ દેહના એક “ઓરગન” (Organ) તરીકે ગણવામાં આવી છે, જેનો બહારના ભાગ “એપીથેલીઅમ” (Epithelium)થી બનેલો છે તેને “એપીડરમીસ ” (Epidermis) કહેવાય છે , અને એની નીચે બીજા બે ભાગો છે …આ પ્રમાણે, ત્રણ વિભાગોમાં આપણે ચામડીને નિહાળી શકીએ.   (૧) “એપીડરમીસ” (Epidermis )   (૨) “ડરમીસ” (Dermis )   (૩) ” સબક્યુટીસ” (Subcutis) કે “હાઈપોડરમીસ” (Hypodermis).   હવે, તમે આ પોસ્ટ સાથે પ્રગટ કરેલા પીકચર/ડાયાગ્રામ  (Picture/Diagram) નિહાળો !   તમોને ખ્યાલ આવશે કે ચામડીના અંદરમા ભાગમાં નાના “બ્લડ વેસલ્સ” (Blood Vessels ) “નર્વસ” (Nerves ) તેમજ “લીમ્ફાટીક્સ” (Lymphatics ) અને “સ્વેટ ગ્લાન્ડસ”( Sweat Glands) સાથે બીજા ગ્લાન્ડસ પણ છે….આથી, માનવ દેહનો જીવતો જાગતો ભાગ !…આટલી સરસ ગોઠવણી થઈ હોય તો એ એક “સીસ્ટમ” નામે ઓળખાય તે યોગ્ય જ કહેવાય ને ?   હવે, તમે ફરી ડાયાગ્રામ્સ (Diagrams) નિહાળો !   માનવ શરીરની બહાર ચામડીના વાળો (Hairs) ની શરૂઆત નીચેના ભાગમાંથી થાય છે…એ “રુટ્સ” (Roots)માંથી બહાર આવે છે અને મોટો થાય છે….સાથે છે પરસેવા યાને “સ્વેટ” (Sweat) બનાવતા “સ્વેટ ગ્લાન્ડ”( Sweat Gland)..અને નજીકમાં છે તેલ-જેવો પ્રદાર્થ બનાવતો “સીબેસીઅસ ગ્લાન્ડ” (Sebaceous Gland) …અને, ચામડીને રંગ આપતા “મેલાનોસાઈટ્સ” (Melanocytes) જેની અંદર છે “મેલાનીન પીગમેન્ટ” (Melanin Pigment) …..અને ચામડીને પણ બરાબર રાખવા માટે છે “પીલાઈ મસલ્સ” (Pili Muscles)  ! આખા શરીરની ચામડીને એક “ઓરગન”રૂપે નિહાળતા, એ માનવ દેહનો એક મોટામાં મોટો “ઓરગન” છે. માનવ દેહના કુલ્લે જે વજન હોય તેમાં ૧૫% ચામડીનું વજન હોય છે !   તો, ચામડી શું કાર્ય કરે અને શા માટે માનવ દેહ માટે અગત્ય કહેવાય ? ચામડીમાં આવેલા નર્વ્સ (Nerves) ના કારણે માનવી સ્પર્શ યાને “ટચ” (Touch) નો અનુભવ કરી શકે ….આ અગત્યનું કાર્ય કહેવાય ને ?   ચામડી દ્વારા વાળો શરીરને ઠંડક અને રક્ષણ આપે છે ….આ પણ અગત્ય જ કહેવાય ને ?   ચામડી દ્વારા પરસેવા કે સ્વેટ (Sweat) શરીર બહાર આવી શકે…આ માનવ દેહની અંદરના પાણીના પ્રમાણનો “કન્ટ્રોલ” (Control) કરવામાં મદદરૂપ થાય , સાથે “સોલ્ટ” (Salt) નો કન્ટ્રોલ પણ ખરો…આ પરસેવારૂપી પાણીથી ચામડીને ઠંડક પણ મળે છે અને સુંવાળી રાખવા ફાળો આપે છે…અને શરીરનું એક સરખું અંદરનું “ટેમ્પરેચર” (Temperature) ૯૮ની નજીક રાખવા માટે ફાળો આપે છે….. હેવે તમે કહો ચામડી કેટલું બધુ કામ કરે છે ….આટલું કાર્ય કરે તેને અગત્યનો ભાગ જ કહેવાય ને ?   પરસેવા સાથે “સેબાસીઅસ ગ્લાન્ડસ” (Sebaceous Glands) મારફતે તેલ જવો પ્રદાર્થ ચામડી પર લાવી ચામડીને સુંવાળી રાખે છે…અને, ચામડીના કારણે જતુંઓ વિગેરે શરીરની અંદર ના જઈ શકે…યાને શરીરનું રક્ષણ !…અને, ચામડીની અંદર આવેલા “લેન્ગર્હાન્સ સેલ્સ” (Langerhans Cells ) ” ઈમ્યુન સીસ્ટમ” (Immune System ) ને પણ “એલર્ટ” (alert) કરે છે..જેથી શરીરનું રક્ષણ શક્ય થાય છે !…..આટલું કાર્ય ઘણું જ કહેવાય !…હવે તો તમે માનશો કે ખરેખર ચામડી માનવ દેહની એક અગત્યની “સીસ્ટમ ” છે !    માનવ ચામડીમાં “વાઈટામીન ડી”  (Vitamin D ) બને છે જે હાડકાઓમાં “કેલસીઅમ” (Calcium ) મુકવા માટે મદદરૂપ થાય છે,…અને સાથે સાથે અહી ચામડીમાં “વીટામીન બી” (Vitamin B ) માટે પણ ફાળો આપે છે !…આ કાર્ય પણ કેટલું અગત્યનું કહેવાય !   તમે માનવ દેહની ચામડી વિષે જાણ્યું.   તમે જે જાણતા હતા તેનાથી જરા વધુ જાણ્યું કે નહી ?   આ બધુ જાણેલું હોય તો ફરી એ તાજું થઈ ગયું !   આશા છે કે આ પોસ્ટ તમોને ગમી હશે !   ડોકટર ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી.   DERMATOLOGY This Post is about the “General Information”on Human Skin, which can be regarded as the Largest Organ of the Human Body, making about 15% of the Total Body Weight. It is made up of 3 Layers, namely… (1) Epidermis (2) Dermis (3) Hypodermis If you see the posted Diagrams,you can get the “full picture” and understand that there are many elements that make the entire skin portion of the Human Body. The Skin is involved in the (1) Body Temperature Regulation (2)Protection of the Inner parts & involved in alerting the Immune System of a possible Foreign Invaders (3) Tactile Sensations (4) Vitamin D production & the Calcium Metabolism…& also some Vitamin B  function (5) Protection against the harmful Sunrays. I hope you like this Post with the “Basic Informations”. Hope to see you to re-visit this Blog for the “Doctor Pukar” Posts that will follow this Post !   Dr, Chandravadan Mistry

માનવ તંદુરસ્તી (૧૭)…”ઈમ્યુન સીસ્ટમ” (Immune System)

 

 

 

 

Lymphatic System

 

 

માનવ તંદુરસ્તી (૧૭)…”ઈમ્યુન સીસ્ટમ” (Immune System) આજની પોસ્ટ એટલે “ઈમ્યુનોલોજી” (Immunology)યાને માનવ દેહની “ઈમ્યુન સીસ્ટમ” (Immune System) વિષે ચર્ચા !   “ઈમ્યુન સીસ્ટમ” એટલે માનવીના દેહના રક્ષણ માટે જે વ્યવસ્થા થઈ છે તેનું જ્ઞાન.   માનવ શરીરના રક્ષણ માટે કુદરતે એવી વ્યવસ્થા કરી છે કે માનવ શરીરના “સેલ્સ”(Cells)પોતાના “સેલ્સ”ને પુરી રીતે ઓળખે …અને બહારથી જંતુ કે પ્રદાર્થ  શરીરમાં પ્રવેશ કરે ત્યારે એની સાથે સામનો કરી, શરીરનું રક્ષણ કરે ….આ જ  શક્તિનું નામ “ઈમ્યુન સીસ્ટમ” !…..આ પ્રમાણે શક્ય કરવા માટે શરીરમાં અનેક ફાળો આપે છે ….”ઓરન”(Organ)થી નાના “સેલ્સ” (Cells). તો, હવે આપણે આ સીસ્ટમમાં ફાળો આપતા સર્વને વધુ જાણીએ …>>>   કોણ કોણ ભાગ લેય છે ?   (૧)…”થાઈમસ ગ્લાન્ડ” (Thymus Gland) (2)…”સ્પ્લીન” (Spleen) (3)…”લીમ્ફ સીસ્ટમ”(Lymph System) (૪)…”વાઈટ બ્લડ સેલ્સ”(White Blood Cells) (૫)…”એન્ટીબોડીઝ”( Antibodies) (૬)…”કોમ્પ્લીમેન્ટ સીસ્ટમ”( Complement System) (૭)…”હોર્મોન્સ”(Hormones) (૮)…”બોન મેરો”(Bone Marrow)   હવે, આપણે વિગતે આ સર્વના વિષે જાણીએ !….સમજવા, જરા પ્રગટ કરેલા પિકચરો /ડાયાગ્રામો નિહાળો !   (૧)…”થાઈમસ ગ્લાન્ડ”(Thymus Gland)    આ ગ્લાન્ડ શરીરના છાતીના ભાગમાં, અંદરથી છે.અહી “ટી સેલ્સ” (T Cells)  બને છે….જ્યારે બાળક જન્મે ત્યારે બાળ શરીરના રક્ષણ માટે આ “સેલ્સ”ની ખાસ જરૂર પડે છે….જ્યારે માનવી “એડલ્ટ” (Adult) થાય ત્યારે આ થાઈમસ ગ્લાન્ડની જરૂરત ઓછી થઈ જાય છે …અને એથી જ્યારે કોઈ કારણોસર આ ગ્લાન્સને સર્જરી કરી શરીર બહાર કરવામાં આવે ત્યારે કાંઈ વાંધો પડતો નથી, અને માનવી એના શરીરનું રક્ષણ બરાબર કરી શકે છે.   (૨)…”સ્પ્લીન” (Spleen)   આ માનવ શરીરના પેટના ભાગમાં અંદરથી છે.  ઉપરના ભાગે જમણી બાજુએ “લીવર” (Liver), અને ડાબી બાજુએ “સ્પ્લીન” (Spleen)  અહી લોહીનું ભ્રમણ ખુબ જ છે….જે પ્રમાણે અહી લોહી ફરે છે તે થકી લોહીમાં જે કાંઈ “ફોરેઈન સેલ્સ” (Foreign Cells) કે જુના પોતાના “રેડ સેલ્સ” (Red Cells) ને છુટા કરે છે અને આ પ્રમાણે લોહી શુધ્ધ થાય છે….આ શરીરના રક્ષણ માટે એક અગત્યનું કાર્ય છે !….કોઈવાર, આ “સ્પ્લીન”ને સર્જરી કરી શરીર બહાર કાઢવાની જરૂરત પડે ત્યારે એ શક્ય છે…શરીરનું રક્ષણ ચાલુ રહે પણ ત્યારે માનવ શરીર જતુંઓ સામે જોઈએ તેવું રક્ષણ ના કરી શકે !   (૩)…”લીમ્ફ સીસ્ટમ” (Lymph System )   માનવ શરીરમાં અનેક નાના ગ્લાન્ડો છે …એ છે “લીમ્ફ ગ્લાલ્ડ્સ” (Lymph Glands ) આ બધા આખા શરીરમાં છે, અને એક બીજા સાથે “લીમ્ફાટીક ચેનલ્સ” (Lymphatic Channels ) દ્વારા જોડાયેલા છે. આ લીમ્ફાટીક્સમાં પ્રવાહી તત્વ ફરે છે, અને એનું નામ છે “લીમ્ફ” (Lymph ). લોહીમાં ફરતા “સેલ્સ” વગરનું પ્રવાહી તત્વ જેને “સીરમ” (Serum ) કહેવામાં આવે તે નાની નાની “બ્લડ કેપીલરીસ” (Blood Capillaries  )માંથી બહાર આવી “લીમ્ફ” રૂપે ફરે છે …જેમાં પાણી અને શરીરની જરૂરીઆતના “ન્યુટ્રીઅન્ટસ” (Nutrients  )હોય છે. આ “લીમ્ફ” જુદા જુદા ભાગે “લીમ્ફ ગ્લાન્ડ”(Lymph Gland )માંથી પસાર થાય છે.દરેક ગ્લાન્ડ એક “ફીલટર” (Filter ) તરીકે કાર્ય કરે છે. અહીથી પસાર થતા “લીમ્ફ”માંથી જરૂરત ના હોય તેવું “વેઈસ્ટ” (Waste  ) ત્યાં જ અટકી જાય, અને શુધ્ધ પ્રવાહી શરીરના જુદા જુદા ભાગોના “સેલ્સ” (Cells  ) ને મળી શકે છે.   (૪)…”વાઈટ બ્લડ સેલ્સ” (White Blood Cells)    આ સેલ્સ  શરીરના રક્ષણ માટે અગત્યનું કાર્ય કરે છે. અનેક નામના આ સેલ્સ છે…જુદા જુદા કાર્યો કરે અને એમના આકાર/દેખાવ પ્રમાણે નામો છે …આ બધાના નામો જાણીએ. વિગતે એમના કાર્યો વિષે કહેવું એ શક્ય નથી. >>>”ગ્રેન્યુલોસાઈટ્સ” (Granulocytes )…આ સેલ્સમાં જુદા જુદા “ગ્રન્યુઅલ્સ” ના કારણે નામો છે (૧) “ન્યુટ્રોફીલ્સ” (Neurophils ) (૨) “એઓસીનોફીલ્સ”(Eosinophils ) (૩) “બેસોફીલ્સ” (Basophils  )..વધારે સંખ્યામાં છે “ન્યુટ્રોફીલ્સ” અને ઘણીવાર આ રક્ષણ માટે પ્રથમ હોય છે …એલરજીમાં “એઓસીનોફીલ્સ”નો ફાળો હોય છે. બધા જ ‘વાઈટ સેલ્સ”ને નિહાળતા આ સેલ્સની સંખ્યા ૬૦% હશે.   >>>”લીમ્ફોસાઈટ્સ” (Lymphocytes )   આ સેલ્સની સંખ્યા ૩૦-૪૦% હશે. આ સેલ્સ અગત્યનું કાર્ય કરે છે…આ સેલ્સ દ્વારા જુદી જુદી “એન્ટીબોડીઝ” (Antibodies  ) બની શકે છે…શરીરના રક્ષણ માટે પાછળની રક્ષા (Delayed Immunity  )માટે આ સેલ્સ અગત્યના છે….જુદા જુદા નામો આપવામાં આવ્યા છે …”ટી સેલ્સ” (T Cells  ) અને આમાં પણ કાર્ય પ્રમાણે “હેલ્પર સેલ્સ” (Helper Cells  ) કે “કીલર સેલ્સ” (Killer Cells  )….”ટી સેલ્સ” સિવાય છે “બી સેલ્સ” (B Cells  ) અને આ સેલ્સ “એન્ટીબોડીઝ” (Antibodies ) બનાવવા મદદરૂપ થાય છે. >>>>”મોનોસાઈટ્સ” (Monocytes  )   આ સેલ્સની સંખ્યા હશે ૭% .જ્યારે કોઈ જતું શરીરમા પ્રવેશ કરે ત્યારે એકવાર પ્રથમ પ્રહાર થયા બાદ, આ “વેઈસ્ટ” (  )ને બહાર લઈ જવાના કાર્ય માટે મદદરૂપ થાય છે …આ સેલ્સની સાઈઝ બીજા સેલ્સ કરતા જરા મોટી અને આ સેલ્સ પણ બીજા બ્લડ સેલ્સ બોન મેરો ના “સ્ટેમ સેલ્સ” (Stem Cells  )માંથી બને છે.   (૫)…”એન્ટીબોડીઝ” (Antobodies  )   >>>>આ વિષે ઉલ્લેખ “વાઈટ બ્લડ સેલ્સ”માં થઈ ગયો છે…..શરીર પાંચ ( ૫) જાતની “એન્ટીબોડીઝ” બનાવે છે એઓના નામો આલફાબેટના અક્ષરો સાથે જોડેલા છે  અને નામો છે …..(૧) “આઈજી એ” (Ig A ) ..(૨) ”આઈજી  ડી “ (Ig D ).. (૩) “આઈજી  ઈ ” (Ig E  ) ..(૪) “આઈજી જી ” (Ig G ) ..(૫) “આઈજી  એમ ” (Ig M  ). જુદા જુદા નામે દરેકનો ફાળો જુદો જુદો છે. અહી વિગતે કહવું શક્ય નથી   (૬)… “કોમપ્લીમેન્ટ સીસ્ટમ” ( )   “એન્ટીબોડીઝ” જુદી જુદી જાતના “પ્રોટીન” (Protein ) પ્રદાર્થોની બનેલી હોય છે..એની સાથે, લોહીમાં “કોમપ્લીમેન્ટ”નામના પ્રોટીન  ફરે છે , જે “લીવર”માં બને છે. આ પ્રદાર્થો “એન્ટીબોડીઝ” સાથે મળીને કામ કરતા, એની અસર લાવે છે, અને શરીર રક્ષણ થઈ શકે છે.   (૭)…”હોરમોન્સ” (Hormones )   જુદી જુદી જાતના તત્વો જે શરીરના રક્ષણ માટે કાર્ય કરે તેને “લીમ્ફોકાઈનીન્સ” (Lyphokinines ) કહેવાય છે.   (૮)…”બોન મેરો ” (Bone Marrow )   ઉપર (૧) થી (૭) તત્વો એકબીજા સાથે હળીમળીને રક્ષણરૂપી શક્તિ લાવે છે…ફક્ત એક મહાન એવું કહી ના શકાય. તો, “બોન મેરો”નું મહત્વ શું ? હાડકાઓની અંદરના ભાગમાં ( ખાસ કરીને લાંબા હાડકાઓ) જે પોલી જગ્યા હોય તેમાં ચરબીરૂપે જે પ્રદાર્થ હોય તેને “મેરો” કહેવામાં આવે છે. અહી લોહીના “રેડ સેલ્સ” (Red Cells) તેમજ “વાઈટ સેલ્સ” (White Blood Cells ) અને “પ્લેઈટલેટ્સ” (Platelets ) બને છે.આ બધા જ ત્યાંના “સ્ટેમ સેલ્સ” (Stem Cells) માંથી એક આકારરૂપી સ્વરૂપ લઈ ધીરે ધીરે ત્રણ જાતના સેલ્સ બની લોહીમાં પ્રવેશ કરે છે….આથી શરીરના રક્ષણ માટે અગત્યનો ફાળો આપે છે !….આ મેરોમાં “ડેન્ડ્રીટીક સેલ્સ” (Dendritic Cells ) પણ બને છે જે “લીમ્ફ” માં વધારે પ્રમાણમાં હોય છે ….આ “ડેન્ડ્રીટીક સેલ્સ” શરીરના રક્ષણ માટે અગત્યના છે.   શરીરનું રક્ષણ કેવી રીતે શક્ય ? ઉપર વર્ણન કર્યું તે પ્રમાણે અનેક ભાગ ભજવનારાઓનો ફાળો હોય ત્યારે જ આ “રક્ષણ” શક્ય હોય !   ચાલો, દાખલારૂપે  એક જાતના જતુંઓ યાને “બેક્ટરીઆ” (Bacteria )હવામાં છે. જ્યાં સુધી એ શરીર બહાર ત્યાં સુધી કાંઈ વાંધો નહી…પણ જો આપણી ચામડીમાં કાપ હોય તો એ ચામડીના નીચે જઈ શકે….ત્યાંથી એ શરીર અંદર પ્રવેશ કરવા માટે પ્રયત્નો કરે…એવા સમયે, ફરતા “ડેન્ડ્રીટીક સેલ્સ” સાથે ફરતા “બી સેલ્સ”ને મેસેજ આપતા, “બી સેલ્સ” “એન્ટીબોડીઝ” બનાવે…..આ “એન્ટીબોડીઝ” બેક્ટેરીઆના પ્રોટીન યાને “એનટીજન” (Antigen ) સાથે જોડાય એને “ન્યુટરલાઈઝ” (Neutralize ) કરે …..આટલું થતા, શરીરમાં ફરતા ”મેક્રોફેઈજીસ” (Macrophages ) કે “વાઈટ સેલ્સ” (White Cells ) ત્યાં આવી આ ઝેરી પ્રદાર્થની ફરતે જઈ એને ઘેરી લેય…આ જે કંઈ થાય તેને “ફેગોસાયટોસીસ ” (Phagocytosis ) કહેવામાં આવે છે ….આ બધુ વર્ણન કર્યું  તેમાં “કોમપ્લેમેન્ટ સીસ્ટમ” (Complement System ) પણ એનો ફાળો આપે કે જેથી “એન્ટીબોડીઝ” અનું કાર્ય બરાબર કરી શકે …..આ પ્રમાણે, મરણ પામેલા બેક્ટેરીઆ અંતે લીમ્ફાટીક્સ અને સ્પીલીન (Lymphatics & Spleen  ) દ્વારા શરીર બહાર. ઉપરના આ વર્ણન દ્વારા માનવ દેહ ના રક્ષણ વિષે થોડી સમજ પડી જ હશે એવી આશા ! ઉપરના વર્ણનમાં અનેક બીજા ભાગ ભજવનારા વિષે ઉલ્લેખ કર્યો નથી. પણ…તમે જો આટલું “બેઝીક્સ” (Basics ) જાણશો તો શરીરના રોગો વિષે પણ તમારી સમજ વધશે જ !  હવે, આ પોસ્ટ પછી એક નવી પોસ્ટ હશે તે વાંચવા જરૂર પધારશો !   ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી   Human Immune System..   Today’s Post is about the “Human Immune System”.It is only the Basic Understanding of this complex system. It is because of this intact system that the Humans can protect against the Germs from the outside and also against the tumor cells  and also other antigenic materials from the outside such as dust & other particles. The important players in this are (1) Thymus Gland (esp. in the Childhood) (2) Spleen  (3) Lymph Glands & the Lymphatic System (4) White Blood Cells…different types of with some specific functions (5) Bone Marrow which gives the Stem Cells from which the Mature Cells needed for the immunity are put into the Circulation. Along with these, the body has the asssistnce in this process with Antibodies formation, Complement System activation and the specific Hormonal substances called “Lymphokinines”. In this Post in the Gujarati Section an attempt is made to explain the chain reaction as the Germ or the “Foreign Body” crosses the protective barrier (Eg Skin) and enters the Human Body. In that, all the players are involved. This is a very complex system & there are more & more new discoveries which are enriching our understanding of this System. I hope this brief information will enhance your understanding of this wonderful Human Body ! I hope you like this Post. Your comment for this Post will be appreciated !   Dr, Chandravadan Mistry.

માવવ તંદુરસ્તી(૧૬)…એન્ડોક્રીન સીસ્ટમ.

 

 

 

 

 

 

 

માવવ તંદુરસ્તી(૧૬)…એન્ડોક્રીન સીસ્ટમ.

માનવ શરીરને  પોતાનું  રક્ષણ કરવું એ અગત્યનું છે.

આ કાર્ય માટે પ્રભુએ જુદા જુદા “ગ્લાન્ડસ”(GLANDS)ની વ્યવસ્થા કરી છે.

આ સર્વ ગ્લાન્ડસનું વર્ણન એટલે “એન્ડોક્રીન સીસ્ટમ” (ENDOCRINE SYSTEM).

આ ગ્લાન્ડસ જે પ્રદાર્થ બનાવે તેને આપણે “હોરમોન્સ”(HORMONES)કહીએ….શરીરમાં જુદા જુદા હોરમોન્સ બને, જેને જુદા જુદા નામો આપવામાં આવ્યા છે.પ્રથમ આપણે સમજીએ કે “હોરમોન” એટલે શું ?…..આ એક શરીરના રસાયણોમાંથી બનેલા “કેમીકલ”(CHEMICAL)તત્વો છે જેઓ “કેમીકલ મેસેન્જર્સ”(CHEMICAL MESSANGERS)તરીકે કામ કરે છે.જ્યાં આ બને ત્યાંથી દુર એની અસર હોય..અને એ પ્રમાણે શક્ય કરવા માટે લોહીના ભ્રમણની જરૂરત કારણ કે જે તત્વ બનેલું હોય તે “ડક્ટ્સ” (DUCTS)ના હોવાથી લોહી દ્વારા જ દુર જઈ શકે…અને, એથી જ આ ગ્લાન્ડસને “ડક્ટલેસ ગ્લાન્ડસ” (DUCTLESS GLANDS)કહેવામાં આવે છે.

જુદા જુદા ગ્લાન્ડસ નીચે પ્રમાણે….>>>>

 

(A)…મગજ (BRAIN)માં>>>

 

(૧)…”પીટ્યુટરી ગ્લાન્ડ”(PITUITARY GLAND)

 

આ મગજના અંદરના ભાગમાં છે. આ ગ્લાન્ડને “માસ્ટર ગ્લાન્ડ” કહેવામાં આવ્યો છે કારણ કે એ શરીરના અન્ય ગ્લાન્ડસને માર્ગદર્શન/કોન્ટ્રોલ કરે છે.અહી જુદા જુદા ભાગોમાંથી જુદા જુદા “હોર્મોન્સ” બને છે, જે જુદા જુદા “એનડોક્રીન ગ્લાન્ડસ” પર એની અસર કરે છે.

પીટ્યુટરીના આગળના ભાગ(Anterior Pituitary)માંથી અનેક તત્વો બને છે>>>

 

(a)…”કોરટીકોટ્રોપીન હોરમોન”(Cotricotropin Hormone)…જેની અસર કિડની ઉપર આવેલા “એડ્રીનલ ગ્લાન્ડ”(Adrenal Gland)પર પડે છે.

 

(b)…”ગ્રોથ હોરમોન”(Growth Hormone)..જેની અસરના કારણે માનવ દેહ વધી એનું પુર્ણ સ્વરૂપ પ્રાપ્ત કરેછે.

 

(c)…”થાયરોટ્રોપીન હોરમોન”(Thyrotropin Hormone)…જેની અસર “થાઈરોડ ગ્લાન્ડ”(Thyroid Gland)પર પડે છે.

 

(d)…”ફોલીકલ સ્ટીમ્યુલેટીંગ હોરમોન”( Follicle Stimulating Hormone)…જેની અસર “ઓવરીસ” (Ovaries)પર પડે છે.

 

(e)…”લ્યુટેનાઈઝીન્ગ હોરમોન” (Lutenizing Hormone)…જેની અસર પણ “ઓવરીસ”(Ovaries) પર પડે છે.

 

(f)…”પ્રોલેકટીન”(Prolactin)…જેની અસર “મેમરી ગ્લાન્ડ”(Mammary Gland)પર પડે છે.

 

પીટ્યુટરીના પાછળના ભાગPosterior Lobe of the Pituitary Gland)માંથી જે તત્વો બને તે>>>>>

 

(a)…”ઓક્સીટોસીન”(Oxytocin)… “હાઈપોથાલામસ”માંથી બની, પીટ્યુટરીમાથી લોહીમાં પ્રવેશ કે છે…એની અસર “ઈમોશનલ રીએક્ષન્સ” (EMOTIOAL REACTIONS) પર હોય છે..બાળકના જન્મ સમયે પણ અગત્યનો ફાળો આપે છે….મગજ સિવાય શરીરના બીજ ગ્લાન્ડોમાં પણ આ બને છે

(b)…”વાસોપ્રેસીન”(Vasopressin)…જેની અસર પેશાબ વાટે પાણી કેટલું શરીર બહાર જાય તેનો “કોન્ટ્રોલ” રહે.

 

પીટ્યુટરીના મધ્ય ભાગ (Intermediate Lobe of the Pituitary Gland)માંથી>>>>

 

(a)…”મેલાનોસાઈટ સ્ટીમ્યુલેટીંગ હોરમોન”( Melanocyte Stimulating Hormone)…જેની અસર ચામડી વિગેરે ભાગો પર પડે છે.

 

આપણે વિગતમાં “પીટ્યુટરી ગ્લાન્ડ” વિષે જાણ્યું ….પણ મગજમાં જ એ જે કાર્ય કરે તેનો કોન્ટ્રોલ થાય છે…કેટલો, અને ક્યારે હોરમોન બને એ……… “હાઈપોથાલામસ” (HYPOTHALAMUS)નામના વિભાગ દ્વારા થાય છે……અને, આ સિવાય, એક બીજો મગજનો ભાગ છે તે પણ માનવ દેહ માટે અગત્યનો ફાળો આપે છે..અને આ છે “પીનીઅલ બોડી”(Pineal Body)

 

(B)…મગજની બહાર “એન્ડોક્રીન ગ્લાન્ડસ”(ENDOCRINE GLANDS outside of the BRAIN)

 

(૧)…”થાઈરોડ ગ્લાન્ડ”(Thyroid Gland)…આ ગળાના ભાગમાં છે…..મુખ્ય હોરમોન જે અહી બને તેનું નામ છે “થાયરોક્સીન”(Thyroxin)….આની અસર આખા શરીર પર પડે છે..આખા શરીરના “મેટાબોલીઝમ”(Metabolism)ને ચાલતું રાખે છે.

 

(૨)…”પારાથાઈરોડ ગ્લાન્ડ”(Parathyroid Gland)…આ ગ્લાડ ગળામાં “થાઈરોડ”ગ્લાન્ડની બહાર સાથમાં છે….જે “પારાથોરમોન”(Parathormon)નામનો હોરમોન બનાવે છે, અને જે શરીરના “કેલ્સીઅમ મેટાબોલીઝમ” (Calcium Metabolism)નો કોનટ્રોલ કરે છે, અને શરીરના હાડકાઓને મજબુત રાખે છે.

 

(૩)…”થાઈમસ ગ્લાન્ડ”(Thymus Gland)…આ છાતીના અંદરના ભાગમાં છે…બાળપણમાં આ ગ્લાન્ડનું મહત્વ દેહના રક્ષણ માટે હોય છે.

 

(૪)…”પેનક્રીઆસ ગ્લાન્ડ”(Pancreas Gland)…આ છે પેટની અંદર જઠરની પાછળ. એની અંદર “આઈલેટ સેલ્સ”(Islet Cells)છે તે મુખ્ય હોરમોન”ઈનસુલીન” (Insulin) બનાવે છે. એની અસર શરીરના જુદા જુદા ભાગમાં થાય છે..અને એના કારણે જ “ગ્લુકોઝ”(Glucose)રૂપી સુગરનું વિભાજન થઈ શરીરને શક્તિ મળે છે.આ “ઈનસુલીન” સિવાય અહી બીજા હોરમોન્સ બને છે ..અને એના નામો છે>>>

 

(ક)…”ગ્લુકાગોન”(Glucagon)

 

(ખ)…”સોમાટોસ્ટાટીન”(Somatostatin)

 

(ગ)”પેન્ક્રીઆટીક પોલીપેપટાઈડ્સ”( Pancreatic Polypeptides)

આ બીજા હોરમોન્સ પણ જરૂરતના છે..દાખલારૂપે “ગ્લુકાગોન”ની અસર ઈનસુલીનથી “ઓપોઝીટ”(OPPOSITE)છે એથી એ શરીરમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધારે છે. આ બધી જ વિગતોનું વર્ણન બીજી પોસ્ટરૂપે હશે.

 

(૫)…”એડ્રીનલ ગ્લાન્ડસ”(Adrenal Glands)…આ બે ગ્લાન્ડો પેટની અંદર “કિડની”ની ઉપર છે. બહારના ભાગ “કોરટેક્સ”(Cortex)માંથી જુદા જુદા હોરમોન્સ બને છે..નામે (a)જુદા જુદા “કોરટીકોસ્ટેરોઈડ્સ હોરમોન્સ” (Corticosteroid Hormones) (b)”આલ્ડોસ્ટેરોન”(Aldosterone), જે “મીનરલ મેટાબોલીઝમ”(Mineral Metabolism)નો કોનટ્રોલ કરે છે……એડ્રીનલ ગ્લાન્ડના અંદરના ભાગ “મેડ્યુલા”(Medulla)માંથી જુદા જુદા તત્વો બને છે, જેના નામો છે (a)”ડોપામીન”  (b) “એપીનેફ્રીન” (Epinephrine)  (c)”નોર એપીનેફ્રીન” (Nor Epinephrine )….આ બધા તત્વોની અસર “નર્વસ”(Nerves)પર પડે છે અને અન્ય કાર્યો શક્ય બને તેમજ કાર્યોને ગતિ મળે. 

 

(૬)…”ઓવરીસ” અને “ટેસ્ટીકલ્સ” (Ovaries..two in a Female and 2 Testicles in a Male)…..આ વિષે તમે ”રીપ્રોડ્ક્ટીવ સીસ્ટમ”ની પોસ્ટમાં જાણ્યું જ છે એથી વધુ ચર્ચા કરવાની જરૂર નથી.

 

ઉપરના વર્ણન સિવાય, અનેક બીજા અનેક હોરમોન કે હોરમોન-લાઈક (હોરમોન જેવા)તત્વો માનવ શરીર બનાવે છે…આ “લોકલ”(Local)અસર કરે છે. દાખલારૂપે>>>

જઠરના સેલ્સ “ગેસત્રીન “(Gasrin)., “ડુઓડેનમ”(Duodenum)માંથી “સેક્રીટીન” (Secretin)….અને કિડનીઓ “રેનીન” અને “એરીથ્રોપોએટીન” (Renin & Erythopoetin )નામના તત્વો બનાવે છે…..રેનીન આપણા “બ્લડ પ્રેસર”ના કોન્ટ્રોલ માટે ફાળો આપે છે અને એરીથ્રોપોએટીન આપણા લોહીના “રેડ સેલ્સ” બનાવવા માટે મદદરૂપ થાય છે….આ એક એક ઓરગન સિવાય, શરીરના જુદા જુદા લગભગ બધા જ “પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડીન્સ” (Prostaglandins)બનાવે છે જે અનેક જુદી જુદી જ્ગ્યાએ ફાળો આપે છે…દાખલારૂપે હાડકાના “જોઈન્ટ” (Joint)પર એની અસર કરે છે.

 

અંતે આટલું જ કહેવું છે>>>>

માનવ શરીર એક અદભુત “યંત્ર” છે ….એને બરાબર કાર્ય કરવા માટે જુદા જુદા “ઓરગન્સ”(Organs)જરૂર પડે છે…હ્રદય, ફેફસાઓ, મગજ વિગેરે…અને કાર્યો સારી રીતે અને જરૂરત પ્રમાણે થાય તે માટે “એન્ડોક્રીન સીસ્ટમ” (Endocrine System) એક અગત્યનો ફાળો ભજવે છે.

આ સમજ તમો સૌને આ પોસ્ટ દ્વારા મળી હશે…આ જ એક મારી ઈચ્છા હતી. 

જરૂરથી “બે શબ્દો” લખી જાણ કરશો તો એ વાંચી મને ખુબ જ ખુશી હશે !

ડોકટર ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી

 

ENDOCRINOLOGY SYSTEM

  

The Human Endocrinology System is a comlpex system made of several Glands , some are within the Brain & several are outside of the Brain at the different locations in the Body.

The Specialised tissues of the brain which are perform these endocrine function are>>>

(1) Pituitary Gland.

      The anterior Lobe of this gland secretes many hormones, while the Intermediate & the Posterior Lobe also secrete several Hormones.

(2) Hypothalamus.

     This regulates the secretions from the Pituitary and produces Hormones specific to the targeted Hormone Secretion of the Pituitary..Eg. Thyrotrpin Releasing Hormone (TRH)of the Hypothalamus will regulate the Secretion of the Thyrotrpin Hormone from the Pituatary Gland.

(3)Pineal Body

    This small area of the Brain plays am important role in maintaining the “circadian “rhythm of the Body with the adjustments for the Day & Night periods.

Outside of the Brain are the TARGET Endocrine Glands at different locations in the Human Body. They are >>>

(1)Thyroid Glands

(2) Parathyroid Glands

(3)Thymus Gland

(4) Pancreas

(5) Adrenal Glands

(6) Ovaries (in Females) & Testicles (in Males)

Each of these Glands secrete Specific Hormone or Hormones under the direction of the Pituitary Gland which is under the control of the Hypothalamus part of the Brain.

We will not discuss the effects of these Hormones here but will do so in a different Post.The effects can be due to “hyposecretion” or “hypersecretion” .

Eg. Insulin is secreted by the cells of Pancreas. If less then adequate then one will have ” Diabetes” !

You can read more details with the names of the hormones in the Gujarati section of this Post.

I hope you enjoyed reading this Post !

 

Dr. Chandravadan Mistry

માનવ તંદુરસ્તી (૧૫) …”રીપ્રોડક્ટીવ સીસ્ટમ” યાને વંશવેલાની શક્તિ

 

 

 

 

                               MALE and FEMALE HUMAN BEINGS

  

 

 

 

 

 

 

 

 FERTILIZATION of FEMALE OVUM (EGG) by MALE SPERMATAZOA

                                            LEADING to the

                                       HUMAN EMBRYO

                                                     TO

                              THE DEVELOPMENT of the HUMAN FETUS 

 

 

 

 

 

 

 

                                          HUMAN FETUS (12 WEEKS)

 

 

 

HUMAN BABY

 

                                        

                                           માનવ વંશવેલા શક્તિ.

 

 

 

 

માનવ તંદુરસ્તી (૧૫) …”રીપ્રોડક્ટીવ સીસ્ટમ” યાને વંશવેલાની શક્તિ

દરેક પ્રાણીમાં વંશવેલો ટકાવી રાખવાની શક્તિ હોય છે…જેને આપણે “રીપ્રોડક્ટીવ સીસ્ટમ” (REPRODUCTIVE SYSTEM ) કહીએ છે. જ્યારે આ સીસ્ટમનું વર્ણન કરવાનું હોય ત્યારે આપણે “સ્ત્રી” તેમજ “પુરૂષ”ના દેહોને જુદા જુદા નિહાળવા પડે.

 

(A)”નારી કે સ્ત્રી” (FEMALE ) રૂપી માનવ દેહ..

.

અહી તમે પ્રથમ પ્રગટ કરેલા પીકચરો/ડાયાગ્રામ્સ (PICTURES/DIAGRAMS ) નિહાળો !

હવે, આપણે આ સીસ્ટમમાં જુદા જુદા ભાગોને જાણીએ >>>

 

(૧) બ્રેસ્ટ (BREAST ) માં આવેલ “મેમરી ગ્લાન્ડ” (MAMMARY GLAND  )..એક ડાબી બાજુ , અને એક જમણી બાજુ

(૨) બે “ઓવરીસ” (OVARIES )

(૩) એક “યુટરસ” (UTERUS )

(૪) બહાર નજરે આવે તે “વલ્વા”(VULVA ) અને એની સાથે અંદરથી “વેજાઈનલ કેનાલ” (VEGINAL CANAL )

આટલું જાણી , હવે આપણે વિગતમાં આ બાધનું વર્ણન કરીશું !

 

(૧) “મેમરી ગ્લાન્ડ્સ” (MAMMARY GLANDS )

 

નારીના દેહના ઉપરના છાતીના ભાગને નિહાળો….તો, બે ઉપસેલા ભાગો છે તેને આપણે “બ્રેસ્ટ” કહીએ છે. …દરેક “બ્રેસ્ટ”ની અંદરના ભાગમાં અનેક ટ્યુબોરૂપી ગ્લાન્ડ્સ છે તેને આપણે “મેમરી ગ્લાન્ડ્સ”(MAMMARY GLANDS )  નામે ઓળખીએ છીએ. આ બધા ગ્લાન્ડ્સ એક તરફ વળે છે અને સૌનું જોડાણ “નીપલ” સાથે છે. આ ગ્લાન્ડ્સ ચરબી (FAT ) અને બીજા તત્વો સાથે હોય છે ….પણ, આ ગ્લાન્ડ્સમાં  ”હોરમોનલ” (HORMONAL ) અસરથી ફેરફારો થાય છે, અને જ્યારે સ્ત્રી “ગર્ભવતી” થાય ત્યારે અહી દુધ (MILK) બને છે…જે જ્ન્મ લેતા બાળક માટે પ્રથમ ખોરાક છે. કેવી અદભુત વ્યવસ્થા પ્રભુએ કરી છે !

 

(૨) “ઓવરીસ” (OVARIES )

 

હવે, તમે ડાયાગ્રામો નિહાળશો તો, જાણશો કે પેટના નીચેના ભાગમાં અંદરથી એ “ઓવરીસ”(OVARIES ) છે..એક ડાબી બાજુ, એક જમણી બાજુ.

ખરેખર આ ઓવરીસ જ સ્ત્રીને એનું “સ્ત્રીપણું ” (FEMALEHOOD ) આપે છે..આ સીસ્ટમના મુખ્ય “ઓરગન” (ORAGAN ) કહેવાય. ….એક “ઓવરી”ને અંદરથી નિહાળીએ તો ત્યાં “ઈંડા” (EGG ) ઓ જુદા જુદા સ્ટેજમાં હોય છે …પ્રથમ સ્ટેજ યાને “પ્રામોડીયલ ફોલીક્લ્સ” (PRIMODIAL FOLLICLES ) …એક ફોલીકલ હોર્મોનસની અસરે બદલાય છે….અને મોટું થઈ બહારના “સરફેઈસ”(SURFACE )  નજીક આવી ઓવરીની બહાર જાય છે…અને એ નજીક આવેલી “ફેલોપીયન ટ્યુબ”ના “ઓપનીંગ” તરફ જઈ “યુટરસ ” માં પ્રવેશ કરી શકે છે …આ પણ પ્રભુએ કરેલી વ્યવસ્થા જ છે !..જો, પ્રવેશ કરેલા ઈંડાને પુરૂષના “સ્પરમાટોઝોઆ” સાથે મિલન ના થાય તો  એ ઈંડુ સ્ત્રીના માસીકના લોહી સાથે શરીર બહાર આવે….જ્યાંથી ઈંડુ નિકળ્યું હોય ત્યાં થતા ફેરફારો કારણે એ “કોરપસ લ્યુટીઅમ”( COPUS LUETIUM રૂપે બની એની અસર કરે ….આ થતા ફેરફારો “સેક્સ હોર્મોન્સ” (SEX HORMONES ) ના આધારે શક્ય છે…એની વિગતો બીજી પોસ્ટરૂપે હશે !

 

(૩) “યુટરસ” (UTERUS ) યાને ગર્ભસ્થાન.

 

નારીના દેહના પેટના નીચેના ભાગમાં અંદરમાં વચ્ચે જે ઓરગન છે તેનુ નામ છે “યુટરસ” (UTERUS ) …એને નિહાળો !

વચ્ચેનો મોટો ભાગ એટલે એની “બોડી ” (BODY ) અને એની અંદરના ભાગમાં જગ્યા એ તેને “યુટેરાઈન કેવીટી” (UTERINE CAVITY ) કહેવાય….જેની અંદરનું “કવરીન્ગ” (COVERING )ને “એન્ડોમેટઈઅમ”  (ENDOMERIUM ) કહેવાય છે…..બહારનો ભાગ જેનાથી બનેલું છે તેને “માયોમેટ્રીઅમ” (MYOMETRIUM ) કહેવાય છે….હવે તમે સાઈડમાં નિહાળો તો બન્ને બાજુ એક એક ટ્યુબ (TUBE ) છે જેનું નામ છે “ફેલોપીયન ટ્યુબ” (FALLOPIAN TUBE ) જેની અંતે કાણું યાને “ઓપનીન્ગ” (OPENING ) છે, જે દ્વારા ઓવરીમાંથી છુટું પડેલું ઓવમ (OVUM ) પ્રવેશ કરી શકે છે.

હવે, તમે મુખ્ય બોડીના નીચેના સાંકડા ભાગને નિહાળો….એનું નામ છે “સરવીક્ષ” ( ) જનું ઓપનીંગ છે ‘વેજાઈનલ કેનાલ” ( ) માં …આથી, આ કેનાલ દ્વારા પુરૂષના “સ્પર્માટોઝોઆ” ( ) યુટરસમાં પ્રવેશ કરી સ્ત્રીના ઈંડાને મળી શકે છે !

જ્યારે આ ઈંડાનું સ્પર્મ સાથે મિલન થાય તો જ “ગર્ભ” (EMBRYO ) બની શકે..નહી તો આ આ ઈંડુ અંદરના “એન્ડોમેટ્રીઅમ” (ENDOMETRUM ) સાથે  માસીક કે “મેનસ્ટ્રુઅલ બ્લીડીંગ” (MENSTRUAL BLEEDING ) રૂપે શરીર બહાર જાય….આ બધા સાથે “હોરમોન્સ” (HORMONES ) ની અસ્રર હોય છે …જે વિષે વર્ણન બીજી પોસ્ટરૂપે હશે !

 

(૩) “વલ્વા” અને “વેજાયનલ કેનાલ” (VULVA & VAGINAL CANAL )

 

નારીના દેહના પેટની નીચે જે બહારથી નજરે આવે તેને “વલ્વા” ( ) કહેવામાં આવે…એના ફોલ્ડ્સને ”લેબીયા” (LABIA ) કહેવાય છે…અને એની અંદરના ઉપરના ભાગમાં સેન્સીટીવ પાર્ટ છે તેને “ક્લાઈટોરીસ” (CLITORIS ) નામ છે અને નજીકમાં “ઉરેથ્રલ ઓપનીંગ” (URETHRAL OPENING ) છે , અને નીચેના ભાગમાં છે “વેજાઈનલ ઓપનીંગ ” (VAGINAL OPENING ) …જે થકી “વેજાઈનલ કેનાલ” (VAGINAL CANAL ) “યુટરાઈન સરવીક્ષ” તરફ લઈ જાય.

 

 (B ) પુરૂષ (MALE ) રૂપી માનવ દેહ

 

હવે ફરી ડયાગ્રામ્સ નિહાળીએ !

પુરૂષ દેહના ” રીપ્રોડક્ટસન” (REPRODUCTION ) લગતા ભાગો છે >>>>

 

(૧) “ટેસ્ટીકલ્સ ” (TESTICLES ) અને એની સાથે જોડાયેલી “ડક્ટલ સીસ્ટમ” (DUCTAL SYSTEM )

(૨)  પેનાઈલ એપેન્ડેઈજ (PENILE APPENDAGE )

(૩) “પ્રોસ્ટ્રેટ ગ્લાન્ડ ” (PROSTATE GLAND )

 

ચાલો હવે આપણે આ બધા ભાગોનું વર્ણન કરીએ !

 

(૧)  “ટેસ્ટીકલ્સ” (TESTICLES ) અને સાથેની “ડક્ટ” (DUCT ) સીસ્ટમ.

 

પુરૂષના દેહને નિહાળતા  દેહના મુખ્ય ભાગમાંથી વચ્ચે વચ્ચે છે “સ્કોટ્રલ સેક ” (SCROTAL SAC ) ..અને જેમાં છે બે “ટેસટીસ” (TESTIS )

હવે એનો અકાર છે ગોળ…અહી પુરૂષના જીન્સ (GENES ) તત્વો “સ્પરમાટોઝોઆ” (SPERMATOZOA ) બને છે..અહીના બનેલા “ટેસ્ટોસ્ટેરોન હોર્મોન્સ” (TESTESTERONE ) માનવીને એનું “પુરૂષપણું” આપે છે …આથી, જે પ્રમાણે  નારીમા ઑવારીસનું મહત્વ તે પ્રમાણે પુરૂષમાં “ટેસ્ટકલ્સ” (TESTCLES ) નું મહત્વ ! દરેક ટેસ્ટીકલના અંદરના ભાગમાં જે સેલ્સ (CELLS ) છે તે સર્માટાઝોઆ બનાવે અને એ ઉપરના ભાગમા “એપીડીડિમસ” (EPIDIDYMIS ) છે ત્યાં એનો સંગ્રહ થાય અને ત્યાર બાદ, “વાસ ડેફેરેન્સ” (VAS DEFERENCE ) નામના ડક્ટ દ્વારા પેટના અંદરના ભાગે ઉપર જાય…એ “યુરીનરી બ્લડર (URINARY BLADDER ) ની પાછળથી પસાર થઈ “સેમીનલ વેસાઈકલ”(SEMINAL VESICLES ) ની રસનળી સાથે “ઈજેક્યુલેટરરી ડક્ટ” (EJECULATORY DUCT ) બની “પ્રોસ્ટ્રેટ ગ્લાન્ડ” (PROSTATE GLAND ) માંથી પસાર થઈ “ઉરેથ્રા” (YRETHRA ) ને મળે.

 

(૨) “પીનાઈલ એપેન્ડેજ” (PENILE APPENDAGE )

 

આ સાથે લોહીનું ભ્રમણ ઓછું વધતું થતા એમાં આવેલા “ઈરેક્ટાઈલ ટીસ્યુ” (ERECTILE TISSUE ) ના કારણે સાઈઝમાં ફેરફારો શક્ય હોય છે ..એના “પીનાઈલ ઓપનીંગ”(PENILE OPENING ) દ્વારા પેશાબ બહાર આવે..પણ જ્યારે “સ્પર્માટીક ફ્લુઈડ” (SPERMATIC FLUID ) વહે ત્યારે પેશાબ ના વહી શકે એવી વ્યવસ્થા પ્રભુએ કરી છે

 

(૩) “પ્રોસ્ટેટ ગ્લાન્ડ” (PRASTATE GLAND )

 

આ ગ્લાન્ડ પેટના નીચેના ભાગમાં છે ..જરા ડાયાગ્રામ નિહાળશો તો ખ્યાલ આવશે !

એના ભાગો તે એના “લોબ્સ” (LOBES ) કહેવાય…અને બે વચ્ચેથી “યુરેથ્રા” (URETHRA ) પસાર થાય ત્યારે એનો રસ “સ્પ્રમાટીક ફ્લુઈડ” (SPERMATIC FLUID ) ની સાથે ભળી શકે…આ અગત્યનું છે કારણ કે તો જ એમાં વહેતા “સ્પ્રમાટૉઝોઆ ” જીવતા અને ઉપયોગી હોય શકે !…આ કાર્ય નાનું છે પણ અગત્યનું છે !

 

અંતે મારે કહેવું છે કે…>>>>>>>>>>

માવન દેહ વિષે તમે જે જાણ્યું તે આધારીત તમે નારી તેમજ પુરૂષને વધુ સમજી શકશો….આવી સમજ માનવીને “આદર ભાવ” આપે છે …મારી તો એ જ આશા કે આ પોસ્ટ ભલે એક “ઝલક” રૂપે છે, અને નાની નાની વિગતો નથી છતાં તમોને ગમી હશે !….આ પોસ્ટ દ્વારા તમોને પ્રભુની અદભુત રચનાનો ખ્યાલ આવશે અને તમે પ્રભુનો પાડ માનવા અચકાશો નહી !….આ તો ફક્ત માનવ “વંશવેલા શક્તિ”ની વાત….આ પછી, તો નારી- તત્વ  અને પુરૂષ-તત્વનું મિલન, અને એક “એમ્બ્રીયો”(EMBRYO ) માંથી માનવ બાળની કહાણી તો એક બીજી અદભુત વાત !

તમે આ પોસ્ટ વાંચી “બે શબ્દો” જરૂર લખશો !

 

ડો. ચંદ્રવદન મિસ્ત્રી

 

 

HUMAN  REPRODUCTIVE SYSTEM 

 

The Female & the MALE Human Bodies are different. Therefore, the Anatomical descriptions are descibed separately.

  

FEMALE

  

The System is made up of>>>

(1) MAMMARY GLANDS

(2) 2 OVARIES

(3)UTERUS

(4) VULVA & VAGINAL CANAL & Related Parts

  

MALE

  

The System consists of>>>

(1) 2 TESTICLES in the SCROTAL SAC

(2) VAS DEFERENCE & EJACTULATORY DUCTAL System

(3) PENLIE APPENDAGE

(4) PROSTATE

 

The Female & the Male Systems are under complex Hormonal infuences….More details are in the Gujarati Section of this Post, and more details will be in a New Post on Endocrinology.

The Creator has made the System so well that ..the OVUM ( Female Gene Carrrier) can be shed out of the OVARY and can enter the UTERUS and can meet the SPERMATOZOA ( Male Gene Carrier ) which is delivered to the Uterus via the the CERVICAL OPENING.

It is the UNION of these 2 Elements that results into the HUMAN EMBRYO which is the starting point for the Developement of a HUMAN BEING…And if that happens, the additional triggers prepare the Uterus to give the Fertile ground for the GROWTH ….and also stimulates the Mammary Glands to be ready for the MILK needed for the NEWBORN Child.

IF FERTILIZATION of the Ovum does not occur, then it has way to shed the inner Uterine Micosa as the MENSRUAL BLEEDING   and then get ready for another Cycle.

 

I hope you have ENJOYED reading this Post !

 

DR. CHANDRAVADAN MISTRY